21 Tháng Tám
Thánh Giáo Hoàng Piô X
(1835-1914)

Thánh Giáo Hoàng Piô X có lẽ được nhiều người Công Giáo nhớ đến qua việc ngài khuyến khích chúng ta thường xuyên lãnh nhận bí tích Thánh Thể, nhất là trẻ em.

Tên thật của ngài là Joseph Sarto và là người con thứ trong 10 người con của một gia đình người Ý nghèo nàn. Ngài lên ngôi giáo hoàng khi 68 tuổi, lấy tên là Piô X, và là một trong những giáo hoàng vĩ đại của thế kỷ 20.

Luôn luôn nhớ đến gốc gác khiêm tốn của mình, ngài tuyên bố: "Tôi sinh ra nghèo nàn, tôi sống nghèo nàn và tôi sẽ chết nghèo nàn." Ngài cảm thấy khó chịu vì hình thức bề ngoài ở giáo triều, có lần ngài ngấn lệ nói với một bạn thân, "Hãy coi phẩm phục mà người ta khoác cho tôi đây." Với một người bạn khác, ngài nói: "Ðó là sự đền tội khi buộc phải chấp nhận các nghi thức này. Họ dẫn tôi đi với binh lính bao quanh như Ðức Giêsu khi bị bắt trong vườn Giệtsimani."

Vì rất lưu tâm đến chính trị, ngài khuyến khích người Công Giáo Ý tham dự vào sinh hoạt chính trị nhiều hơn. Một trong những hành động đầu tiên khi lên giáo hoàng là ngài chấm dứt sự can thiệp của các nhà cầm quyền vào việc bầu cử giáo hoàng -- là một thói quen đe dọa sự tự do của cơ mật viện khi chọn tân giáo hoàng.

Vào năm 1905, khi Pháp bất đồng với Tòa Thánh và đe dọa sẽ tịch thu tài sản của Giáo Hội nếu không cho phép chính quyền xen vào các vấn đề nội bộ của Giáo Hội, Ðức Piô X đã can đảm từ chối thỉnh cầu này.

Tuy ngài không ban bố các thông điệp xã hội nổi tiếng như vị tiền nhiệm, Ðức Piô X đã lên án việc đối xử tệ hại các thổ dân trong những đồn điền ở Peru, ngài cũng sai một ủy ban cứu trợ đến Messina sau trận động đất và xây dựng nơi tạm cư cho các người tị nạn mà chính ngài chịu sự tốn phí.

Vào ngày kỷ niệm ngài lên ngôi giáo hoàng năm thứ 11 thì Âu Châu rơi vào cuộc Thế Chiến I. Ðức Piô đã thấy trước điều đó, và viễn ảnh ấy đã giết ngài chết. "Ðây là sự đau khổ sau cùng mà Chúa gửi đến cho tôi. Tôi sẽ sung sướng hy sinh tính mạng để gìn giữ con cái đáng thương của tôi khỏi tai họa khủng khiếp này." Ngài từ trần sau khi cuộc chiến bắt đầu được vài tuần lễ.

Lời Bàn

Quá khứ khiêm tốn của Ðức Piô X không phải là một cản trợ cho sự tương giao với Thiên Chúa và với người dân mà ngài thực sự quý mến. Ngài có được sức mạnh, sự nhân từ và nhiệt tình đối với dân chúng do bởi nguồn gốc của mọi ơn sủng, đó là Thần Khí Ðức Giêsu. Trái lại, chúng ta thường cảm thấy khó chịu vì quá khứ của chúng ta. Sự tủi hổ khiến chúng ta xa rời những người hơn mình. Ngược lại, nếu ở địa vị cao sang, chúng ta thường khinh miệt những người mộc mạc. Tuy nhiên, chúng ta phải nhớ rằng, "mọi sự phải quy phục Ðức Kitô," nhất là những người bị tổn thương của Thiên Chúa.

Lời Trích

Ðể diễn tả Ðức Piô X, một sử gia viết rằng ngài là "một người của Thiên Chúa biết sự bất hạnh của thế giới và sự khó khăn của đời sống, và với sự cao quý của tâm hồn, ngài

 

NGÀY 21 THÁNG 8: THÁNH PIÔ X, GIÁO HOÀNG

Chuyển ngữ: Maria Hải Châu, SSS

WHĐ (20/8/2026) – Thánh Giáo hoàng Piô X, người đã lãnh đạo Giáo hội từ năm 1903 đến năm 1914, được biết đến nhiều hơn cả qua bộ sách giáo lý mang tên ngài. Ngài qua đời một tháng trước khi Thế chiến thứ I bùng nổ và được Đức Piô XII phong thánh vào năm 1954.

PHỤNG VỤ CHƯ THÁNH

Ngày 21 tháng 8

THÁNH PIÔ X, GIÁO HOÀNG

Thánh Piô X, khi còn là cậu bé Giuseppe Sarto vẫn thường đi chân đất trên con đường từ nhà mình ở Riese vùng Veneto đến trường học ở Castelfranco nước Ý, hẳn không bao giờ tưởng tượng được rằng có ngày mình sẽ bước qua ngưỡng cửa đền thánh Phêrô. Ngài là vị Giáo hoàng đầu tiên trong lịch sử cận đại xuất thân từ vùng nông thôn, và quá trình đào tạo của ngài hoàn toàn mang tính mục vụ: ngài chưa hề có kinh nghiệm làm việc tại Giáo triều hay trong hoạt động ngoại giao của Tòa thánh.

Thánh Piô X sinh năm 1835, ngài là con thứ hai trong mười anh chị em. Khi cha qua đời, Giuseppe Sarto lúc ấy mới 17 tuổi và lẽ ra đã có thể nối nghiệp cha làm việc tại tòa thị chính, nhưng mẹ ngài đã giúp ngài tiếp tục theo đuổi ơn gọi, bằng cách chính bà thức khuya dậy sớm để lo cho gia đình đủ sống. Tình yêu và nghị lực ấy của mẹ, Giuseppe Sarto không bao giờ quên. Ngài ham học hỏi, có sức khỏe rất tốt, tính tình hiền hòa mà cũng đầy kiên định, và cả đời ngài luôn gắn liền với những việc bác ái. Ngài từng là tuyên úy, cha sở, linh hướng chủng viện, rồi Giám mục giáo phận Mantova, Thượng phụ Venise, và cuối cùng được bầu làm giáo hoàng. Việc đầu tiên ngài làm là ban hành Tông hiến Commissum Nobis bãi bỏ “quyền phủ quyết của thế quyền”, một thứ quyền mà một số triều đình quân chủ châu Âu từng đòi hỏi.

“Khôi phục” để canh tân

Cuốn giáo lý mang tên ngài rất nổi tiếng, với cấu trúc đặc trưng theo lối "hỏi – đáp". Cuốn sách được biên soạn dành cho những người bình dân, trong một xã hội mà nền học vấn khi ấy vẫn chưa mở rộng đến mọi tầng lớp. Mối bận tâm của Đức Piô X chính là làm sao để phổ biến việc dạy giáo lý cho các tín hữu càng rộng rãi càng tốt.

Trong số những nét nổi bật nhất của triều đại Giáo hoàng của ngài, phải kể đến việc chống lại chủ nghĩa hiện đại (modernisme) và các đạo luật chống Kitô giáo tại Pháp, khởi đầu công cuộc cải cách Bộ Giáo luật, cải tổ Giáo triều Rôma, và cho độ tuổi rước lễ lần đầu xuống khoảng 7 tuổi. Cũng tại Ý, ngài đã nới lỏng quy định Non expedit của Đức Piô IX, tức lệnh cấm người Công giáo Ý tham gia đời sống chính trị. Ngài cũng cổ võ việc canh tân phụng vụ, phong trào Kinh thánh và đề cao vị trí của bình ca Grêgôriô. Trọng tâm của mọi sự vẫn luôn là việc tham dự Thánh Thể. Trên đây chỉ là vài nét khái quát, vì các hoạt động của triều đại Giáo hoàng của ngài vô cùng phong phú.

Trọng tâm là mối bận tâm mục vụ

Triều đại Giáo hoàng của Đức Piô X là một triều đại hết sức "năng động" và đa dạng, đến mức người bạn thân thiết của ngài, cũng là Quốc vụ khanh trong suốt triều đại của ngài, Đức Hồng y Rafael Merry del Val, đã nhận xét rằng khối lượng công việc đồ sộ ấy chủ yếu xuất phát từ chính sáng kiến của ngài, đồng thời cũng nhấn mạnh đến lòng nhân hậu của ngài mà "không ai có thể phủ nhận được." Trọng tâm của cuộc đời và huấn quyền của ngài chính là mối bận tâm mục vụ, trong một xã hội mà cơn khủng hoảng đức tin ngày càng trở nên rõ rệt. Ý hướng ấy được thể hiện qua khẩu hiệu ngài chọn cho triều đại Giáo hoàng của mình: Instaurare omnia in Christo – Thiết lập mọi sự trong Đức Kitô, được lấy ý từ thư gửi tín hữu Êphêsô. Ngài muốn sống trọn tinh thần khó nghèo, "Sinh ra trong cảnh nghèo, sống trong cảnh nghèo, và chắc chắn sẽ chết trong cảnh nghèo cùng cực", như chính ngài đã viết như thế trong di chúc của mình.

Chuyển ngữ từ: vaticannews.va/fr