50 câu hỏi về Đức Giêsu - 34
- Thứ ba - 28/07/2026 11:39
- In ra
- Đóng cửa sổ này
50 câu hỏi về Đức Giêsu - 34. Ông Giuse thành Arimathê là ai?
50 CÂU HỎI VỀ ĐỨC GIÊSU
50 câu hỏi này xuất phát từ ý định của một nhóm chuyên gia thuộc Khoa Thần học của Đại học Navarra (các Giáo sư Juan Chapa, Francisco Varo và những người khác) đã biên soạn một số tài liệu được xuất bản trong cuốn “50 preguntas sobre Jesús” do nhà xuất bản Rialp Madrid.
34. Ông Giuse thành Arimathê là ai?
Ông Giuse thành Arimathê được cả bốn sách Tin Mừng nhắc đến trong bối cảnh cuộc Thương Khó và cái chết của Đức Giêsu. Ông là người gốc Arimathê (tiếng Hípri là Armathajim), thuộc xứ Giuđê, nay là Rentis, cách Lydda khoảng 10 km về phía đông bắc; nhiều khả năng đây là nơi ngôn sứ Samuel chào đời (x. 1 Sm 1,1). Ông là một người giàu có (x. Mt 27,57) và là một thành viên danh giá của Thượng Hội Đồng (x. Mc 15,43; Lc 23,50). Ông sở hữu một ngôi mộ mới được đục trong đá, gần đồi Golgotha, tại Giêrusalem. Ông là môn đệ của Đức Giêsu, nhưng cũng như ông Nicôđêmô, đã kín đáo giữ điều ấy vì sợ giới lãnh đạo Do Thái (x. Ga 19,38). Thánh sử Luca cho biết ông hằng mong đợi Nước Thiên Chúa và đã không tán thành việc Thượng Hội Đồng kết án Đức Giêsu (x. Lc 23,51).
Trong những giờ phút bi thương của cuộc đóng đinh, ông không ngần ngại ra mặt và rồi ông mạnh dạn đến xin Philatô cho phép nhận thi hài Đức Giêsu. (Trong Tin Mừng Phêrô, 2,1; 6,23–24 – một tác phẩm ngụy thư thuộc thế kỷ II – ông Giuse đã xin thi hài Đức Giêsu ngay trước khi cuộc đóng đinh diễn ra). Sau khi được vị tổng trấn chấp thuận, ông hạ xác Đức Giêsu xuống khỏi thập giá, tẩn liệm Người trong tấm vải sạch, rồi cùng với ông Nicôđêmô đặt thi hài Đức Giêsu vào chính ngôi mộ của mình, một ngôi mộ chưa từng sử dụng. Sau khi lấp cửa mộ bằng một tảng đá lớn, hai ông ra về (x. Mt 27,57–60; Mc 15,42–46; Lc 23,50–53; Ga 19,38–42). Đó là những dữ kiện mang tính lịch sử.
Từ thế kỷ IV trở đi, nhiều truyền thuyết hoang đường bắt đầu xuất hiện nhằm đề cao hình ảnh của ông Giuse. Trong một tác phẩm ngụy thư vào thế kỷ V mang tên Công vụ Philatô, còn được gọi là Tin Mừng Nicôđêmô, kể rằng người Do Thái bất bình về hành động của ông Giuse và Nicôđêmô đã dành cho Đức Giêsu, vì thế, ông Giuse bị tống giam. Sau khi được giải thoát cách kỳ diệu, ông xuất hiện tại Arimathê. Từ đó, ông trở về Giêrusalem và kể lại việc chính Đức Giêsu đã giải thoát ông như thế nào.
Kỳ ảo hơn nữa là tác phẩm Vindicta Salvatoris (thế kỷ IV?) vốn rất phổ biến tại nước Anh và vùng Aquitaine. Tác phẩm này kể về cuộc hành quân của tướng Titô dẫn đầu các đạo quân của mình báo thù cho cái chết của Đức Giêsu. Vào thời điểm chiếm được thành Giêrusalem, Titô tìm thấy Giuse bị giam trong một ngọn tháp, nơi ông bị bỏ đói cho đến chết. Thế nhưng, trong suốt thời gian ấy, ông Giuse vẫn được nuôi sống bằng lương thực từ trời ban xuống.
Từ thế kỷ XI - XIII, truyền thuyết về ông Giuse người Arimathê tiếp tục được tô điểm bằng nhiều chi tiết mới tại quần đảo Anh và Pháp, gắn liền với chu kỳ huyền thoại về Chén Thánh Tiệc Ly (Holy Grail) và vua Arthur. Theo một trong những truyền thuyết này, ông Giuse đã tắm rửa thi hài Đức Giêsu và hứng lấy nước và máu vào một chiếc bình. Sau đó, ông Giuse và ông Nicôđêmô chia nhau những thánh tích ấy (xem câu hỏi: Chén Thánh Tiệc ly là gì?).
Những truyền thuyết khác lại cho rằng, ông Giuse đã mang theo chiếc bình thánh tích này khi đi truyền giáo tại nước Pháp (một số bản kể rằng ông đã cập bến Marseille cùng với bà Mácta, bà Maria và ông Ladarô), tại Tây Ban Nha (nơi Thánh Giacôbê được cho là đã truyền chức giám mục cho ông), tại Bồ Đào Nha và tại nước Anh. Chính tại vùng đất cuối cùng này, gương mặt của ông Giuse trở nên đặc biệt nổi tiếng. Truyền thuyết cho rằng ông là thành lập giáo hội đầu tiên trên đất Anh, tại Glastonbury Tor. Người ta còn kể rằng, khi ông đang ngủ, từ cây gậy mục tử của ông đã đâm rễ rồi trổ hoa. Đan viện Glastonbury Abbey trở thành một địa điểm hành hương nổi tiếng cho đến khi truyền thống này bị xóa bỏ trong cuộc Cải cách năm 1539.
Tại Pháp, một truyền thuyết thuộc thế kỷ IX kể rằng, vào thời Hoàng đế Carlo Magno, Thượng phụ Fortunatus của Giêrusalem đã chạy sang phương Tây, mang theo hài cốt của ông Giuse thành Arimathê đến tu viện Moyenmoutier, nơi sau này ngài trở thành viện phụ.
Tất cả những truyền thuyết này đều không có nền tảng lịch sử. Tuy nhiên, chúng phản ánh tầm quan trọng mà người xưa dành cho những môn đệ tiên khởi của Đức Giêsu.
Sự phát triển của những câu chuyện ấy có thể liên quan đến các cuộc tranh luận mang tính thời điểm, giữa một số vùng (như Anh và Pháp) và Giáo hội Rôma. Nói cách khác, đây có thể là một nỗ lực nhằm chứng minh rằng một số vùng đất đã được chính các môn đệ của Đức Giêsu trực tiếp loan báo Tin Mừng, chứ không phải bởi các nhà truyền giáo được sai đến từ Rôma.
Dẫu thế nào đi nữa, tất cả những truyền thuyết ấy đều không liên quan đến sự thật lịch sử.
G. Võ Tá Hoàng
Chuyển ngữ từ 50 domande su Gesù
Chuyển ngữ từ 50 domande su Gesù