Khôn ngoan trong trung tín và tình bạn vĩnh cửu

21  30  X  CHÚA NHẬT XXV THƯỜNG NIÊN.

Am 8,4-7; 1Tm 2,1-8; Lc 16,1-13 (hoặc Lc 16,10-13).

Lc 16,1-13

Một hôm, Ðức Giêsu nói với các môn đệ rằng: “Một nhà phú hộ kia có một người quản gia. Người ta tố cáo với ông là anh này đã phung phí của cải nhà ông.  Ông mới gọi anh ta đến mà bảo: “Tôi nghe người ta nói gì về anh đó? Anh hãy phúc trình về công việc quản lý của anh, vì từ nay anh không được làm quản gia nữa!”  Người quản gia liền nghĩ bụng: “Mình sẽ làm gì đây? Vì ông chủ đã cất chức quản gia của mình rồi. Cuốc đất thì không nổi, ăn mày thì hổ ngươi.  Mình biết phải làm gì rồi, để sau khi mất chức quản gia, sẽ có người đón rước mình về nhà họ!”.

“Anh ta liền cho gọi từng con nợ của chủ đến, và hỏi người thứ nhất: “Bác nợ chủ tôi bao nhiêu vậy?”  Người ấy đáp: “Một trăm thùng dầu ôliu”. Anh ta bảo: “Bác cầm lấy biên lai của bác đây, ngồi xuống mau, viết năm chục thôi”. Rồi anh ta hỏi người khác: “Còn bác, bác nợ bao nhiêu vậy?” Người ấy đáp: “Một ngàn thùng lúa”. Anh ta bảo: “Bác cầm lấy biên lai của bác đây, viết lại tám trăm thôi”.

“Và ông chủ khen tên quản gia bất lương đó đã hành động khôn khéo. Quả thế, con cái đời này khôn khéo hơn con cái ánh sáng khi xử sự với người đồng loại. “Phần Thầy, Thầy bảo cho anh em biết: hãy dùng tiền của bất chính mà tạo lấy bạn bè, phòng khi hết tiền hết bạc, họ sẽ đón rước anh em vào nơi ở vĩnh cửu.  Ai trung tín trong việc rất nhỏ, thì cũng trung tín trong việc lớn; ai bất lương trong việc rất nhỏ, thì cũng bất lương trong việc lớn.  Vậy nếu anh em không trung tín trong việc sử dụng tiền của bất chính, thì ai sẽ tín nhiệm mà giao phó của cải chân thật cho anh em? Và nếu anh em không trung tín trong việc sử dụng của cải người khác, thì ai sẽ ban cho anh em của cải dành riêng cho anh em?

“Không gia nhân nào có thể làm tôi hai chủ, vì hoặc sẽ ghét chủ này mà yêu chủ kia, hoặc sẽ gắn bó với chủ này mà khinh dể chủ nọ. Anh em không thể vừa làm tôi Thiên Chúa, vừa làm tôi tiền của được”.

Khôn ngoan trong trung tín và tình bạn vĩnh cửu

Tin Mừng hôm nay thuật lại một dụ ngôn rất đặc biệt, trong đó nhân vật chính là một người quản gia bị chủ sa thải vì đã phung phí của cải. Dường như nội dung của dụ ngôn khiến chúng ta ngạc nhiên, vì Chúa Giêsu không chỉ kể về một hành động gian lận, mà còn cho thấy ông chủ khen tên quản gia bất lương ấy là “khôn khéo”. Nhưng nếu chúng ta dừng lại ở sự bất công bề ngoài mà không đi sâu vào nội dung mà Chúa Giêsu muốn mạc khải, thì chúng ta sẽ bỏ lỡ một bài học thiêng liêng hết sức sâu sắc. Dụ ngôn không nhằm cổ võ sự gian dối, mà là một lời kêu gọi mạnh mẽ: hãy biết sử dụng thời gian, cơ hội và của cải đời này một cách khôn ngoan, để chuẩn bị cho tương lai vĩnh cửu.

Người quản gia trong dụ ngôn biết mình sắp mất chức, và ông không có khả năng lao động chân tay hay chịu đựng cảnh ăn mày. Ông đã nhanh trí nghĩ ra cách để đảm bảo cho tương lai của mình: giảm nợ cho các con nợ của chủ, để nhờ đó họ sẽ biết ơn và đón rước ông sau này. Ông không tham lam giữ lại cho mình, cũng không ôm đồm quyền lực, mà biết “tranh thủ” thời gian còn lại để tạo lập các mối quan hệ. Và chính hành động đó được ông chủ khen là khôn khéo. Ở đây, Chúa Giêsu dùng hình ảnh một người quản gia bất lương, nhưng biết tính toán lo cho tương lai, để kêu gọi con cái ánh sáng – tức là những người tin – cũng phải biết hành động khôn ngoan như vậy cho vận mệnh đời đời.

Chúa Giêsu kết luận: “Hãy dùng tiền của bất chính mà tạo lấy bạn bè, để khi hết tiền bạc, họ sẽ đón rước anh em vào nơi ở vĩnh cửu.” Tiền của “bất chính” ở đây không nhất thiết ám chỉ tiền do gian lận mà có, nhưng chỉ tất cả của cải vật chất đời này – vốn không bền vững, không tuyệt đối, dễ làm người ta xa Thiên Chúa. Tuy nhiên, nếu biết dùng chúng để giúp đỡ người nghèo, để làm việc bác ái, để xây dựng các mối tương quan tốt đẹp, thì chúng ta đang chuyển hóa của cải tạm thời thành vốn liếng thiêng liêng cho tương lai. Không ai đem của cải trần gian vào cõi đời đời, nhưng ai biết dùng của cải đó để sống yêu thương thì người ấy đang tích lũy kho báu trên trời.

Tiếp theo, Chúa Giêsu nhấn mạnh đến sự trung tín: “Ai trung tín trong việc rất nhỏ thì cũng trung tín trong việc lớn.” Chúa không đòi hỏi nơi chúng ta những việc vĩ đại, nhưng Ngài mời gọi ta trung tín trong những điều nhỏ bé: sự thật thà, công bằng, yêu thương trong bổn phận hằng ngày. Trung tín trong việc nhỏ là dấu chỉ của tâm hồn ngay chính, là sự chuẩn bị cho những trách nhiệm lớn lao hơn. Nếu ai đó không trung thực trong tiền bạc, trong công việc, trong lời nói nhỏ, thì làm sao có thể được trao trách nhiệm về những điều cao cả và thiêng liêng?

Và cuối cùng, Chúa Giêsu kết luận bằng một lời cảnh báo rõ ràng: “Không gia nhân nào có thể làm tôi hai chủ… Anh em không thể vừa làm tôi Thiên Chúa, vừa làm tôi tiền của.” Ở đây, Người vạch rõ ranh giới giữa Thiên Chúa và tiền của. Tiền bạc tự nó không xấu, nhưng nếu đặt nó làm chủ cuộc đời, thì nó sẽ trở thành thần tượng thay thế Thiên Chúa. Lúc đó, con người đánh mất tự do, đánh mất lương tâm và bị dẫn dắt bởi lòng tham. Chúa không thể ngự trị nơi tâm hồn đã đầy tràn sự quyến luyến vật chất. Làm tôi tiền của là lệ thuộc, là sống cho mình, còn làm tôi Thiên Chúa là sống tự do trong yêu thương và trao ban.

Anh chị em thân mến, Lời Chúa hôm nay mời gọi mỗi người chúng ta nhìn lại vai trò quản lý mà Chúa đã trao. Không ai trong chúng ta là chủ tuyệt đối của cuộc đời, của tài năng hay của cải mình có. Tất cả đều là quà tặng và ủy thác từ Thiên Chúa. Chúng ta chỉ là những người quản lý được mời gọi sống khôn ngoan và trung tín. Khôn ngoan là biết dùng thời giờ, sức lực, tiền của để sinh ích thiêng liêng. Trung tín là sống chân thật và tận tâm với điều nhỏ hằng ngày, dù không ai thấy hay khen ngợi. Hãy dùng những phương tiện chóng qua để xây dựng các mối liên hệ yêu thương. Hãy biến của cải vật chất thành hành vi bác ái. Hãy tập thói quen chia sẻ, giúp đỡ người nghèo, dâng cúng vào công việc của Hội Thánh, nâng đỡ những ai lâm cảnh khốn khó.

Trong gia đình, hãy là người quản lý khôn ngoan: biết sử dụng tiền bạc cách liêm chính, giáo dục con cái sống tiết độ, tôn trọng giá trị lao động, không tiêu xài hoang phí. Trong đời sống cộng đoàn, hãy là người trung tín: giữ lời hứa, chu toàn trách nhiệm, không vì lợi ích cá nhân mà gây chia rẽ hay bất công. Trong đời sống cá nhân, hãy can đảm xét mình mỗi ngày: tôi có đang làm tôi Thiên Chúa hay làm tôi tiền của? Tôi có đặt ưu tiên cho Nước Trời hay chỉ mải mê với sự đời? Tôi có dùng của cải để yêu thương không? Mỗi lần chúng ta chọn sống trung tín và bác ái, là mỗi lần chúng ta tích lũy kho báu cho sự sống đời đời. Và đến ngày ra trình diện trước Thiên Chúa, Người sẽ không hỏi chúng ta đã có bao nhiêu tiền bạc, quyền lực hay danh tiếng, nhưng Người sẽ hỏi: con đã yêu thương đến đâu? Con đã dùng những gì Ta trao để mang lại sự sống, sự nâng đỡ và ánh sáng cho người khác?

Ước gì mỗi người chúng ta, khi nghe lời Chúa hôm nay, biết hoán cải tâm hồn, làm mới lại lối sống và xác tín rằng: chỉ khi sống như người quản lý khôn ngoan và trung tín, ta mới có thể được đón rước vào nơi ở vĩnh cửu – nơi Thiên Chúa là Chủ nhân đích thực đang chờ đợi ta trong tình yêu bất diệt. Amen.

Lm. Anmai, CSsR