Tháng Mười về
Tháng mười về mưa tuôn hoài không dứt
Tựa như trời cất vạt nắng vào mây
Để hương say ngây ngất ủ vào đây
Tình yêu em như men làm dậy bột.
Nhớ em nhiều hai vai gầy bé nhỏ
Có một lần trời bất chợt đổ mưa
Tóc ướt mềm nên chẳng thể đung đưa
Cứ để mặc hồn lang thang đây đó.
Anh nhớ lắm một chiều thu có gió
Có mưa bay có dấu gót em về
Có nụ cười lời thánh thót tỉ tê
Em ríu rít làm cong mềm nắng nhẹ.
Và anh nhớ lời mùa thu thật khẽ
Như giọt hồng rơi xuống giữa lòng sân
Trải yêu thương bên vạt nắng trong ngần
Làm lấp lánh nụ hoa xinh vừa hé.
Tháng mười về nhìn lá rũ lê thê
Mà nhớ em men nồng ươm khát vọng
Mặc mây buồn rưng giọt lệ mùa đông
Lòng ôm gió, ngày bình yên em đến.
Hồng Bính
Những tin cũ hơn
1. Khúc dạo đầu giao mùa và men say của tình yêuBài thơ mở ra bằng một không gian nhuốm màu trầm buồn của thời tiết tháng Mười:
"Tháng mười về mưa tuôn hoài không dứt
Tựa như trời cất vạt nắng vào mây
Để hương say ngây ngất ủ vào đây
Tình yêu em như men làm dậy bột."
Tháng Mười về mang theo những cơn mưa dầm dề, dai dẳng "tuôn hoài không dứt". Qua lăng kính lãng mạn của thi sĩ, cơn mưa không hề lạnh lẽo hay ảm đạm mà trở thành một cái cớ diệu kỳ: trời chỉ đang "cất vạt nắng vào mây" để "ủ" hương say của đất trời. Đặc biệt, câu thơ cuối khổ xuất hiện một hình ảnh so sánh vô cùng độc đáo và bình dị: "Tình yêu em như men làm dậy bột". Tình yêu của người con gái giống như chất men ủ ấm, khiến nỗi nhớ, khát vọng trong lòng chàng trai không ngừng sinh sôi, lớn dậy bất chấp thời tiết có phần ảm đạm bên ngoài.2. Ký ức về bóng dáng người thương trong mưa chiềuTừ cảnh thực của hiện tại, tâm trí nhân vật trữ tình ngược dòng thời gian trở về với những kỷ niệm gắn liền với "em":
"Nhớ em nhiều hai vai gầy bé nhỏ
Có một lần trời bất chợt đổ mưa
Tóc ướt mềm nên chẳng thể đung đưa
Cứ để mặc hồn lang thang đây đó."
Hình ảnh "hai vai gầy bé nhỏ" gợi lên sự thanh mảnh, cần được chở che của người con gái. Kỷ niệm về một trận mưa bất chợt khiến làn tóc em "ướt mềm" được tái hiện thật sống động. Cái khoảnh khắc em "để mặc hồn lang thang đây đó" vừa có chút bâng khuâng, vừa pha chút bướng bỉnh, đáng yêu, khiến tác giả khắc cốt ghi tâm.Mạch cảm xúc hoài niệm tiếp tục được nối dài với những thanh âm trong trẻo:
"Anh nhớ lắm một chiều thu có gió
Có mưa bay có dấu gót em về
Có nụ cười lời thánh thót tỉ tê
Em ríu rít làm cong mềm nắng nhẹ."
Điệp từ "có" được lặp lại bốn lần liên tiếp giống như từng nhịp đập thổn thức của trái tim đang lật giở từng trang ký ức. Giữa buổi chiều thu có gió, có mưa, hình ảnh người con gái hiện lên thật rực rỡ với "dấu gót", "nụ cười" và lời nói "thánh thót tỉ tê". Biện pháp ẩn dụ chuyển đổi cảm giác qua câu thơ "Em ríu rít làm cong mềm nắng nhẹ" là một sáng tạo nghệ thuật đặc sắc. Tiếng cười nói líu lo, ríu rít mang đầy năng lượng của em như có hình khối, có sức mạnh làm mềm đi cả vạt nắng cuối thu, xua tan cái lạnh giá của cơn mưa dông.3. Sự đồng điệu giữa tâm hồn và thiên nhiênNỗi nhớ không chỉ dừng lại ở dáng hình, giọng nói của người thương mà thấm đẫm vào từng ngóc ngách của không gian:
"Và anh nhớ lời mùa thu thật khẽ
Như giọt hồng rơi xuống giữa lòng sân
Trải yêu thương trong vạt nắng trong ngần
Làm lấp lánh nụ hoa xinh vừa hé."
"Lời mùa thu" hay chính là lời yêu tình tự của lứa đôi được ví như "giọt hồng" rơi nhẹ giữa sân, lan tỏa hơi ấm và "trải yêu thương" khắp không gian. Sự kết hợp giữa "vạt nắng trong ngần" và "nụ hoa xinh vừa hé" mang lại cảm giác tinh khôi, trong trẻo. Tình yêu ở đây không ồn ào, mãnh liệt mà dịu dàng, đánh thức những rung động thầm kín nhất của tâm hồn.4. Khát vọng bình yên và niềm tin vào tình yêuKhổ thơ cuối khép lại bài thơ bằng việc quay trở về với thực tại, nhưng tâm thế của nhân vật trữ tình đã có sự thay đổi:
"Tháng mười về nhìn lá rũ lê thê
Mà nhớ em men nồng ươm khát vọng
Mặc mây buồn rưng giọt lệ mùa đông
Lòng ôm gió, ngày bình yên em đến."
Dù nhìn cảnh "lá rũ lê thê" và bầu trời "mây buồn rưng giọt lệ mùa đông" (những tín hiệu của mùa đông cận kề), lòng anh vẫn không hề lạnh giá. Bởi lẽ, trong lòng anh đã có "men nồng ươm khát vọng" từ tình yêu của em. Hành động "lòng ôm gió" thể hiện tư thế chủ động, sẵn sàng đón nhận những thử thách, dông bão của cuộc đời để kiên nhẫn chờ đợi "ngày bình yên em đến". Tình yêu đã trở thành điểm tựa tinh thần vững chắc, biến những ngày mưa gió ảm đạm thành niềm hy vọng vào một ngày mai hạnh phúc, sum vầy.Tổng kếtVề mặt nghệ thuật, Hồng Bính đã rất thành công khi sử dụng thể thơ 8 chữ phóng khoáng, nhịp điệu uyển chuyển tựa như những bước đi của gió mùa thu. Ngôn từ của bài thơ giàu hình ảnh, nhạc điệu, kết hợp với các biện pháp tu từ độc đáo (so sánh, điệp từ, ẩn dụ chuyển đổi cảm giác) giúp người đọc dễ dàng đồng điệu với tâm trạng nhân vật.“Tháng mười về” không đơn thuần là một bài thơ tả cảnh ngụ tình, mà là một lời tự tình ấm áp. Bài thơ khẳng định một chân lý giản dị của tình yêu: chỉ cần trong lòng ta có nhau, có chất men say của sự thấu hiểu và gắn kết, thì dù ngoài kia đất trời có chuyển mùa lạnh giá, lòng ta vẫn luôn có một vạt nắng ấm áp chực chờ nở hoa.