Thứ Tư lễ Tro
THỨ TƯ LỄ TRO – HÃY VỀ VỚI CHA TRONG NƠI KÍN ĐÁO
Hôm nay, chúng ta bước vào Mùa Chay thánh với nghi thức xức tro trên trán. Tro bụi – thứ tưởng chừng mong manh, vô giá trị – lại trở thành lời nhắc nhở sâu sắc nhất về kiếp người: “Anh chị em hãy nhớ mình là tro bụi, và sẽ trở về tro bụi”. Lời nhắc ấy không phải để làm ta chùn bước trong sợ hãi, mà để đánh thức lòng sám hối, để ta nhìn lại chính mình trước mặt Thiên Chúa. Và Tin Mừng hôm nay, từ chương 6 Phúc Âm Thánh Mát-thêu, chính là lời Chúa Giê-su dạy các môn đệ – dạy chính chúng ta – cách thức để mùa Chay này trở nên chân thật, thẳm sâu, chứ không phải bề ngoài, không phải trò diễn.
Chúa Giê-su không cấm làm việc lành phúc đức. Ngài không bảo chúng ta bỏ bố thí, bỏ cầu nguyện, bỏ ăn chay. Ngược lại, Ngài dạy: “Khi làm việc lành phúc đức, anh em phải coi chừng…”. Coi chừng! Đó là lời cảnh tỉnh đầy yêu thương. Vì nguy cơ lớn nhất không phải là không làm, mà là làm sai động cơ. Làm để người ta thấy, để được khen ngợi, để thỏa mãn cái tôi. Đó là điều Chúa gọi là “đạo đức giả”. Bọn đạo đức giả – những người Pha-ri-sêu thời ấy – họ làm việc lành, nhưng lòng họ hướng về đám đông, chứ không hướng về Thiên Chúa. Họ khua chiêng đánh trống, họ đứng ở ngã ba đường, họ làm mặt rầu rĩ để thiên hạ thấy. Và Chúa nói một câu đau đớn: “Thầy bảo thật anh em, chúng đã được phần thưởng rồi”. Phần thưởng ấy là gì? Là lời khen của người đời, là ánh mắt ngưỡng mộ, là sự tôn trọng chóng qua. Xong rồi, hết rồi, không còn gì nữa.
Anh chị em ơi, chúng ta có dám nhìn vào lòng mình không? Trong cuộc sống hôm nay, chúng ta có bao lần làm việc lành chỉ để “được like”, để được người ta chụp ảnh đăng lên mạng, để được khen là “người tốt”, “người đạo đức”? Chúng ta bố thí, nhưng trong lòng có thầm mong ai đó kể công? Chúng ta cầu nguyện, nhưng lại thích cầu nguyện nơi đông người để mọi người thấy mình sốt sắng? Chúng ta ăn chay, nhưng lại khoe rằng mình kiêng thịt, kiêng rượu, kiêng đủ thứ để người ta trầm trồ? Nếu có, thì chúng ta cũng đã nhận phần thưởng rồi – phần thưởng chóng tàn của thế gian.
Nhưng Chúa Giê-su không dừng ở lời cảnh tỉnh. Ngài mở ra một con đường khác, con đường của sự kín đáo, của sự chân thật, của tình con thảo hướng về Cha trên trời. Ngài nói ba lần lặp lại như nhịp đập của trái tim: “Cha của anh, Đấng thấu suốt những gì kín đáo, sẽ trả lại cho anh”. Cha thấu suốt! Đó là điều tuyệt vời nhất. Cha không cần chúng ta diễn, không cần chúng ta phô trương. Cha nhìn thấu đáy lòng. Cha thấy những giọt nước mắt chúng ta giấu kín khi cầu nguyện trong phòng riêng. Cha thấy bàn tay run run khi bố thí cho người nghèo mà không muốn ai biết. Cha thấy nỗi đau thầm lặng khi chúng ta kiêng khem, hãm mình vì yêu Cha và vì thương anh em. Và Cha sẽ trả lại – không phải bằng lời khen của người đời, mà bằng ân sủng, bằng bình an, bằng sự sống đời đời.
Hãy nghe lại lời Chúa: Khi bố thí, “đừng cho tay trái biết việc tay phải làm”. Câu nói ấy thật lạ lùng, gần như nghịch lý. Nhưng Chúa muốn nói gì? Muốn nói rằng việc lành phải kín đáo đến mức chính mình cũng không tự hào về nó. Đừng để cái tôi chen vào. Đừng để sự kiêu ngạo lẻn vào giữa hành động bác ái. Bố thí trong âm thầm, như hạt giống rơi xuống đất, không ai thấy, nhưng Chúa thấy, và Ngài làm cho nó nảy mầm, sinh hoa kết trái.
Còn khi cầu nguyện? “Hãy vào phòng, đóng cửa lại, và cầu nguyện cùng Cha của anh, Đấng hiện diện nơi kín đáo”. Phòng kín – không phải chỉ là căn phòng vật lý, mà là căn phòng lòng mình. Đóng cửa lại – nghĩa là đóng lại mọi tiếng ồn của thế gian, đóng lại mọi lo toan, mọi hình ảnh mình muốn trình diễn. Chỉ còn mình và Cha. Trong sự tĩnh lặng ấy, ta mới thật sự gặp Chúa. Không phải Chúa ở trên cao xa vời vợi, mà Cha “hiện diện nơi kín đáo”. Cha ở ngay trong đáy lòng ta, nơi không ai chạm tới, nơi chỉ có Cha và ta. Đó là nơi cầu nguyện chân thật nhất. Và ở đó, không cần lời lẽ hoa mỹ, không cần dáng vẻ đạo mạo. Chỉ cần con tim tan nát, chỉ cần lời thì thầm: “Lạy Cha, con đã xa Cha quá lâu… Con muốn trở về…”.
Rồi khi ăn chay? “Nên rửa mặt cho sạch, chải đầu cho thơm”. Đừng làm bộ rầu rĩ, đừng để người ta thấy. Ăn chay không phải để khoe mình khổ hạnh, mà để lòng mình nhẹ nhàng hơn, để Chúa bước vào. Ăn chay là để đói – đói để khao khát Chúa hơn. Đói để nhớ rằng của ăn thật là Lời Chúa và Mình Máu Thánh Ngài. Ăn chay là để tỉnh thức – tỉnh thức trước những cám dỗ, trước những đam mê, trước những thứ làm ta quên Chúa.
Hôm nay, tro trên trán chúng ta là dấu chỉ của sự mong manh. Nhưng cũng là dấu chỉ của hy vọng. Vì tro bụi không phải là kết thúc. Tro bụi được Chúa nhặt lên, thổi hơi Thần Khí vào, và biến thành con người sống động. Chúng ta là tro bụi, nhưng là tro bụi được Thiên Chúa yêu thương. Chúng ta sẽ trở về tro bụi, nhưng sẽ được phục sinh trong vinh quang. Mùa Chay này, Chúa mời gọi chúng ta trở về – không phải bằng những hành động phô trương, mà bằng sự chân thật của con tim. Hãy để Cha thấu suốt những gì kín đáo. Hãy để Cha chữa lành những vết thương ta giấu kín. Hãy để Cha ban thưởng – phần thưởng không phải là tiếng khen người đời, mà là chính sự hiện diện của Ngài, là tình yêu của Ngài, là sự sống đời đời.
Chúng ta hãy bắt đầu Mùa Chay bằng một quyết tâm đơn sơ: trở về với Cha trong nơi kín đáo. Mỗi ngày, dành một khoảng lặng để cầu nguyện riêng tư. Mỗi lần bố thí, đừng kể với ai. Mỗi lần hãm mình, đừng khoe. Chỉ cần Cha biết là đủ. Vì Cha biết, và Cha sẽ trả lại – trả lại gấp bội, trả lại bằng chính Con Một Cha, Đấng đã chết và sống lại vì chúng ta.
Anh chị em ơi, hãy để tro trên trán hôm nay không chỉ là dấu tro, mà là dấu chỉ của lòng sám hối chân thành. Hãy để Mùa Chay này trở thành mùa trở về thật sự – trở về với Cha trong âm thầm, trong yêu thương, trong tin tưởng. Và khi Phục Sinh đến, chúng ta sẽ không còn là tro bụi nữa, mà là con cái Thiên Chúa, được sống mãi trong ánh sáng vinh quang của Ngài.
Lạy Chúa Giê-su, xin dạy chúng con biết yêu mến Cha cách chân thật. Xin cho chúng con biết chạy vào nơi kín đáo của lòng Cha mỗi ngày. Và xin cho phần thưởng của Cha là chính Cha, là tất cả những gì chúng con khao khát.
Lm. Anmai, CSsR
HÃY TRỞ VỀ VỚI TRÁI TIM – CON ĐƯỜNG ÂM THẦM CỦA LỄ TRO
Chiều nay, khi chúng ta cúi đầu để đón nhận tro trên trán, không ai trong chúng ta có thể ngẩng cao mặt mà tự hào. Tro là dấu chỉ làm chúng ta nhỏ lại. Tro nhắc rằng đời người mong manh, mọi vinh quang rồi cũng qua đi, mọi ồn ào rồi cũng rơi vào thinh lặng. Thứ Tư Lễ Tro không đến để làm chúng ta buồn, cũng không nhằm đè nặng lương tâm chúng ta bằng những đòi hỏi khắc nghiệt, nhưng để mở ra cho chúng ta một cánh cửa: cánh cửa trở về. Trở về với Chúa. Trở về với chính mình. Trở về với sự thật của lòng mình.
Tin Mừng hôm nay rất quen thuộc. Quen đến mức chúng ta có thể nghe mà không còn giật mình. Chúa Giê-su nói về ba việc rất căn bản của đời sống đạo: bố thí, cầu nguyện và ăn chay. Nhưng Người không bàn về kỹ thuật làm các việc ấy cho hay, cho nhiều, cho đúng luật. Người đi thẳng vào điều cốt lõi: động cơ của lòng người. Người không hỏi: anh em làm bao nhiêu, mà hỏi: anh em làm cho ai. Người không hỏi: thiên hạ thấy gì, mà hỏi: Thiên Chúa thấy gì.
Mùa Chay bắt đầu không phải bằng tiếng trống rộn ràng, cũng không bằng lời hứa hẹn lớn lao, mà bằng tro. Tro nhắc ta rằng có những điều chỉ Thiên Chúa mới thấy, chỉ Thiên Chúa mới biết, và chính những điều ấy mới có giá trị đời đời. Thứ Tư Lễ Tro là ngày của cái kín đáo, ngày của sự lặng lẽ, ngày của những việc không ai vỗ tay khen ngợi, nhưng lại làm rung động trái tim Thiên Chúa.
Chúa Giê-su nói rất rõ: khi làm việc lành phúc đức, hãy coi chừng. Coi chừng điều gì? Coi chừng chính mình. Coi chừng cái tôi khéo cải trang thành đạo đức. Coi chừng lòng ham được nhìn nhận, được khen ngợi, được coi là người tốt. Có những việc bên ngoài trông rất đẹp, rất thánh thiện, nhưng bên trong lại trống rỗng. Có những việc làm vì Chúa, nhưng thật ra lại để nuôi cái tôi. Và Chúa nói thẳng: nếu làm như thế, anh em đã được phần thưởng rồi. Phần thưởng ấy là ánh mắt người đời, là tiếng khen thoáng qua, là cảm giác mình hơn người khác. Nhưng nó chấm dứt ở đó. Không đi xa hơn được.
Khi bố thí, Chúa mời gọi chúng ta đi con đường ngược lại. Đừng khua chiêng đánh trống. Đừng biến việc bác ái thành sân khấu. Đừng để người khác biết, đến mức chính tay trái cũng không cần biết việc tay phải làm. Đó không phải là lời mời gọi làm điều mờ ám, mà là lời mời gọi làm điều tinh tuyền. Bố thí như thế là để cho tình yêu được tự do, không bị trộn lẫn với tính toán, không bị pha tạp bởi nhu cầu được công nhận. Có những đồng tiền cho đi làm người nhận tổn thương, vì họ cảm thấy mình chỉ là cái cớ để người khác khoe mình đạo đức. Nhưng cũng có những cử chỉ âm thầm nâng người khác đứng dậy, vì họ cảm nhận được sự tôn trọng, sự kín đáo, sự chân thành.
Rồi Chúa nói về cầu nguyện. Cầu nguyện là hơi thở của linh hồn. Nhưng cũng chính cầu nguyện là nơi cái tôi dễ chen vào nhất. Chúa không phủ nhận việc cầu nguyện chung, cũng không cấm cầu nguyện nơi công cộng. Điều Người cảnh báo là cầu nguyện để được thấy. Cầu nguyện như một màn trình diễn. Cầu nguyện để chứng tỏ mình đạo đức hơn người khác. Và Chúa lại nhắc: họ đã được phần thưởng rồi. Phần thưởng ấy là ánh nhìn ngưỡng mộ, là tiếng thì thầm khen ngợi. Nhưng Thiên Chúa thì đứng ngoài cuộc.
Chúa Giê-su mời chúng ta vào phòng, đóng cửa lại, và cầu nguyện với Cha, Đấng hiện diện nơi kín đáo. Đó là nơi không có ánh đèn sân khấu, không có khán giả, chỉ có ta và Chúa. Nơi ấy, ta không cần diễn. Nơi ấy, ta có thể yếu đuối, có thể mệt mỏi, có thể nói những lời vụng về, thậm chí chỉ thinh lặng. Nhưng chính nơi ấy, Chúa thấy. Và Chúa trả lại cho ta không phải bằng những tràng pháo tay, mà bằng sự bình an sâu thẳm, bằng ánh sáng soi lòng, bằng sức mạnh để đứng dậy và bước tiếp.
Rồi Chúa nói về ăn chay. Ăn chay không phải là làm cho mình ra vẻ thiểu não. Không phải là khoác lên mình bộ mặt khắc khổ để người khác biết rằng mình đang hy sinh. Chúa mời gọi một kiểu ăn chay khác: rửa mặt cho sạch, chải đầu cho thơm. Nghĩa là ăn chay mà vẫn sống bình thường, vẫn vui tươi, vẫn nhẹ nhàng. Ăn chay không phải để gây ấn tượng, mà để thanh luyện lòng mình. Không phải để chứng tỏ mình đạo đức, mà để tạo khoảng trống cho Thiên Chúa bước vào.
Ba việc: bố thí, cầu nguyện, ăn chay, không phải là ba việc tách rời, mà là ba con đường dẫn về một điểm chung: trái tim. Bố thí thanh luyện mối tương quan của ta với người khác. Cầu nguyện thanh luyện mối tương quan của ta với Thiên Chúa. Ăn chay thanh luyện mối tương quan của ta với chính mình. Và tất cả đều phải được thực hiện trong sự kín đáo, vì chỉ trong sự kín đáo, tình yêu mới thật sự là tình yêu.
Tro trên trán nhắc ta rằng không có gì để phô trương. Đời người rồi cũng trở về bụi tro. Những gì ta giữ lại được không phải là tiếng khen, không phải là hình ảnh đẹp trong mắt người đời, mà là những gì Chúa thấy trong nơi kín đáo của lòng ta. Mùa Chay không phải là mùa làm cho người khác thấy mình đạo đức hơn, mà là mùa để Chúa thấy mình thật hơn.
Có thể Mùa Chay này, chúng ta không làm được những việc lớn lao. Nhưng chúng ta có thể bắt đầu bằng những việc rất nhỏ và rất kín. Một lời xin lỗi không ai biết. Một sự tha thứ không cần kể lại. Một hy sinh không đăng lên đâu cả. Một giờ cầu nguyện không ai chứng kiến. Một lần nhịn lời cay đắng để giữ hòa khí. Những điều ấy không ồn ào, nhưng lại có sức biến đổi sâu xa.
Chúa của chúng ta là Đấng thấu suốt những gì kín đáo. Người không bị đánh lừa bởi vẻ bề ngoài. Người không cần ta chứng minh điều gì. Người chỉ cần trái tim thật. Và Người hứa: Cha của anh, Đấng thấu suốt những gì kín đáo, sẽ trả lại cho anh. Phần thưởng của Thiên Chúa không phải lúc nào cũng thấy ngay. Nhưng đó là phần thưởng bền vững: sự bình an, niềm vui âm thầm, lòng tự do nội tâm, và trên hết là tình thân với Người.
Khi ra về hôm nay, tro có thể sẽ rơi, dấu tro có thể sẽ mờ dần. Nhưng ước gì lời mời gọi của Lễ Tro ở lại. Ước gì Mùa Chay này trở thành hành trình đi vào chiều sâu, đi vào sự thật, đi vào nơi kín đáo của lòng mình, để ở đó, chúng ta gặp được Thiên Chúa đang chờ đợi.
Xin cho chúng ta biết sống Mùa Chay không bằng những hình thức ồn ào, nhưng bằng một trái tim khiêm tốn, âm thầm và trung thực trước mặt Chúa. Và xin cho khi Phục Sinh đến, chúng ta không chỉ mừng một lễ lớn, mà mừng một con người mới đã được sinh ra từ sự hoán cải âm thầm của Mùa Chay này.
Lm. Anmai, CSsR
LỜI KÊU GỌI CỦA BỤI TRO VÀ SỰ THẬT NƠI CÕI LÒNG
Tiếng chuông giáo đường hôm nay ngân lên một âm hưởng khác lạ, không rộn ràng niềm vui Phục Sinh, cũng chẳng trầm buồn như chiều Thứ Sáu Tuần Thánh, mà là một tiếng vọng thâm trầm, thúc bách chúng ta trở về với bản chất thật của mình. Thứ Tư Lễ Tro, ngày mà chúng ta cúi đầu để nhận lấy một vốc tro bụi trên đỉnh đầu, không phải như một nghi thức tôn giáo thuần túy mang tính hình thức, mà là một cuộc đối diện can đảm với cái "tôi" mong manh và hư nát của mình. Sứ điệp Tin Mừng của Thánh Mát-thêu hôm nay không chỉ là những lời chỉ dẫn về việc đạo đức, mà là một cuộc phẫu thuật tâm linh, bóc tách những lớp vỏ bọc giả tạo mà bấy lâu nay chúng ta dày công xây đắp để che đậy sự trống rỗng bên trong. Chúa Giê-su không bảo chúng ta đừng làm việc thiện, Ngài bảo chúng ta đừng làm việc thiện vì cái nhìn của người đời.
Hỡi anh chị em, chúng ta đang sống trong một thời đại mà sự "phô trương" đã trở thành một thứ tôn giáo mới. Người ta sống vì những cái "like", vì sự công nhận của đám đông, vì những hình ảnh hào nhoáng trên mạng xã hội. Nhưng hôm nay, Giáo hội mời gọi chúng ta đi ngược dòng chảy đó. "Đừng cho tay trái biết việc tay phải làm" – một nghịch lý thi vị nhưng đầy quyền năng. Tại sao lại phải giấu giếm cái tốt? Bởi vì khi chúng ta phô trương cái tốt ra bên ngoài để tìm kiếm sự ngưỡng mộ, thì cái tốt đó đã chết ngay từ lúc nó vừa được sinh ra. Nó không còn là lễ phẩm dâng lên Thiên Chúa, mà là một món hàng trao đổi để mua lấy hư danh. Thiên Chúa của chúng ta là Đấng "thấu suốt những gì kín đáo", Ngài không nhìn vào độ lớn của số tiền chúng ta bố thí, Ngài nhìn vào nhịp đập của trái tim khi bàn tay ta buông mở. Sự bố thí đích thực phải là một hành động trút bỏ, không chỉ là trút bỏ tiền bạc, mà là trút bỏ cái tôi muốn được tôn vinh. Khi bạn cho đi mà vẫn mong người khác biết ơn, đó là bạn đang vay mượn lòng tốt để nuôi dưỡng sự kiêu ngạo. Chúa muốn chúng ta cho đi trong sự thinh lặng tuyệt đối, nơi mà chỉ có Thiên Chúa và tâm hồn chúng ta đối thoại với nhau.
Ăn chay cũng thế, đó không phải là một cuộc trình diễn sự khắc khổ hay một cách thức để chứng tỏ bản lĩnh tâm linh. Chúa dạy chúng ta: "Hãy rửa mặt cho sạch, chải đầu cho thơm". Thật lạ lùng thay! Ăn chay mà lại phải rạng rỡ, phải xinh đẹp? Đúng vậy, vì chay tịnh thực sự là một cuộc hẹn hò riêng tư giữa linh hồn và Thiên Chúa. Nếu bộ mặt thiểu não của bạn chỉ để nhắc nhở người khác rằng "tôi đang hy sinh", thì sự hy sinh đó chỉ là một thứ trang sức rẻ tiền cho lòng tự mãn. Chay tịnh cốt yếu là để làm rỗng tâm hồn, để dẹp bỏ những ham muốn ích kỷ, nhường chỗ cho ân sủng. Khi cái bụng đói, đó là lúc linh hồn phải tỉnh thức nhất để nhận ra cơn đói khát Thiên Chúa mới là cơn đói thật sự dẫn đưa chúng ta đến sự sống đời đời. Ăn chay không chỉ là nhịn ăn vật chất, mà là nhịn những lời nói cay độc, nhịn những ánh mắt xét đoán, nhịn những toan tính thấp hèn. Hãy để vẻ rạng rỡ bên ngoài là minh chứng cho một niềm vui thiêng liêng bên trong, niềm vui của một người con đang tìm thấy tự do trong sự từ bỏ.
Cầu nguyện trong phòng kín, đóng cửa lại. Cánh cửa đó không chỉ là gỗ, là sắt, mà là cánh cửa của tâm thức. Hãy đóng lại những ồn ào của thế gian, đóng lại những lo toan tính toán, và thậm chí đóng lại cả những lời lẩm bẩm sáo rỗng. Trong sự thinh lặng tuyệt đối của phòng kín, bạn không còn là ông này bà nọ, không còn là người đạo đức hay kẻ tội lỗi dưới con mắt người đời, bạn chỉ còn là một thụ tạo nhỏ bé trước nhan Đấng Tạo Hóa. Ở đó, không có chỗ cho sự giả hình. Ở đó, chỉ có sự thật. Và chính sự thật đó sẽ giải phóng chúng ta. Thiên Chúa không cần những bài diễn văn trau chuốt, Ngài cần hơi thở của một đứa con đang khao khát tìm về lòng Cha. Cầu nguyện là hơi thở của linh hồn, nếu chúng ta chỉ cầu nguyện để người khác thấy mình thánh thiện, thì hơi thở đó đã bị nhiễm độc bởi sự phù hoa. Hãy để lời cầu nguyện là tiếng thì thầm của tình yêu, là sự phó thác tuyệt đối vào bàn tay quan phòng của Chúa.
Hôm nay, khi tro bụi chạm vào da thịt, hãy để nó nhắc nhở ta về sự khiêm nhường sâu thẳm nhất. "Hỡi người, hãy nhớ mình là bụi tro và sẽ trở về bụi tro". Lời tuyên tín ấy không phải để dọa nạt về cái chết, mà để nhắc chúng ta về sự sống. Nếu tất cả rồi sẽ thành tro bụi, thì danh vọng, tiền tài, và cả những lời khen tặng của người đời có ý nghĩa gì? Cái duy nhất còn sót lại sau ngọn lửa của thời gian chính là tình yêu – một thứ tình yêu âm thầm, kín đáo, không cần loa đài hay kèn trống. Tro bụi là thứ tầm thường nhất, nhưng khi được Thiên Chúa thổi hơi vào, nó trở thành một sinh linh. Chúng ta là bụi tro được Thiên Chúa yêu thương, đó chính là phẩm giá cao trọng nhất mà không một sự phô trương nào có thể sánh bằng. Nhìn vào đống tro, ta thấy sự hư vô của kiếp người, nhưng nhìn qua lăng kính đức tin, ta thấy đó là nguyên liệu để Thiên Chúa tái tạo một kỳ công mới.
Mùa Chay không phải là mùa của sự buồn thảm, mà là mùa của hy vọng, mùa của những cuộc trở về. Hãy trở về với chính mình, trở về với anh em, và trên hết là trở về với Thiên Chúa. Đừng sợ hãi khi thấy mình yếu đuối hay đầy khiếm khuyết. Thiên Chúa yêu thương chúng ta ngay trong sự mỏng giòn của thân phận tro bụi. Nhưng Ngài đòi hỏi chúng ta một sự chân thật. Hãy xé lòng chứ đừng xé áo. Một trái tim tan nát và khiêm cung Chúa chẳng hề khinh chê. Đừng để ân sủng trôi tuột qua những kẽ tay của sự hời hợt. Hãy để cho ân sủng thấm qua những vết nứt của tâm hồn, để từ đống tro tàn của tội lỗi, một con người mới được phục sinh. Chúng ta thường có xu hướng trang điểm cho linh hồn bằng những hình thức đạo đức bên ngoài, nhưng Chúa muốn một cuộc hoán cải tận căn, một sự thay đổi từ trong bản chất.
Sâu thẳm trong mỗi chúng ta luôn có một cuộc giằng co giữa "ánh sáng" và "bóng tối", giữa "sự thật" và "giả dối". Chúng ta thường sợ bóng tối của chính mình nên cố gắng thắp lên những ngọn đèn giả tạo của sự khen ngợi. Nhưng trong Mùa Chay này, hãy để Thiên Chúa bước vào vùng tối đó. Đừng che đậy vết thương bằng những dải lụa của sự thánh thiện giả tạo. Hãy để vết thương lộ ra trước nhan Chúa để Ngài chữa lành. Khi chúng ta chấp nhận mình là tro bụi, là kẻ có lỗi, là người cần lòng thương xót, đó chính là lúc sức mạnh của Thiên Chúa bắt đầu hoạt động. Sự thánh thiện không phải là không bao giờ vấp ngã, mà là sự can đảm để trỗi dậy sau mỗi lần vấp ngã và bước tiếp với một trái tim chân thật hơn.
Hãy nhìn lại cách chúng ta sống đạo bấy lâu nay. Có bao giờ chúng ta đi lễ chỉ vì thói quen, hay làm việc từ thiện chỉ để được ghi tên lên bảng vàng? Có bao giờ chúng ta đọc kinh dài dòng chỉ để làm an lòng lương tâm nhưng tâm trí lại đặt ở nơi tiền bạc, danh vọng? Chúa Giê-su hôm nay cảnh báo: "Chúng đã được phần thưởng rồi". Phần thưởng của con người thì hữu hạn và chóng qua như làn khói, còn phần thưởng của Thiên Chúa là sự bình an đích thực và sự sống đời đời. Đừng đánh đổi viên ngọc quý giá lấy những mảnh sành lấp lánh nhưng sắc lẹm của hư danh. Hãy chọn phần thưởng mà "mối mọt không đục khoét, trộm đạo không đào ngạch lấy đi được".
Thứ Tư Lễ Tro là một điểm dừng chân cần thiết trên hành trình đức tin. Nó như một tấm gương phản chiếu trung thực nhất khuôn mặt linh hồn ta. Đừng quay mặt đi trước tấm gương ấy. Dù khuôn mặt ấy có đầy những vết lấm lem của tội lỗi, hãy cứ nhìn thẳng vào nó và thưa với Chúa: "Lạy Chúa, con đây, một nắm tro bụi tội lỗi nhưng khao khát tình yêu Ngài". Thiên Chúa không bao giờ mệt mỏi khi tha thứ, chỉ có chúng ta mệt mỏi khi xin ơn tha thứ. Hãy để tro bụi hôm nay làm mềm lòng những tâm hồn khô héo, làm ấm lại những trái tim lạnh lùng và làm sáng tỏ những đôi mắt đang bị mù lòa bởi sự tự cao.
Trong những ngày sắp tới của Mùa Chay, xin anh chị em hãy dành thời gian cho sự thinh lặng. Thinh lặng để nghe tiếng Chúa nói qua lương tâm, thinh lặng để thấy nỗi đau của anh chị em xung quanh mình. Đừng để cuộc sống ồn ào cuốn trôi đi những cơ hội để chúng ta trở nên người hơn và thánh hơn. Mỗi việc lành kín đáo chúng ta làm là một bông hoa đẹp dâng lên Chúa. Mỗi lời cầu nguyện thiết tha trong thầm lặng là một luồng hương thơm bay thấu tòa cao. Và mỗi sự hy sinh âm thầm là một bước chân đồng hành với Chúa trên con đường lên đồi Calvê.
Lạy Chúa, xin cho chúng con hiểu rằng vẻ đẹp của tâm hồn chỉ thực sự tỏa sáng khi nó không cố tình rực rỡ trước mắt thế gian. Xin dạy chúng con biết yêu sự kín đáo, biết quý trọng những phút giây thinh lặng, và biết tìm kiếm phần thưởng nơi Cha – Đấng luôn hiện diện trong nơi sâu thẳm nhất của lòng chúng con. Xin cho những hạt tro trên đầu chúng con hôm nay thấm vào tận căn tính, để chúng con sống một cuộc đời khiêm hạ, chân thành và đầy ắp tình mến. Để khi hành trình trần thế khép lại, chúng con không chỉ là tro bụi vô tri, mà là những hạt ngọc quý giá được Cha đón nhận vào vương quốc vĩnh cửu. Xin hãy biến đổi chúng con, từ bụi đất tầm thường trở thành khí cụ của bình an và tình yêu Chúa giữa lòng thế giới hôm nay.
Amen.
Lm. Anmai, CSsR
TRỞ VỀ TRONG CÕI LẶNG ĐỂ CHẠM VÀO LÒNG THƯƠNG XÓT
Anh chị em thân mến trong Chúa Kitô, hôm nay, khi những hạt tro xám nhẹ nhàng rơi xuống đỉnh đầu, chúng ta không chỉ nghe một lời nhắc nhở về thân phận bụi tro hữu hạn, mà thực chất, chúng ta đang nghe một tiếng gọi tình yêu vọng lại từ thẳm sâu của vĩnh cửu. Mùa Chay không phải là mùa của sự ủ rũ hình thức, cũng chẳng phải là một cuộc trình diễn đạo đức cho thế gian chiêm ngưỡng. Mùa Chay là một cuộc "trở về". Nhưng trở về đâu? Trở về với Đấng thấu suốt những gì kín đáo. Tin Mừng Thánh Mát-thêu hôm nay đưa chúng ta vào một hành trình nội tâm mãnh liệt, nơi mà mọi lớp mặt nạ của cái tôi kiêu hãnh phải bị tháo bỏ, để chỉ còn lại một tâm hồn trần trụi trước nhan Thiên Chúa. Chúng ta bắt đầu hành trình bốn mươi ngày không phải bằng sức mạnh của ý chí cá nhân, mà bằng sự khiêm hạ nhận ra rằng, nếu không có Chúa, chúng ta chỉ là những nắm tro tàn không hồn, bay vất vơ giữa dòng đời vô định.
Cái bẫy lớn nhất của đời sống tâm linh chính là sự phô trương. Chúa Giêsu đã cảnh báo rất rõ: "Khi làm việc lành phúc đức, anh em phải coi chừng, chớ có phô trương cho thiên hạ thấy". Tại sao Ngài lại dùng từ "coi chừng"? Bởi vì cái tôi của con người rất tinh vi. Nó có thể biến cả những điều thánh thiêng nhất như cầu nguyện, ăn chay và bố thí thành những món trang sức để đánh bóng tên tuổi. Khi chúng ta khua chiêng đánh trống về lòng tốt của mình, chúng ta đang tự xây cho mình một ngai vàng giả tạo và ngồi lên đó để hưởng dùng sự vinh quang chóng qua của loài người. Nhưng thưa anh chị em, phần thưởng của thế gian thì mong manh như khói mù. Khi tiếng vỗ tay dứt đi, tâm hồn chúng ta lại rơi vào sự trống rỗng ê chề. Thiên Chúa không cần những nghệ sĩ kịch nghệ trên sân khấu đức tin; Ngài cần những người con biết sống thật với lòng mình trong căn phòng kín của tâm hồn.
Bố thí, việc đầu tiên Chúa nhắc đến, không đơn thuần là việc trao đi một mẩu bánh hay một đồng tiền dư thừa. Trong chiều kích thâm thúy của Tin Mừng, bố thí là sự tự hủy. "Đừng cho tay trái biết việc tay phải làm" – một hình ảnh ẩn dụ tuyệt vời về sự quên mình tuyệt đối. Khi chúng ta còn nhớ mình đã cho đi bao nhiêu, còn tính toán công đức mình đã tích lũy thế nào, thì đó chưa phải là tình yêu của Tin Mừng. Tình yêu thật sự là một sự tuôn đổ tự nhiên đến mức bản thân không còn nhận thấy mình đang hy sinh. Mùa Chay mời gọi chúng ta bố thí không chỉ tiền bạc, mà là thời gian, là sự lắng nghe, là nụ cười dành cho những người đang bị lãng quên ngay trong chính gia đình mình. Hãy để những việc thiện ấy được bao phủ bởi lớp màn của sự thầm lặng, để chỉ một mình Cha trên trời ghi dấu, vì chính trong sự kín đáo ấy, giá trị của hành động mới trở nên vĩnh cửu.
Cầu nguyện cũng vậy, Chúa bảo hãy "vào phòng, đóng cửa lại". Căn phòng ấy không chỉ là bốn bức tường vật lý, mà là không gian nội tâm sâu thẳm nhất, nơi không có tiếng ồn ào của tham vọng, không có sự phán xét của đám đông. Đóng cửa lại là đóng lại những lo toan thế tục, đóng lại những tiếng xì xầm của thế gian đang lôi kéo chúng ta ra khỏi Thiên Chúa. Trong sự tĩnh lặng tuyệt đối của "căn phòng kín", chúng ta không cần dùng nhiều lời lẽ hoa mỹ để thuyết phục Chúa, vì Ngài là Đấng thấu suốt. Lời cầu nguyện trong Mùa Chay phải là hơi thở của một linh hồn khao khát Chúa như nai mong tìm về suối nước. Đó là cuộc đối thoại riêng tư, nơi chúng ta có thể khóc, có thể thưa với Ngài về những vết thương, những vấp ngã mà chẳng sợ bị khinh chê. Thiên Chúa yêu thích sự chân thật hơn là những kinh kệ dài dòng mà lòng dạ thì xa xôi.
Ăn chay, một truyền thống lâu đời, đôi khi lại bị chúng ta hiểu lầm là một hình thức "hành xác" để mặc cả với Chúa. Không, Chúa Giêsu dạy: "Hãy rửa mặt cho sạch, chải đầu cho thơm". Ngài muốn chúng ta ăn chay trong niềm vui của sự giải thoát. Ăn chay không phải để làm cho mình trở nên tiều tụy, đáng thương hại trong mắt người đời, mà là để làm cho tâm hồn trở nên nhẹ nhàng, thanh thoát hơn. Cái đói thể xác trong Mùa Chay phải nhắc nhở chúng ta về cái đói tâm linh – cơn đói khát Lời Chúa và sự công chính. Khi chúng ta nhịn một bữa ăn, hãy để phần dư đó nuôi sống người nghèo; khi chúng ta kìm nén một lời nóng giận, hãy để sự dịu dàng của Chúa lấp đầy. Ăn chay mà khuôn mặt rầu rĩ thì chỉ là một hình thức kiêu ngạo trá hình, muốn chứng tỏ mình là người đạo đức vượt trội. Chúa muốn một tâm hồn rạng rỡ vì biết rằng mình đang thuộc về Ngài.
Chúng ta đang sống trong một thời đại của "văn hóa trình diễn". Mọi thứ đều được phơi bày trên mạng xã hội, mọi hành động tốt đẹp thường kèm theo một tấm ảnh để nhận về những lượt "thích". Sứ điệp Tin Mừng hôm nay như một nhát dao sắc bén cắt đứt sự ảo tưởng đó. Chúa mời gọi chúng ta đi ngược dòng chảy của thế gian. Trong khi thế gian bảo "hãy thể hiện mình", Chúa lại bảo "hãy ẩn mình đi". Bởi vì chỉ khi chúng ta nhỏ bé lại, Thiên Chúa mới có thể lớn lên trong chúng ta. Sự thâm thúy của đời sống tâm linh nằm ở chỗ chúng ta dám chấp nhận sự hư vô của mình để được lấp đầy bằng sự vô biên của Chúa. Hạt tro trên đầu hôm nay là một lời nhắc nhở nhẹ nhàng nhưng quyết liệt: Bạn từ bụi tro mà ra, và sẽ trở về bụi tro, vậy bạn tìm kiếm lời khen ngợi của người đời để làm gì?
Mùa Chay là cơ hội để chúng ta dọn dẹp lại "ngôi nhà nội tâm". Có bao nhiêu rác rưởi của sự ích kỷ, bao nhiêu bụi bặm của sự oán hờn đang chất đống? Hãy dùng chổi của sự cầu nguyện và nước mắt của sự thống hối để làm sạch nó. Đừng sợ hãi khi thấy mình yếu đuối. Chính trong sự yếu đuối, ơn Chúa mới kết tinh rạng ngời nhất. Thiên Chúa mà chúng ta tôn thờ là "Đấng thấu suốt những gì kín đáo". Ngài thấy những nỗ lực thầm lặng của một người mẹ tần tảo nuôi con, Ngài thấy sự chịu đựng nhẫn nại của một người chồng trước những nghịch cảnh, Ngài thấy cả những giọt nước mắt sám hối giữa đêm khuya của một kẻ tội lỗi. Không một hành động yêu thương nào, dù nhỏ bé đến đâu, bị rơi vào quên lãng trước mặt Thiên Chúa nếu nó được làm với một trái tim thuần khiết.
Hãy nhìn vào thập giá – biểu tượng cao nhất của sự "kín đáo" mà lại vô cùng hiển hách. Trên đồi Calvê, Chúa Giêsu bị tước đoạt tất cả, Ngài dường như thất bại hoàn toàn dưới con mắt thế gian. Nhưng chính trong sự thầm lặng của cái chết ấy, ơn cứu độ đã tuôn trào. Mùa Chay mời gọi chúng ta đóng đinh cái tôi vào thập giá với Chúa. Đừng tìm kiếm những hào quang giả tạo, hãy tìm kiếm ánh sáng phục sinh vốn chỉ nảy mầm từ trong bóng tối của ngôi mộ đá. Mỗi khi chúng ta chiến thắng một cơn cám dỗ phô trương, là một lần chúng ta cùng Chúa bước thêm một bước trên đường lên đồi Golgotha.
Thưa anh chị em, đừng để Mùa Chay này trôi qua như một thói quen tôn giáo hằng năm. Hãy để nó là một cuộc cách mạng trong tâm hồn. Nếu lâu nay chúng ta sống vì cái nhìn của người khác, thì nay hãy sống vì cái nhìn của Chúa. Nếu lâu nay chúng ta cầu nguyện như một bổn phận nặng nề, thì nay hãy cầu nguyện như một sự nghỉ ngơi bên lòng Cha. Nếu lâu nay chúng ta bố thí để được ghi danh, thì nay hãy bố thí như một cách trả nợ tình thương cho Chúa. Sự thâm thúy của đạo không nằm ở những triết lý cao siêu, mà nằm ở sự chân thành đơn sơ của một đứa trẻ tin cậy vào cha mình.
Khi linh mục xức tro, chúng ta hãy cúi đầu thật thấp. Cúi đầu không phải vì mặc cảm tội lỗi, mà vì sự ngỡ ngàng trước tình yêu Chúa. Một Thiên Chúa vĩ đại lại cúi xuống trên đám bụi tro là chúng ta, để thổi vào đó hơi thở sự sống và gọi chúng ta là con. Đó chẳng phải là một mầu nhiệm quá đỗi ngọt ngào sao? Hãy giữ lấy sự ngọt ngào ấy trong suốt bốn mươi ngày sắp tới. Đừng để những lo toan cơm áo gạo tiền làm nguội lạnh ngọn lửa mến đang được thắp lên. Hãy ăn chay bằng trái tim, cầu nguyện bằng hơi thở và yêu thương bằng chính đôi tay của Chúa Kitô.
Lời Chúa hôm nay còn là một lời mời gọi về sự tỉnh thức. Chúng ta thường hay lo lắng về những gì người ta nói về mình, nhưng lại ít quan tâm đến những gì Chúa nghĩ về mình. Sự thực là, vào ngày sau hết, không ai trong số những người chúng ta cố gắng làm hài lòng sẽ đứng ra bào chữa cho chúng ta. Chỉ có "Cha của anh, Đấng thấu suốt những gì kín đáo" mới là Đấng phán xét và ban thưởng. Vậy thì, tại sao chúng ta lại lãng phí cuộc đời để tìm kiếm những ảo ảnh? Hãy đầu tư vào những giá trị vĩnh cửu. Hãy tích trữ kho tàng trên trời bằng những việc lành không tên, bằng những lời cầu nguyện không tiếng vang, và bằng một tâm hồn luôn hướng về cõi phúc.
Cuối cùng, anh chị em hãy nhớ rằng, Mùa Chay không kết thúc ở Thứ Tư Lễ Tro hay Thứ Sáu Tuần Thánh, mà nó hướng tới niềm vui Phục Sinh. Mọi sự hy sinh, hãm mình đều có mục đích duy nhất là để chúng ta trở nên giống Chúa Giêsu hơn. Một khuôn mặt tươi vui, một tâm hồn bình an, một trái tim biết xót thương – đó chính là hoa trái của một Mùa Chay đích thực. Đừng để tro trên đầu chỉ là một vết bẩn tình cờ, hãy để nó thấm sâu vào tâm trí, nhắc nhở chúng ta về cùng đích của cuộc đời. Chúng ta đi từ bụi tro, nhưng đích đến của chúng ta là cung lòng Thiên Chúa.
Nguyện xin Chúa Thánh Thần dẫn đưa chúng ta vào sa mạc của lòng mình, để nơi đó, chúng ta được nghe tiếng Chúa thì thầm, được Ngài thanh luyện và biến đổi. Chớ gì mỗi ngày trong Mùa Chay này đều là một bước tiến gần hơn đến tình yêu tuyệt đối. Chớ gì khi bốn mươi ngày này khép lại, chúng ta không còn là con người cũ của sự ích kỷ, nhưng là những thụ tạo mới, rạng ngời ánh sáng của Đấng Phục Sinh. Chúc anh chị em một Mùa Chay thánh thiện, âm thầm nhưng mãnh liệt, kín đáo nhưng đầy tràn ân sủng. Amen.
Lm. Anmai, CSsR
CÁT BỤI VÀ LÒNG THƯƠNG XÓT: CUỘC TRỞ VỀ TRONG CÕI LẶNG
Thưa anh chị em, hôm nay, khi tiếng tro bụi rơi nhẹ trên đỉnh đầu, có lẽ lòng mỗi người chúng ta chợt thắt lại trước một sự thật phũ phàng mà bấy lâu nay ta cố tình quên lãng: "Hỡi người, hãy nhớ mình là tro bụi, và sẽ trở về bụi tro." Chúng ta bắt đầu Mùa Chay không phải bằng một lễ hội tưng bừng, cũng chẳng phải bằng những lời hứa hão huyền, nhưng bằng một cái chạm tay của sự hữu hạn. Tro bụi ấy không chỉ là tro của những cành lá vinh quang ngày Chúa Nhật Lễ Lá năm nào, mà còn là tro của những kiêu hãnh, những tham vọng, và cả những mặt nạ mà chúng ta đã dày công tô vẽ suốt một năm qua.
Tin Mừng Thánh Mát-thêu hôm nay đưa chúng ta vào một "mê lộ" của sự kín đáo. Chúa Giê-su không bảo chúng ta đừng làm việc thiện, Ngài cũng chẳng cấm chúng ta ăn chay hay cầu nguyện. Điều Ngài muốn "chỉnh" lại cho chúng ta, đó là cái "tâm thế" của kẻ làm con. Ngài cảnh báo về một thứ tôn giáo trình diễn, một thứ đạo đức "vị nhân" chứ không phải "vị Thiên". Anh chị em hãy nhìn lại xem, có bao giờ chúng ta bố thí chỉ để thấy tên mình trên bảng vàng? Có bao giờ chúng ta cầu nguyện dài dòng chỉ để chứng tỏ mình đạo đức hơn người bên cạnh? Và có bao giờ chúng ta ăn chay với khuôn mặt ủ dột, để cả thế giới phải biết rằng ta đang "hy sinh" cho Chúa?
Cái nguy hiểm nhất của đời sống tâm linh chính là việc chúng ta biến Thiên Chúa thành khán giả cho những vở kịch đạo đức của mình. Khi chúng ta "khua chiêng đánh trống" cho việc lành, chúng ta đã nhận đủ phần thưởng từ những lời khen chót lưỡi đầu môi của thế gian. Và hỡi ôi, phần thưởng đó mỏng manh và chóng tàn hơn cả nắm tro sắp rắc trên đầu anh chị em đây. Chúa mời gọi một sự khác biệt: "Đừng cho tay trái biết việc tay phải làm." Đó là một sự quên mình tuyệt đối, đến mức chính mình cũng không còn ý thức về công trạng của mình, để chỉ còn một mình Thiên Chúa là chủ thể của mọi điều thiện hảo.
Mùa Chay là mùa của sự "rửa mặt cho sạch, chải đầu cho thơm". Tại sao lại phải làm thế khi lòng đang thống hối? Bởi vì sự thống hối đích thực không cần sự thương hại của con người, nhưng cần sự xót thương của Thiên Chúa. Đừng biến việc ăn chay thành một cuộc biểu tình chống lại thân xác hay một cách để phô trương sức mạnh ý chí. Hãy ăn chay bằng cách "xé lòng chứ đừng xé áo". Ăn chay là để làm trống rỗng tâm hồn, để cái bụng đói nhắc nhớ chúng ta về một nỗi đói khát lớn hơn: đói khát Lời Chúa và sự hiện diện của Ngài. Khi chúng ta bớt đi một miếng ăn, bớt đi một thú vui, là chúng ta đang nhường chỗ cho Thiên Chúa bước vào căn phòng đóng kín của lòng mình.
"Cha của anh, Đấng thấu suốt những gì kín đáo, sẽ trả lại cho anh." Anh chị em thân mến, cụm từ "Đấng thấu suốt những gì kín đáo" vừa là một sự an ủi cực độ, nhưng cũng là một lời cảnh tỉnh đáng sợ. Ngài thấu suốt những ý định đen tối nhất núp dưới danh nghĩa việc thiện. Ngài thấu suốt những kiêu ngạo kín mẩn nhất trong lời kinh sốt sắng. Nhưng Ngài cũng thấu suốt cả những giọt nước mắt thầm lặng của anh chị em khi bị hàm oan mà vẫn mỉm cười tha thứ. Ngài thấu suốt những hy sinh âm thầm của những người cha, người mẹ đang kiệt sức vì gia đình mà chẳng ai hay biết. Trong cõi lặng của Mùa Chay, Thiên Chúa không tìm những anh hùng, Ngài tìm những đứa con dám sống thật với phận người bụi đất của mình.
Chúng ta đang sống trong một thời đại của "selfie", của việc phô trương mọi khía cạnh cuộc sống lên mạng xã hội để tìm kiếm những cái "like". Tinh thần của ngày Thứ Tư Lễ Tro đi ngược lại hoàn toàn với trào lưu đó. Chúa bảo: "Hãy vào phòng, đóng cửa lại." Cái phòng ấy chính là lương tâm, là nơi thẳm sâu nhất mà không ai có thể bước vào, trừ Thiên Chúa. Đóng cửa lại để ngăn chặn những tiếng ồn ào của danh vọng, để không còn phải gồng mình lên diễn vai "người thánh thiện". Ở đó, chỉ có ta và Chúa, bụi tro và Đấng Tạo Hóa. Chỉ trong bóng tối của căn phòng kín ấy, ánh sáng của Lòng Thương Xót mới có thể bừng lên rực rỡ nhất.
Lễ Tro không phải là một nghi thức để kết thúc, mà là một khởi đầu cho cuộc hành trình 40 ngày trở về. Trở về từ những xa hoa phù phiếm, trở về từ những dối trá ngọt ngào, để đối diện với sự thật trần trụi của chính mình. Khi linh mục rắc tro và nói "Hãy sám hối và tin vào Tin Mừng", đó là một lời mời gọi đảo lộn giá trị sống. Sám hối không phải là buồn sầu về tội lỗi cho bằng là xoay hướng về tình yêu. Tin vào Tin Mừng là tin rằng dù chúng ta có là tro bụi, thì chúng ta vẫn là thứ tro bụi được Thiên Chúa yêu thương đến mức hiến dâng cả Con Một mình.
Ước gì những hạt tro hôm nay không chỉ dính trên tóc, trên trán, nhưng thấm sâu vào trong tư duy của chúng ta. Để từ nay, mỗi việc chúng ta làm, mỗi lời chúng ta nói, mỗi hơi thở chúng ta dâng lên, đều mang đậm dấu ấn của sự khiêm hạ. Đừng sợ mình trở nên nhỏ bé, vì chỉ khi chúng ta nhỏ bé đến mức không còn gì, Thiên Chúa mới có thể là tất cả trong chúng ta. Xin Chúa cho chúng ta một trái tim biết "ẩn mình", để trong sự kín đáo ấy, chúng ta tìm thấy kho tàng vĩnh cửu là chính Chúa. Amen.
Lm. Anmai, CSsR
THỨ TƯ LỄ TRO – BẮT ĐẦU MÙA CHAY THÁNH
Hôm nay, chúng ta cùng nhau bước vào ngưỡng cửa Mùa Chay thánh. Ngày Thứ Tư Lễ Tro này, Giáo Hội mời gọi chúng ta dừng lại, nhìn vào chính mình, nhận lấy tro bụi trên trán với lời nhắc nhở đầy xót xa: “Hãy sám hối và tin vào Tin Mừng”. Tro bụi – thứ vốn là biểu tượng của sự mong manh, của kiếp người nay còn mai mất – nay lại trở thành dấu chỉ của lòng thống hối, của sự trở về với Chúa từ tận đáy lòng. Chúng ta không chỉ nhận tro trên da thịt, mà còn phải để tro ấy rơi vào tâm hồn, đốt cháy những gì giả tạo, những gì phô trương, để chỉ còn lại sự chân thật trước mặt Thiên Chúa.
Tin Mừng hôm nay, thánh Matthêu ghi lại lời Chúa Giêsu dạy các môn đệ về ba việc lành phúc đức căn bản của đời sống đạo: bố thí, cầu nguyện và ăn chay. Ba việc này không phải là những nghi thức bên ngoài để khoe khoang, mà là những cử chỉ phát xuất từ trái tim, hướng về Cha trên trời. Chúa Giêsu không cấm làm những việc ấy – ngược lại, Ngài giả định chúng ta sẽ làm – nhưng Ngài cảnh báo cách thức chúng ta làm. “Khi làm việc lành phúc đức, anh em phải coi chừng, chớ có phô trương cho thiên hạ thấy. Bằng không, anh em sẽ chẳng được Cha của anh em, Đấng ngự trên trời, ban thưởng.”
Anh chị em thân mến, chúng ta sống trong một thời đại mà mọi thứ dễ dàng bị phô bày. Mạng xã hội, điện thoại thông minh, những bức ảnh, những dòng trạng thái – tất cả đều mời gọi chúng ta “khoe” cuộc sống đạo đức của mình. Ai bố thí một chút, liền chụp hình đăng lên để mọi người thấy lòng tốt. Ai cầu nguyện, liền livestream để chứng minh mình sốt sắng. Ai ăn chay, liền kể lể về sự hy sinh để được khen ngợi. Những điều ấy nghe có vẻ tốt lành, nhưng Chúa Giêsu gọi đó là hành vi của “bọn đạo đức giả”. Họ khua chiêng đánh trống, đứng nơi công cộng, làm ra vẻ thiểu não – tất cả chỉ để người ta thấy và khen. Và Chúa nói thẳng: “Thầy bảo thật anh em, chúng đã được phần thưởng rồi.” Phần thưởng ấy chính là lời khen của con người, thoáng qua như khói, không còn lại gì khi đêm xuống.
Nhưng Chúa mời gọi chúng ta một con đường khác, con đường kín đáo, con đường thầm lặng, con đường chỉ có Cha trên trời nhìn thấy. “Còn anh, khi bố thí, đừng cho tay trái biết việc tay phải làm, để việc anh bố thí được kín đáo. Và Cha của anh, Đấng thấu suốt những gì kín đáo, sẽ trả lại cho anh.” Tay phải làm việc thiện, tay trái đừng biết – nghĩa là đừng để cái tôi chen vào, đừng để sự tự mãn, sự kiêu ngạo làm ô uế cử chỉ bác ái. Bố thí không phải để được tiếng tốt, mà để yêu thương thật sự, để chia sẻ vì thương xót, vì nhận ra anh em mình đang khổ đau. Khi bố thí kín đáo, chúng ta để Chúa là Đấng duy nhất biết, và chính Ngài sẽ trả lại – không phải bằng tiền bạc hay danh vọng, mà bằng ân sủng, bằng bình an sâu thẳm, bằng sự gần gũi với Ngài.
Rồi đến cầu nguyện. “Khi cầu nguyện, anh em đừng làm như bọn đạo đức giả: chúng thích đứng cầu nguyện trong các hội đường, hoặc ngoài các ngã ba ngã tư, cho người ta thấy.” Chúa không cấm cầu nguyện nơi công cộng – chính Ngài cũng cầu nguyện trước đám đông. Nhưng Ngài cảnh báo nguy cơ: khi cầu nguyện chỉ để người ta thấy, thì lời cầu nguyện ấy đã trở thành diễn thuyết, thành màn kịch, chứ không còn là cuộc đối thoại thân tình với Cha. “Còn anh, khi cầu nguyện, hãy vào phòng, đóng cửa lại, và cầu nguyện cùng Cha của anh, Đấng hiện diện nơi kín đáo.” Hãy vào phòng – có thể là căn phòng nhỏ trong nhà, hay căn phòng thinh lặng trong tâm hồn. Đóng cửa lại – đóng lại mọi tiếng ồn của thế gian, mọi lo toan, mọi hình ảnh mình muốn trình diễn. Và ở đó, một mình với Cha. Cha hiện diện nơi kín đáo – Ngài không ở nơi ồn ào phô trương, mà ở nơi thầm lặng, nơi con tim chân thật nhất. Khi cầu nguyện như thế, chúng ta không tìm kiếm khán giả, mà tìm kiếm sự gặp gỡ. Và Cha, Đấng thấu suốt những gì kín đáo, sẽ trả lại – trả lại bằng sức mạnh nội tâm, bằng sự biến đổi, bằng niềm vui sâu xa mà không ai lấy mất được.
Cuối cùng là ăn chay. “Khi ăn chay, anh em chớ làm bộ rầu rĩ như bọn đạo đức giả: chúng làm cho ra vẻ thiểu não, để thiên hạ thấy là chúng ăn chay.” Ăn chay không phải để khoe sự khổ hạnh, không phải để người ta thương hại hay khâm phục. Ăn chay là để thanh lọc tâm hồn, để kiểm soát thân xác, để nhường chỗ cho Chúa chiếm hữu. “Còn anh, khi ăn chay, nên rửa mặt cho sạch, chải đầu cho thơm, để không ai thấy là anh ăn chay ngoại trừ Cha của anh, Đấng hiện diện nơi kín đáo.” Rửa mặt sạch, chải đầu thơm – nghĩa là giữ vẻ ngoài bình thường, vui tươi, để chỉ Cha biết sự hy sinh thầm lặng ấy. Ăn chay kín đáo giúp chúng ta tập trung vào Chúa, chứ không vào cái tôi. Và Cha sẽ trả lại – trả lại bằng sức mạnh chiến thắng cám dỗ, bằng lòng thương xót dồi dào, bằng sự tự do nội tâm.
Anh chị em thân mến, ba việc lành phúc đức này – bố thí, cầu nguyện, ăn chay – chính là ba trụ cột của Mùa Chay. Chúng không phải là những gánh nặng, mà là những con đường dẫn chúng ta trở về với Cha. Tro bụi trên trán hôm nay nhắc chúng ta: “Ngươi là bụi tro, và sẽ trở về bụi tro.” Nhưng cũng chính tro ấy mời gọi chúng ta sống thật thà, sống kín đáo trước mặt Chúa. Đừng sợ bị lãng quên bởi con người, vì Cha trên trời thấu suốt mọi sự. Ngài thấy những giọt nước mắt thầm lặng, những hy sinh không ai hay, những lời cầu nguyện trong đêm khuya. Và Ngài, Đấng công minh, sẽ trả lại gấp bội.
Trong những ngày Mùa Chay này, chúng ta hãy cố gắng sống ba lời mời gọi ấy. Hãy bố thí không cần ai biết – có thể là một nụ cười với người nghèo, một lời an ủi kín đáo, một món quà nhỏ không cần đề tên. Hãy cầu nguyện mỗi ngày trong góc khuất của tâm hồn – dù chỉ vài phút, nhưng chân thành, không diễn kịch. Hãy ăn chay không phải để khổ thân, mà để đói khát Chúa hơn, để nhường chỗ cho Lời Ngài nuôi dưỡng. Và khi làm như thế, chúng ta sẽ cảm nghiệm được điều kỳ diệu: Cha trên trời đang nhìn chúng ta bằng ánh mắt yêu thương, và Ngài sẽ trả lại – không phải bằng những phần thưởng chóng qua, mà bằng chính sự sống đời đời.
Anh chị em thân mến, Mùa Chay là mùa trở về. Trở về từ sự phô trương đến sự chân thật. Trở về từ cái nhìn của người đời đến cái nhìn của Cha. Trở về từ bề ngoài đến nội tâm. Hãy để tro bụi hôm nay là khởi đầu cho một hành trình thâm sâu: hành trình gặp gỡ Cha trong nơi kín đáo. Và khi Phục Sinh đến, chúng ta sẽ không còn là tro bụi nữa, mà là những con người được tái sinh trong ánh sáng Chúa Kitô.
Xin Chúa cho mỗi người chúng ta biết sống Mùa Chay này thật tâm tình, thật thâm thúy, để khi nhìn lại, chúng ta thấy rằng mình đã sống thật với Chúa, và Chúa đã trả lại cho chúng ta gấp bội tình yêu của Ngài.
Lm. Anmai, CSsR
THỨ TƯ LỄ TRO: CHA CỦA ANH, ĐẤNG THẤU SUỐT NHỮNG GÌ KÍN ĐÁO
Hôm nay, chúng ta bước vào Mùa Chay thánh, ngày Thứ Tư Lễ Tro, ngày mà Hội Thánh mời gọi chúng ta nhìn thẳng vào chính mình, nhìn vào thân phận tro bụi của kiếp người. Khi linh mục đặt tro lên trán mỗi người chúng ta và nói: “Hãy nhớ mình là bụi tro, và sẽ trở về bụi tro”, lời ấy không phải là lời đe dọa, nhưng là lời mời gọi tỉnh thức. Tro bụi nhắc nhở chúng ta rằng cuộc đời này ngắn ngủi, mong manh, rằng mọi vinh hoa phù du, mọi danh vọng thế gian rồi cũng tan biến như khói. Nhưng chính trong sự mong manh ấy, Thiên Chúa mời gọi chúng ta trở về với Ngài, trở về bằng cả tấm lòng chứ không phải bằng vẻ bề ngoài.
Tin Mừng hôm nay, thánh Matthêu ghi lại lời Chúa Giêsu trong Bài Giảng Trên Núi, phần dạy về ba việc lành phúc đức: bố thí, cầu nguyện và ăn chay. Chúa không cấm làm những việc ấy – ngược lại, Ngài giả định chúng ta sẽ làm – nhưng Ngài cảnh báo cách thức: đừng phô trương, đừng làm cho thiên hạ thấy. Vì nếu chúng ta làm để được người ta khen, thì phần thưởng đã hết ở đời này rồi. Còn nếu làm vì Chúa, vì tình yêu dành cho Cha trên trời, thì Cha sẽ trả lại, và trả lại gấp bội trong nơi kín đáo của tâm hồn.
Anh chị em ơi, chúng ta hãy dừng lại một chút để chiêm ngắm lời Chúa: “Khi làm việc lành phúc đức, anh em phải coi chừng, chớ có phô trương cho thiên hạ thấy”. Câu nói ấy như một nhát dao cắt vào lòng kiêu hãnh của chúng ta. Ai trong chúng ta chưa từng có lúc làm việc tốt, nhưng trong lòng lại mong người khác thấy, mong được khen ngợi? Ai chưa từng bố thí một cách hào phóng trước đám đông, nhưng lại tính toán thiệt hơn trong thầm kín? Ai chưa từng cầu nguyện dài dòng ở nơi công cộng, nhưng lại thờ ơ với Chúa khi ở một mình? Và ai chưa từng ăn chay, giữ chay, nhưng lại làm bộ mặt rầu rĩ để người ta biết mình đang hy sinh? Đó chính là cạm bẫy của đạo đức giả mà Chúa Giêsu gọi là “bọn đạo đức giả”. Chúng đã được phần thưởng rồi – phần thưởng là tiếng khen của người đời, là sự ngưỡng mộ chóng tàn, là cảm giác mình hơn người. Nhưng phần thưởng ấy không bền, không sâu, không đưa ta đến với Thiên Chúa.
Chúa Giêsu mời gọi chúng ta một con đường khác: con đường kín đáo, con đường của tâm tình chân thật. Với việc bố thí, Ngài dạy: “Đừng cho tay trái biết việc tay phải làm”. Tay phải làm việc tốt, tay trái đừng biết – nghĩa là đừng để cái tôi kiêu ngạo chen vào, đừng để sự tự mãn làm ô uế hành động bác ái. Bố thí không phải là khoe khoang lòng tốt, mà là chia sẻ vì thương xót, vì nhận ra nơi người nghèo chính là Chúa Kitô đang đói, đang khát, đang trần truồng. Khi chúng ta bố thí trong kín đáo, Cha trên trời thấy, và Ngài trả lại bằng bình an nội tâm, bằng ơn tha thứ, bằng tình yêu sâu thẳm hơn.
Rồi đến cầu nguyện. Chúa nói: “Khi cầu nguyện, hãy vào phòng, đóng cửa lại, và cầu nguyện cùng Cha của anh, Đấng hiện diện nơi kín đáo”. Phòng kín ở đây không chỉ là căn phòng vật lý, mà là căn phòng tâm hồn. Hãy đóng cửa lại trước mọi xao lãng, trước mọi lo toan, trước cả những suy nghĩ kiêu hãnh. Hãy vào nơi sâu thẳm nhất của lòng mình, nơi chỉ có Chúa và mình. Ở đó, không cần lời lẽ hoa mỹ, không cần cử chỉ dài dòng. Chỉ cần tâm tình con cái thưa với Cha: “Lạy Cha, con là kẻ tội lỗi, con cần Cha”. Cầu nguyện kín đáo không phải là trốn tránh cộng đoàn, mà là nuôi dưỡng mối tương quan cá vị với Chúa, để khi ra khỏi phòng kín, chúng ta mang theo Chúa đến với anh em.
Và cuối cùng, ăn chay. Chúa dạy: “Khi ăn chay, nên rửa mặt cho sạch, chải đầu cho thơm, để không ai thấy là anh ăn chay ngoại trừ Cha của anh”. Ăn chay không phải là làm khổ thân xác để khoe mẽ, không phải là mang bộ mặt thiểu não để người ta thương hại hay khâm phục. Ăn chay là hãm mình để tâm hồn tỉnh táo, để nhận ra rằng không phải bằng bánh mà thôi con người sống, nhưng bằng mọi lời Chúa phán. Ăn chay là từ bỏ những gì dư thừa để nhường cho người khác, là từ bỏ tội lỗi để lòng nhẹ nhàng hơn. Khi chúng ta ăn chay trong niềm vui kín đáo, Cha trên trời thấy, và Ngài ban cho chúng ta sức mạnh để vượt qua cám dỗ, để yêu thương nhiều hơn.
Anh chị em thân mến, ba việc bố thí, cầu nguyện, ăn chay chính là ba trụ cột của Mùa Chay. Chúng không phải là những bổn phận nặng nề, mà là những con đường dẫn ta đến với Chúa Cha. Bố thí mở lòng ta ra với anh em, cầu nguyện nối kết ta với Chúa, ăn chay thanh luyện ta khỏi những ràng buộc của xác thịt. Khi ba việc ấy được thực hiện trong kín đáo, chúng trở nên lời cầu nguyện sống động, trở nên hy lễ đẹp lòng Chúa.
Nhưng để sống được như thế, chúng ta cần ơn Chúa. Vì chính chúng ta yếu đuối, dễ sa vào thói đạo đức giả. Chúng ta dễ làm việc tốt vì muốn được khen, dễ cầu nguyện vì muốn người ta thấy mình đạo đức, dễ ăn chay vì muốn chứng tỏ mình mạnh mẽ. Vì thế, hôm nay, khi lãnh nhận tro trên trán, chúng ta hãy thầm thĩ với Chúa: “Lạy Chúa, con là bụi tro, nhưng Chúa đã nâng con lên từ tro bụi. Xin cho con biết trở về với Chúa bằng cả tấm lòng, chứ không phải bằng vẻ bề ngoài. Xin cho con biết sống ba việc lành này trong kín đáo, để Cha trên trời là Đấng thấu suốt mọi sự kín đáo, sẽ trả lại cho con”.
Mùa Chay là mùa trở về. Trở về với chính mình, nhận ra tội lỗi. Trở về với anh em, chia sẻ yêu thương. Trở về với Chúa Cha, nương náu trong tình yêu Ngài. Hãy để tro bụi hôm nay trở thành khởi đầu cho một hành trình sám hối chân thành. Hãy để những ngày chay tịnh này giúp chúng ta xé lòng chứ không chỉ xé áo, như lời ngôn sứ Gioen đã nói: “Hãy xé tâm hồn, chớ đừng xé áo các ngươi”.
Anh chị em ơi, Chúa Giêsu đã đi trước chúng ta trong sa mạc bốn mươi ngày, ăn chay cầu nguyện, chiến thắng cám dỗ. Ngài mời gọi chúng ta theo Ngài, không phải bằng sức riêng, mà bằng ơn Chúa Thánh Thần. Hãy bước vào Mùa Chay với tâm tình khiêm nhường, với niềm tin rằng Cha trên trời đang chờ đợi chúng ta trong nơi kín đáo. Và khi chúng ta trở về với Ngài, Ngài sẽ ôm lấy chúng ta, tha thứ, chữa lành, và ban cho chúng ta niềm vui Phục Sinh.
Lạy Chúa Giêsu, xin dạy chúng con biết yêu mến Cha trong kín đáo, biết bố thí mà không mong đền đáp, biết cầu nguyện mà không phô trương, biết ăn chay mà vẫn vui tươi vì Cha đang ở cùng. Xin cho chúng con sống Mùa Chay này thật sâu sắc, để khi Phục Sinh đến, chúng con được cùng Chúa sống lại trong sự sống mới.
Lm. Anmai, CSsR
TRỞ VỀ TRONG CÕI LẶNG CỦA TÌNH YÊU: TỰ TÌNH TRO BỤI VÀ HY VỌNG
Thưa anh chị em, hôm nay, khi chúng ta cúi đầu nhận một chút tro trên đỉnh đầu, đó không phải là một nghi thức trang trí hay một thói quen tôn giáo vô hồn. Tiếng "rắc" nhẹ của hạt tro rơi trên tóc, cái cảm giác lành lạnh hay khô khốc của nó như một lời nhắc nhở sắc lẹm về thân phận mong manh của kiếp người. Chúng ta bước vào Mùa Chay không phải để phô diễn sự thánh thiện bên ngoài, mà để thực hiện một cuộc hành trình "lội ngược dòng" – ngược dòng đời hối hả để trở về với cái tâm điểm của tâm hồn, nơi chỉ còn ta với Chúa. Tin Mừng hôm nay không đưa ra những luật lệ khắt khe, nhưng là một lời mời gọi thiết tha về sự "kín đáo". Một sự kín đáo đầy tình tự, nơi mà mọi việc lành không còn là công cụ để đánh bóng cái tôi, nhưng là nhịp cầu nối kết trái tim yếu đuối của con người với trái tim bao dung của Thiên Chúa.
Mùa Chay bắt đầu bằng tro bụi, nhưng đích đến là ánh sáng Phục Sinh. Tuy nhiên, để chạm tới ánh sáng ấy, ta buộc phải đi qua bóng tối của lòng mình. Đức Giê-su đã nhắc chúng ta ba cột trụ: bố thí, cầu nguyện và ăn chay. Thế nhưng, Người không nói về kỹ thuật thực hiện, Người nói về thái độ của con tim. "Đừng cho tay trái biết việc tay phải làm." Ôi, cái nghịch lý tuyệt vời của tình yêu! Trong một thế giới mà người ta sống bằng hình ảnh, bằng những lượt "like", bằng sự tung hô trên mạng xã hội, thì lời Chúa vang lên như một gáo nước lạnh dội vào cái tôi kiêu hãnh của chúng ta. Chúa bảo chúng ta hãy làm việc lành như một hơi thở tự nhiên, không tính toán, không cần người đời ghi danh tạc tượng. Bởi vì khi chúng ta cố tình để người ta thấy, nghĩa là chúng ta đã nhận đủ phần thưởng của mình bằng những lời khen rỗng tuếch, và vô tình đóng sập cửa lòng trước phần thưởng vĩnh cửu của Thiên Chúa.
Anh chị em thân mến, có bao giờ chúng ta tự hỏi, tại sao Chúa lại yêu chuộng sự kín đáo đến thế? Phải chăng vì Thiên Chúa của chúng ta là Đấng "thấu suốt những gì kín đáo"? Trong bóng tối của căn phòng đóng kín, trong sự thinh lặng của một tâm hồn không còn tiếng ồn ào của tham vọng, Thiên Chúa mới có thể lên tiếng. Cầu nguyện không phải là đọc cho dài, không phải là kể lể để Chúa biết nhu cầu của ta, vì Ngài biết rõ hơn cả chính ta. Cầu nguyện là sự gặp gỡ của hai cái nghèo: cái nghèo hèn của thụ tạo và cái nghèo tự hạ của Thiên Chúa. Khi ta đóng cửa phòng lại, ta cũng đang đóng cửa trước những xao động của thế gian, để chỉ còn một mình ta đối diện với Đấng là nguồn cội của mình. Đó là lúc ta không còn phải diễn kịch, không còn phải mang mặt nạ của một người đạo đức giả, mà chỉ đơn giản là một đứa con hoang đàng đang khao khát hơi ấm từ vòng tay Cha.
Ăn chay cũng vậy, Chúa nhắc chúng ta "hãy rửa mặt cho sạch, chải đầu cho thơm". Đây là một cái nhìn đầy nhân bản và tinh tế. Ăn chay không phải là hành hạ xác thịt để ra vẻ đau khổ, nhằm gây áp lực với Chúa hay để người đời thương hại. Ăn chay đúng nghĩa là một cuộc thanh tẩy nội tâm. Chúng ta nhịn một bữa ăn không phải để tiết kiệm tiền, mà để nhận ra rằng "người ta sống không chỉ nhờ cơm bánh". Chúng ta nhịn cái tôi, nhịn sự nóng nảy, nhịn những lời chỉ trích để tâm hồn được thanh thoát. Cái vẻ mặt rạng rỡ khi ăn chay mà Chúa đòi hỏi chính là dấu chỉ của một niềm vui thâm sâu – niềm vui của người đang tìm lại được sự tự do đích thực, không còn bị xích xiềng bởi những đam mê bất chính. Một khuôn mặt tươi tắn khi tâm hồn đang chiến đấu với bản ngã chính là lễ tế đẹp nhất dâng lên Ngài.
Nhìn vào hạt tro bụi hôm nay, ta thấy cả một kiếp người thu nhỏ. "Hỡi người, hãy nhớ mình là tro bụi, và sẽ trở về bụi tro." Lời ấy nghe có vẻ bi quan, nhưng thực chất lại là lời giải thoát. Khi nhận ra mình là tro bụi, ta không còn lý do gì để kiêu căng, để hận thù hay để tranh giành hơn thua. Mọi vinh hoa phú quý, mọi danh vọng hão huyền rồi cũng sẽ theo gió bay đi như những hạt tro này. Nhưng, có một điều diệu kỳ: tro bụi này đã được Thiên Chúa hà hơi sống, đã được máu Đức Ki-tô cứu chuộc. Chúng ta là bụi tro, nhưng là "bụi tro được Thiên Chúa yêu mến". Chính tình yêu ấy làm cho bụi tro có giá trị vĩnh cửu. Mùa Chay không phải là mùa của sự u sầu ủy mị, mà là mùa của hy vọng, mùa để ta dọn dẹp những rác rưởi của tội lỗi để hạt giống ân sủng được nảy mầm.
Anh chị em hãy nhìn kỹ vào đôi bàn tay mình. Đôi tay này đã làm được bao nhiêu việc thiện một cách kín đáo? Hay chúng ta chỉ sẵn sàng ra tay khi có sự chứng kiến của đám đông? Tin Mừng hôm nay mời gọi chúng ta một lối sống "vô danh". Hãy là những tông đồ âm thầm, những người gieo vãi yêu thương mà không cần thu hoạch sự biết ơn. Khi ta làm một việc tốt mà chỉ có Chúa biết, đó là lúc ta đang xây dựng kho tàng trên trời. Và kỳ lạ thay, chính trong sự kín đáo đó, tâm hồn ta lại cảm thấy bình an nhất. Sự bình an không đến từ sự công nhận của xã hội, nhưng đến từ cái gật đầu của Đấng ngự trong nơi sâu thẳm nhất của lòng ta.
Chúng ta đang sống trong một thời đại mà sự ồn ào đã trở thành một thứ bạo lực tinh thần. Người ta sợ thinh lặng, sợ phải đối diện với chính mình. Nhưng Mùa Chay buộc chúng ta phải dừng lại. Hãy dừng lại để nghe tiếng khóc của những người nghèo khổ mà ta đã vô tình bước qua. Hãy dừng lại để nghe tiếng thở dài của người thân trong gia đình mà ta đã quá bận rộn để lắng nghe. Bố thí không chỉ là cho tiền bạc, mà là cho đi thời gian, cho đi sự cảm thông, và cho đi cái tôi ích kỷ của mình. Đừng khua chiêng đánh trống bằng những lời kể công, nhưng hãy âm thầm như sương đêm thấm vào đất, làm cho cuộc đời này bớt khô cằn và thêm chút tình người. Đó chính là cách chúng ta làm cho tro bụi nở hoa.
Lạy Chúa, bước vào Mùa Chay thánh này, xin cho chúng con một trái tim mới. Xin đừng để chúng con trở thành những "diễn viên" trên sân khấu đức tin, nhưng là những người con thật thà trước mặt Cha. Xin dạy chúng con biết yêu sự kín đáo, biết quý trọng những phút giây thinh lặng bên cung thánh lòng mình. Ước gì mỗi hạt tro rơi trên đầu chúng con hôm nay sẽ biến thành những hạt giống của lòng sám hối chân thành. Để rồi qua bốn mươi ngày tập luyện chiến đấu thiêng liêng, chúng con không chỉ trở nên sạch tội, mà còn trở nên giống Chúa hơn – một Thiên Chúa luôn âm thầm yêu thương, âm thầm hy sinh và âm thầm phục sinh trong đời sống của mỗi chúng con. Amen.
Lm. Anmai, CSsR
BỐ THÍ – CẦU NGUYỆN – ĂN CHAY: NHỮNG ĐIỀU KÍN ĐÁO TRƯỚC MẶT CHA TRÊN TRỜI
Hôm nay, chúng ta bước vào Thứ Tư Lễ Tro, ngày mở đầu Mùa Chay thánh. Tro bụi trên trán mỗi người chúng ta không chỉ nhắc nhớ rằng “con người là tro bụi và sẽ trở về tro bụi”, mà còn là lời mời gọi tha thiết: “Hãy xé lòng chứ đừng xé áo” (Ge 2,13). Đó là lời mời gọi trở về tận đáy lòng, nơi chỉ có một mình Thiên Chúa nhìn thấu. Và Tin Mừng hôm nay, từ Bài Giảng Trên Núi của Chúa Giêsu theo thánh Mát-thêu, chính là kim chỉ nam cho hành trình Mùa Chay ấy: bố thí, cầu nguyện, ăn chay – ba trụ cột của đời sống đạo đức – nhưng phải được thực hiện trong kín đáo, trước mặt Cha trên trời, chứ không phải để phô trương cho thiên hạ thấy.
Chúa Giêsu không lên án việc bố thí, cầu nguyện hay ăn chay. Những việc ấy vốn là những biểu hiện cao đẹp của lòng đạo đức Do Thái thời bấy giờ. Nhưng Ngài cảnh báo gay gắt về một căn bệnh nguy hiểm: đạo đức giả. Những người đạo đức giả làm việc lành không vì Thiên Chúa, mà vì được người ta khen ngợi. Họ “khua chiêng đánh trống” khi bố thí, đứng dài nơi ngã ba đường để cầu nguyện, làm bộ mặt rầu rĩ khi ăn chay. Họ đã nhận phần thưởng rồi – phần thưởng chóng qua của lời khen từ miệng người. Còn phần thưởng thật sự từ Cha trên trời thì họ đã đánh mất.
Anh chị em ơi, chúng ta có bao giờ tự hỏi lòng mình: Tôi làm việc lành vì ai? Vì Chúa hay vì cái tôi? Có những lúc chúng ta bố thí, nhưng trong lòng lại mong người nhận biết ơn, hoặc kể lể cho người khác nghe. Có những lúc chúng ta cầu nguyện, nhưng lại chọn chỗ đông người để mọi người thấy mình sốt sắng. Có những lúc ăn chay, nhưng lại than vãn để mọi người thương hại. Đó chính là lúc “tay trái biết việc tay phải làm”, là lúc chúng ta đã rơi vào cạm bẫy của đạo đức giả. Chúa Giêsu nói rõ: “Chúng đã được phần thưởng rồi”. Phần thưởng ấy là lời khen, là sự ngưỡng mộ, là cảm giác mình “hơn người”. Nhưng phần thưởng ấy mong manh, chóng tàn. Khi ánh sáng ban ngày tắt, khi đám đông tan đi, lòng ta vẫn trống rỗng.
Chúa mời gọi chúng ta một con đường khác: con đường kín đáo. “Khi bố thí, đừng cho tay trái biết việc tay phải làm”. Hãy làm một cách âm thầm, tự nhiên, như hơi thở của tình yêu. Đừng tính toán, đừng khoe khoang. Hãy để việc bố thí trở thành một cử chỉ của trái tim, chạm đến nỗi đau của anh em mình mà không cần ai biết. Vì Cha trên trời, Đấng thấu suốt những gì kín đáo, Ngài thấy hết. Và Ngài sẽ trả lại cho ta – không phải bằng tiền bạc hay danh vọng, mà bằng chính sự hiện diện của Ngài, bằng bình an sâu thẳm, bằng ân sủng dồi dào.
Còn cầu nguyện? Chúa bảo: “Hãy vào phòng, đóng cửa lại, và cầu nguyện cùng Cha của anh, Đấng hiện diện nơi kín đáo”. Phòng kín ở đây không chỉ là căn phòng vật lý, mà là căn phòng lòng mình. Hãy đóng cửa lại trước mọi ồn ào, trước mọi lo toan, trước cả những suy nghĩ tự phụ. Hãy để mình ở một mình với Chúa, như người con trở về trong vòng tay Cha. Cầu nguyện đích thực không phải là những lời dài dòng, không phải là những tư thế đẹp đẽ để người ta thấy. Cầu nguyện là cuộc gặp gỡ tình yêu, là lắng nghe và để Chúa nói với lòng ta. Khi ta cầu nguyện kín đáo, Cha trên trời sẽ trả lại cho ta – trả lại bằng sức mạnh nội tâm, bằng sự thanh thản giữa bão tố cuộc đời.
Và ăn chay? Chúa dạy: “Khi ăn chay, nên rửa mặt cho sạch, chải đầu cho thơm, để không ai thấy là anh ăn chay, ngoại trừ Cha của anh”. Ăn chay không phải là tự hành xác, không phải là làm cho mặt mày xanh xao để người ta thương hại. Ăn chay là từ bỏ những gì dư thừa để lòng nhẹ nhàng hơn, để hướng về Chúa nhiều hơn. Hãy giữ vẻ ngoài vui tươi, vì niềm vui thật sự đến từ việc biết mình đang thuộc về Chúa. Ăn chay kín đáo giúp ta tập trung vào điều thiết yếu: tình yêu Thiên Chúa và tình thương tha nhân. Và Cha trên trời, Đấng thấy trong kín đáo, sẽ ban cho ta sức mạnh để chiến thắng những đam mê, những thói quen xấu.
Anh chị em thân mến, Mùa Chay này, tro bụi trên trán nhắc ta nhớ đến sự mong manh của kiếp người. Nhưng tro bụi ấy cũng là lời mời gọi trở về với Đấng Tạo Hóa. Chúng ta không phải là những kẻ đạo đức giả tìm phần thưởng chóng qua. Chúng ta là con cái của Cha trên trời, Đấng yêu thương ta đến mức thấu suốt cả những góc khuất sâu thẳm nhất trong lòng ta. Ngài không cần ta phô trương. Ngài chỉ cần ta chân thật.
Hãy để Mùa Chay này là mùa của sự chân thật. Hãy bố thí mà không mong đền đáp. Hãy cầu nguyện mà không cần ai chứng kiến. Hãy ăn chay mà vẫn giữ nụ cười trên môi. Vì khi ta làm như thế, Cha trên trời sẽ trả lại cho ta – trả lại gấp bội bằng chính sự sống đời đời.
Hôm nay, khi tro được vẽ trên trán anh chị em, hãy thầm thĩ trong lòng: “Lạy Chúa, con là tro bụi, nhưng con thuộc về Cha. Xin Cha nhìn thấu lòng con, và dẫn con đi trong sự thật của Cha”.
Mùa Chay là mùa trở về. Trở về với Cha trong kín đáo. Trở về với chính mình trong chân thật. Trở về với anh em trong yêu thương âm thầm. Và khi ta trở về như thế, ta sẽ tìm thấy phần thưởng lớn lao nhất: chính Thiên Chúa, Đấng thấu suốt mọi sự, đang ở với ta.
Xin Chúa ban cho mỗi chúng ta một Mùa Chay thánh thiện, sâu lắng, kín đáo trước mặt Cha. Amen.
Lm. Anmai, CSsR
HÀNH TRÌNH TỪ BỤI TRO ĐẾN ÁNH SÁNG: CUỘC TRỞ VỀ TRONG CÕI LẶNG
Lạy Chúa, xin thương xót con theo lòng nhân hậu Chúa, xin xóa tội con theo lượng cả đức từ. Hôm nay, trong bầu khí trầm mặc của ngày thứ Tư Lễ Tro, khi những hạt tro xám được rắc lên đầu, chúng ta không chỉ cử hành một nghi thức tôn giáo thường niên, mà chúng ta đang cùng nhau bước vào một cuộc đại phẫu thuật tâm linh. Tiếng ngôn sứ Giô-en vang vọng từ ngàn xưa như một hồi kèn thúc giục: "Hãy xé lòng chứ đừng xé áo". Lời ấy không chỉ là một lời khuyên, mà là một mệnh lệnh cứu rỗi cho những linh hồn đang mệt mỏi vì những hào nhoáng bên ngoài. Chúng ta đang sống trong một thời đại mà cái "vẻ bề ngoài" đã trở thành một thứ tôn giáo mới. Người ta trưng trổ mọi thứ, từ bữa ăn, giấc ngủ đến cả những việc thiện nguyện lên mạng xã hội để tìm kiếm những cái "like", những lời tung hô phù phiếm. Giữa bối cảnh đó, bài Tin Mừng theo thánh Mát-thêu hôm nay dội vào lòng chúng ta như một gáo nước lạnh, làm thức tỉnh những ai đang ngủ quên trong sự giả hình: "Anh em phải coi chừng, chớ có phô trương cho thiên hạ thấy".
Cái cám dỗ "cho người ta thấy" là một thứ nọc độc êm ái, nó len lỏi vào cả những hành vi thánh thiêng nhất. Thầy Giê-su không bảo chúng ta đừng làm việc lành, Ngài chỉ bảo hãy "coi chừng" cái động cơ đằng sau đó. Khi chúng ta bố thí với mục đích để được khen ngợi, chúng ta không còn là những người phục vụ tình yêu, mà là những kẻ buôn bán danh dự. Chúng ta dùng tiền bạc của Chúa để mua lấy sự ngưỡng mộ cho chính mình. Thầy bảo: "Chúng đã được phần thưởng rồi". Một phần thưởng thật rẻ rúng! Đó là những tiếng vỗ tay sẽ tắt ngấm khi chúng ta bước ra khỏi cuộc đời này. Thiên Chúa của chúng ta là Đấng "thấu suốt những gì kín đáo", Ngài không cần những bản báo cáo thành tích dài dằng dặc, Ngài chỉ cần một nhịp đập chân thành của con tim. Mùa Chay gọi chúng ta hãy dũng cảm tháo bỏ chiếc mặt nạ đạo đức, để đối diện với cái "tôi" trần trụi, yếu đuối và đầy những lầm lỗi đang ẩn nấp sau những lời kinh bóng bẩy.
“Đừng cho tay trái biết việc tay phải làm”. Lời dạy này thâm thúy đến mức khiến ta phải rùng mình. Không chỉ là giấu người khác, mà là giấu cả chính mình. Đừng để cái tôi của mình kịp nhận ra mình vừa làm một việc tốt, để nó không có cơ hội mà vênh râu tự đắc. Khi ta làm ơn mà lòng vẫn còn ghi tạc, vẫn còn mong chờ một sự hàm ơn, hay thậm chí chỉ là một sự tự mãn ngấm ngầm trong thâm tâm, thì việc thiện ấy đã bị vấy bẩn bởi bụi bặm của lòng kiêu ngạo. Sự kín đáo mà Chúa Giê-su đòi hỏi chính là sự quên mình tuyệt đối. Một sự quên mình đến mức coi việc thực thi bác ái là một lẽ tự nhiên như nhịp thở, như dòng máu chảy trong huyết quản, không có gì đáng để kể công. Mùa Chay là thời gian để chúng ta tập luyện cái "quên" thánh thiện đó: quên đi những công trạng của mình để nhớ về công nghiệp vô biên của Chúa Ki-tô trên Thập giá.
Hãy nói về lời cầu nguyện, hơi thở của linh hồn. Chúa Giê-su bảo hãy "vào phòng, đóng cửa lại". Căn phòng ấy chính là thẳm sâu tâm hồn chúng ta, nơi mà không một tiếng ồn ào nào của thế gian có thể lọt vào, nơi mà mọi tước vị, bằng cấp, địa vị xã hội đều phải để lại ngoài cửa. Khi ta đóng cửa thế gian lại, ta mới có thể mở cửa trời ra. Đạo đức giả trong cầu nguyện là khi ta dùng những lời lẽ hoa mỹ để gây ấn tượng với người xung quanh, hoặc thậm chí là để "mặc cả" với Chúa. Chúng ta đứng cầu nguyện ở "ngã ba ngã tư" cuộc đời không chỉ bằng đôi chân, mà bằng cái tâm thế luôn muốn mình là trung tâm của sự chú ý. Mùa Chay này, xin cho mỗi chúng ta tìm lại được "căn phòng kín" của mình. Đó có thể là một góc nhà thờ vắng lặng, một phút thinh lặng trên đường đi làm, hay một khoảng lặng trước khi đi ngủ. Ở đó, ta không cần nói nhiều, chỉ cần hiện diện. Chúa không cần những bài diễn văn, Ngài cần sự phó thác. Sự hiện diện trong kín đáo chính là lúc ta để cho Thánh Thần cầu nguyện trong ta bằng những tiếng rên siết khôn tả.
Ăn chay, một thực hành mà đôi khi chúng ta đã biến nó thành một gánh nặng luật lệ hoặc một hình thức khoe khoang sự khắc khổ. "Đừng làm bộ rầu rĩ như bọn đạo đức giả". Có những người ăn chay mà làm cho cả nhà cùng khổ lây vì sự gắt gỏng, khó chịu, hay cố ý để cho mọi người thấy mình đang hy sinh to lớn lắm. Chúa bảo: "Hãy rửa mặt cho sạch, chải đầu cho thơm". Một hình ảnh đẹp làm sao! Ăn chay theo tinh thần Tin Mừng là một cuộc lễ hội của tự do. Ta nhịn ăn một bữa không phải để tiết kiệm, mà để "nới rộng" trái tim. Cái bụng đói phải trở thành lời nhắc nhở về cơn đói Thiên Chúa. Nếu ta nhịn thịt mà lại "ăn thịt" anh chị em mình bằng những lời chỉ trích, nói xấu; nếu ta nhịn uống mà lại say sưa trong những tham vọng bất chính, thì sự ăn chay đó chỉ là một hình thức ăn kiêng vô hồn. Ăn chay đúng nghĩa phải đi đôi với sự từ bỏ cái "tôi" ích kỷ. Khi ta bớt đi những nhu cầu hưởng thụ của bản thân, ta mới có dư dật tình thương để trao ban cho người khác. Hãy để khuôn mặt rạng rỡ của bạn chứng minh rằng: Thiên Chúa mới là nguồn vui đích thực, chứ không phải là những thứ vật chất chóng qua.
Tro bụi xức trên đầu hôm nay là một lời nhắc nhở về nguồn gốc và cùng đích của con người. "Hỡi người, hãy nhớ mình là bụi tro". Lời ấy nghe có vẻ bi thảm, nhưng thực chất lại là một chân lý giải thoát. Khi nhận ra mình chỉ là tro bụi, chúng ta sẽ thôi không còn bon chen, thôi không còn thù hận, thôi không còn ảo tưởng về quyền lực của chính mình. Mọi tranh giành hơn thua, mọi giận hờn oán ghét đều trở nên vô nghĩa trước sự thật của cái chết. Tuy nhiên, tro bụi của ngày hôm nay không phải là tro bụi của sự hủy diệt, mà là tro bụi đã được chúc lành. Thiên Chúa đã dùng bụi đất để tạo dựng nên con người và hà hơi sống vào đó. Mùa Chay là lúc chúng ta để Chúa "hà hơi" một lần nữa vào đống tro tàn của đời mình, để những gì đã chết chóc, khô héo vì tội lỗi được hồi sinh. Đừng nhìn vào tro bụi với sự sợ hãi, nhưng hãy nhìn với lòng biết ơn, vì chính từ tro bụi này, Chúa sẽ làm cho nảy sinh mầm sống vinh quang.
Chúng ta hãy tự hỏi: Trong suốt một năm qua, chúng ta đã bao nhiêu lần "diễn kịch" trước mặt Chúa và tha nhân? Chúng ta đã bao nhiêu lần làm việc tốt chỉ để mong nhận lại một lời cảm ơn? Chúng ta đã bao nhiêu lần cầu nguyện nhưng lòng trí vẫn mải mê theo đuổi những toan tính trần tục? Mùa Chay không phải là thời gian để chúng ta lún sâu vào sự mặc cảm tội lỗi, nhưng là để chúng ta can đảm bước ra khỏi sự giả dối. Sự thật sẽ giải phóng anh em. Và sự thật đầu tiên chúng ta cần đối diện chính là: Chúng ta là những tội nhân cần được yêu thương. Khi chúng ta chấp nhận sự thật đó, chúng ta không còn nhu cầu phải phô trương nữa. Một đứa trẻ đứng trước cha mình không cần phải khoe khoang những gì nó không có, nó chỉ cần chạy vào lòng cha và cảm nhận hơi ấm. Đó chính là tinh thần của Mùa Chay.
Hãy nhìn vào Thập giá Chúa Ki-tô – đó là bài giảng hùng hồn nhất về sự "kín đáo". Con Thiên Chúa đã không chọn xuống thế trong vinh quang rực rỡ, nhưng trong một hang lừa nghèo hèn. Ngài không chọn con đường quyền lực để cứu độ, nhưng chọn con đường của sự vâng phục đến nỗi bằng lòng chịu chết. Trên đồi Can-vê, Ngài bị tước đoạt tất cả, bị khinh khi, bị đóng đinh giữa hai tên trộm cướp. Đó là sự "kín đáo" tột cùng của Tình Yêu. Tình yêu không cần lên tiếng, không cần phô trương công trạng. Thập giá chính là nơi "tay trái không biết việc tay phải làm", vì Ngài đã hiến dâng tất cả mà không giữ lại gì cho chính mình. Bước vào Mùa Chay là bước vào hành trình đi lên đồi Can-vê cùng với Chúa, để học cách yêu bằng một tình yêu không vụ lợi, một tình yêu dám chấp nhận bị lãng quên để cho người khác được sống.
Mùa Chay năm nay, giáo xứ chúng ta, cộng đoàn chúng ta hãy quyết tâm thay đổi. Đừng để Lễ Tro chỉ là một thói quen đến rồi đi. Đừng để những hạt tro này bị rửa trôi ngay sau khi chúng ta rời khỏi nhà thờ mà không để lại một dấu ấn nào trong tâm hồn. Hãy thực hiện một cuộc "tổng vệ sinh" nội tâm. Hãy quét sạch những mạng nhện của sự giả hình, hãy lau chùi những vết ố của lòng ích kỷ. Và nhất là, hãy mở toang cửa sổ tâm hồn để đón nhận luồng gió của Thánh Thần. Nếu bạn đang có ý định giúp đỡ một ai đó, hãy làm ngay một cách âm thầm. Nếu bạn đang giận hờn một ai đó, hãy cầu nguyện cho họ trong kín đáo trước khi tìm cách hòa giải. Nếu bạn đang cảm thấy trống rỗng, hãy tìm đến với Bí tích Hòa giải để được Chúa chữa lành. Đừng sợ người đời không biết đến công đức của bạn, vì "Cha của anh, Đấng thấu suốt những gì kín đáo, sẽ trả lại cho anh".
Hãy nhớ rằng, đích đến của Mùa Chay không phải là ngày thứ Tư Lễ Tro, cũng không phải là ngày Thứ Sáu Tuần Thánh, mà là Đại lễ Phục Sinh. Ánh sáng của sự sống lại chỉ có thể bùng lên từ đống tro tàn của sự từ bỏ. Không có cái chết cho cái tôi, sẽ không có sự phục sinh cho tâm hồn. Mỗi ngày trong Mùa Chay là một bước chân đưa chúng ta về gần hơn với ánh sáng đó. Hãy kiên nhẫn với chính mình, vì cuộc hoán cải không diễn ra trong một sớm một chiều. Đó là một nỗ lực bền bỉ, một sự thưa "vâng" liên lỉ với ơn Chúa. Khi chúng ta rửa mặt cho sạch, chải đầu cho thơm để bước đi trong Mùa Chay, chúng ta đang làm cho thế giới này bớt đi sự u ám và thêm vào đó niềm hy vọng của những người con cái Chúa.
Lạy Chúa Giê-su, xin giúp chúng con hiểu rằng giá trị của chúng con không nằm ở những gì chúng con phô diễn ra bên ngoài, nhưng nằm ở chỗ chúng con là ai trước mặt Chúa. Xin cho tro bụi này thấm vào tâm trí chúng con, để chúng con biết khiêm hạ. Xin cho ba thực hành: bố thí, cầu nguyện và ăn chay trở thành ba nhịp đập của trái tim chúng con trong Mùa Chay này. Xin đừng để chúng con trở thành những "mồ mả tô vôi", bên ngoài đẹp đẽ nhưng bên trong đầy xương xẩu chết chóc. Nhưng xin biến đổi chúng con thành những cung điện sống động, nơi Chúa có thể ngự trị trong sự kín đáo và thánh thiêng. Xin cho chúng con biết yêu sự thinh lặng, biết quý trọng những phút giây riêng tư với Chúa, và biết xả thân cho anh chị em mà không mảy may nghĩ đến tư lợi.
Cuối cùng, ước gì mỗi chúng ta sau khi kết thúc thánh lễ này, ra về với một tâm hồn nhẹ nhàng hơn. Nhẹ nhàng vì đã trút bỏ được gánh nặng của sự giả hình, nhẹ nhàng vì biết mình được yêu thương dù chỉ là tro bụi. Chúng ta hãy bắt đầu hành trình bốn mươi ngày này với một nụ cười kín đáo, một đôi tay sẵn sàng và một trái tim luôn hướng về cõi trời. Chúc anh chị em một Mùa Chay thánh thiện, đậm đà tình Chúa và nồng ấm tình người. Ước gì tất cả chúng ta sẽ gặp lại nhau trong niềm vui vỡ òa của đêm cực thánh Phục Sinh, khi mà mọi sự kín đáo sẽ được phơi bày trong ánh sáng vinh quang của Thiên Chúa.
Lạy Chúa, con đây là tro bụi, nhưng là tro bụi được Chúa yêu thương. Xin hãy làm cho con nên mới. Amen.
Lm. Anmai, CSsR
HÃY TRỞ VỀ TRONG THINH LẶNG – CON ĐƯỜNG CỦA TRO BỤI, CỦA SỰ THẬT VÀ CỦA TÌNH YÊU KÍN ĐÁO
Thứ Tư Lễ Tro mở ra trước mắt chúng ta không phải là một nghi thức để ngắm nhìn, không phải là một buổi lễ để khoe mình đã bước vào Mùa Chay sớm hơn ai, lại càng không phải là một dấu hiệu đạo đức để người khác nhận ra ta là người có đạo. Tro trên đầu hôm nay không được đặt để người ta nhìn thấy, nhưng để chính ta cảm thấy. Cảm thấy cái lạnh của tro chạm vào da thịt, cảm thấy cái nhẹ hẫng của một nắm bụi mỏng manh, và sâu hơn nữa, cảm thấy sự thật trần trụi về chính đời mình: “Ngươi là bụi tro, và sẽ trở về bụi tro.” Không ai thoát khỏi sự thật đó. Không danh phận, không chức vụ, không tiếng khen, không cả những việc lành phúc đức mà ta từng làm, có thể cứu ta khỏi sự mong manh tận căn của kiếp người.
Mùa Chay bắt đầu bằng tro, không phải bằng ánh sáng rực rỡ. Bởi vì Thiên Chúa không bước vào đời ta bằng hào quang, nhưng bằng sự thật. Tro là sự thật. Tro nói với ta rằng ta có thể xây bao nhiêu công trình, có thể làm bao nhiêu điều được khen ngợi, có thể giữ bao nhiêu luật lệ bề ngoài, nhưng cuối cùng, tất cả đều tan thành bụi. Và chính trong cái bụi đó, Thiên Chúa muốn gặp ta. Không phải khi ta đứng trên cao, không phải khi ta được người đời tán thưởng, mà là khi ta dám cúi xuống nhìn vào sự nghèo nàn thật của mình.
Tin Mừng hôm nay của thánh Mát-thêu không nói nhiều về tro, nhưng lại nói rất sâu về điều tro muốn dạy ta. Chúa Giê-su không lên án việc bố thí, cầu nguyện hay ăn chay. Trái lại, Người khẳng định đó là những việc cần thiết, là trụ cột của đời sống thiêng liêng. Nhưng Người cảnh báo một điều rất đáng sợ: có thể ta làm tất cả những điều ấy, mà vẫn mất Thiên Chúa. Có thể ta bố thí rất nhiều, cầu nguyện rất lâu, ăn chay rất nghiêm, mà phần thưởng duy nhất ta nhận được chỉ là cái nhìn của người khác, một lời khen, một tiếng vỗ tay, và thế là hết. “Thầy bảo thật anh em: chúng đã được phần thưởng rồi.” Câu nói ấy không nặng nề, không giận dữ, nhưng lạnh lẽo đến rợn người. Được phần thưởng rồi… nghĩa là không còn gì nữa. Không còn Cha trên trời. Không còn sự sống sâu thẳm. Không còn mối tương quan thật.
Thứ Tư Lễ Tro đặt ta trước một câu hỏi không dễ chịu: tôi đang sống cho ai? Tôi đang làm những điều đạo đức này vì Chúa, hay vì cái tôi của mình? Tôi có dám sống một đời sống đức tin mà không cần ai nhìn thấy không? Hay tôi cần ánh mắt người khác để biết rằng mình vẫn còn giá trị?
Chúa Giê-su nhắc đi nhắc lại một cụm từ rất lạ: “Cha của anh, Đấng hiện diện nơi kín đáo.” Thiên Chúa không thích phô trương. Thiên Chúa không ồn ào. Thiên Chúa không chen lấn để được nhìn thấy. Người ở nơi kín đáo. Và nếu ta không bước vào nơi kín đáo ấy, ta sẽ không gặp được Người, dù ta có đứng giữa đám đông đạo đức nhất.
Bố thí kín đáo là một cuộc giải phẫu cái tôi rất đau. Khi cho mà không ai biết, ta không còn gì để bám vào ngoài chính Chúa. Không có lời khen, không có sự ghi nhận, không có cái cảm giác “mình là người tốt” trước mặt người khác. Chỉ còn lại một câu hỏi âm thầm: tôi làm điều này vì ai? Và chính trong sự trơ trụi ấy, Thiên Chúa nhìn thấy ta. Không phải thấy số tiền ta cho, mà thấy trái tim ta có tự do hay không.
Cầu nguyện kín đáo còn khó hơn nữa. Bởi vì cầu nguyện không chỉ là đọc kinh, mà là đứng trần trụi trước mặt Thiên Chúa. Khi đóng cửa lại, khi không còn ai nghe thấy lời mình nói, ta không còn diễn vai đạo đức được nữa. Ta chỉ còn là chính mình, với tất cả mệt mỏi, khô khan, nghi ngờ, thậm chí cả bực bội với Chúa. Nhưng chính lúc đó, mối tương quan mới bắt đầu là mối tương quan thật. Thiên Chúa không sợ sự yếu đuối của ta. Người chỉ sợ sự giả vờ.
Ăn chay kín đáo cũng vậy. Ăn chay không phải là làm cho mình trông khổ sở để người khác thương hại hay nể phục. Ăn chay là một hành vi yêu thương chính mình và người khác: yêu thương chính mình để biết dừng lại, biết nói “đủ rồi”, và yêu thương người khác bằng cách chia sẻ sự thiếu thốn của họ. Khi ăn chay mà rầu rĩ, mà làm bộ đau khổ, ta biến Mùa Chay thành một sân khấu. Nhưng Chúa Giê-su nói một điều rất đẹp: “Hãy rửa mặt cho sạch, chải đầu cho thơm.” Nghĩa là hãy sống Mùa Chay với một niềm vui sâu lắng. Niềm vui của người biết mình đang được thanh luyện, đang được giải phóng khỏi những ràng buộc vô hình.
Thứ Tư Lễ Tro không mời gọi ta làm nhiều hơn, nhưng mời gọi ta làm sâu hơn. Không phải thêm việc đạo đức, mà là làm những việc ấy với một trái tim đã được cắt tỉa. Tro trên đầu hôm nay nhắc ta rằng mọi phô trương cuối cùng cũng thành tro. Chỉ có tình yêu kín đáo mới tồn tại. Chỉ có điều được làm vì Thiên Chúa, trong Thiên Chúa, mới không bị mục nát.
Mùa Chay là thời gian Chúa dẫn ta vào sa mạc. Sa mạc không có khán giả. Sa mạc không có tiếng vỗ tay. Sa mạc chỉ có ta và Chúa. Và chính vì thế, sa mạc là nơi sự thật được lộ ra. Ta sẽ thấy mình yếu thế nào, trống rỗng thế nào, và cũng chính ở đó, ta sẽ thấy Thiên Chúa trung tín thế nào.
Anh chị em thân mến, nếu Mùa Chay này ta chỉ giữ chay cho đúng luật, chỉ đọc kinh cho đủ giờ, chỉ bố thí cho có phong trào, thì tro hôm nay sẽ rơi xuống mà không để lại dấu vết gì. Nhưng nếu ta dám đi vào nơi kín đáo, dám để Thiên Chúa nhìn thấy con người thật của mình, dám chấp nhận mình là tro bụi để được Người nâng lên, thì Mùa Chay này sẽ trở thành một cuộc hồi sinh âm thầm nhưng sâu sắc.
Xin cho tro hôm nay không chỉ ở trên đầu, mà rơi vào lòng. Xin cho sự im lặng của những việc làm kín đáo trở thành không gian để Thiên Chúa hành động. Và xin cho khi Mùa Chay khép lại, điều còn lại không phải là thành tích đạo đức của ta, mà là một trái tim mềm hơn, thật hơn, và thuộc trọn về Thiên Chúa hơn.
Lm. Anmai, CSsR
THÁNH HOÁ CÔNG ĂN VIỆC LÀM – ĐỪNG CHÔN VÙI YẾN BẠC ĐỜI MÌNH
Anh chị em thân mến,
Sáng Mồng Ba Tết, người ta thường nói với nhau một câu rất quen: “Hôm nay là ngày hoá vàng, là ngày tiễn ông bà, là ngày kết thúc Tết.” Nhưng với Hội Thánh, Mồng Ba không phải là kết thúc. Trái lại, Mồng Ba là ngày rất thực tế, rất đời, rất chạm vào thân phận con người chúng ta. Hội Thánh gọi hôm nay là ngày Thánh hoá công ăn việc làm. Nghĩa là: sau khi đã tạ ơn Chúa về một năm đã qua, sau khi đã xin phúc lành cho năm mới, thì hôm nay, Hội Thánh đặt chúng ta trở lại giữa đời sống thường ngày, giữa ruộng đồng, công xưởng, văn phòng, chợ búa, bếp núc, công trình… để hỏi một câu rất thẳng: chúng ta sẽ sống và làm việc thế nào trong năm mới này trước mặt Thiên Chúa?
Tin Mừng hôm nay không nói về cầu nguyện, không nói về ăn chay, không nói về hy sinh theo nghĩa quen thuộc. Tin Mừng hôm nay nói về làm ăn, nói về sinh lời, nói về trách nhiệm, nói về nỗi sợ, và nói về ngày thanh toán sổ sách. Chúa Giê-su kể dụ ngôn các yến bạc, một dụ ngôn mà càng đọc kỹ, càng thấy vừa an ủi, vừa làm ta bứt rứt, vừa khiến ta phải xét lại cả cuộc đời mình.
Một người chủ sắp đi xa. Ông không mang của cải theo, mà gọi đầy tớ đến và giao phó. Điều rất quan trọng là: ông không giao giống nhau cho tất cả. Người thì năm yến, người hai yến, người một yến, “tuỳ khả năng riêng mỗi người”. Chỉ một chi tiết nhỏ đó thôi cũng đủ cho chúng ta thấy Thiên Chúa rất công bằng, nhưng không hề cào bằng. Ngài không so sánh chúng ta với nhau. Ngài chỉ nhìn mỗi người trong sự thật của chính họ.
Anh chị em thân mến, yến bạc không chỉ là tiền. Yến bạc là sức khoẻ, là trí tuệ, là tay nghề, là cơ hội, là mối quan hệ, là đức tin, là hoàn cảnh sống, là những điều ta được sinh ra cùng với nó và những điều ta được trao thêm trong cuộc đời. Có người sinh ra đã có nhiều điều kiện. Có người chỉ có rất ít. Nhưng không ai là không có gì cả. Ngay cả người lãnh một yến cũng vẫn là người được trao phó. Không ai trong chúng ta có quyền nói: “Tôi chẳng được Chúa cho gì.”
Điều làm nên sự khác biệt không phải là số yến, mà là thái độ sau khi nhận yến. Hai người đầu, vừa nhận là đi làm ăn liền. Không trì hoãn. Không đổ lỗi. Không than thân trách phận. Không ngồi so đo với người khác. Họ đem cái mình có mà lao vào cuộc sống. Họ chấp nhận rủi ro. Họ chấp nhận mồ hôi. Họ chấp nhận cả khả năng thất bại. Và chính vì thế, họ sinh lời.
Còn người thứ ba thì sao? Anh ta không đánh mất yến bạc. Anh ta không tiêu xài phung phí. Anh ta không làm điều xấu theo nghĩa thông thường. Anh ta chỉ làm một việc rất “an toàn”: đào lỗ chôn giấu. Nhưng chính sự an toàn đó lại trở thành tội. Một thứ tội rất âm thầm, rất đạo mạo, rất hợp lý, nhưng lại làm Chúa phẫn nộ: tội không dám sống, không dám làm, không dám liều vì sợ.
Điều làm tôi trăn trở nhất trong dụ ngôn này không phải là lời khen dành cho hai người sinh lời, mà là cách người đầy tớ lãnh một yến tự bào chữa cho mình. Anh ta đứng trước mặt chủ, không cúi đầu xin lỗi, không nhận mình sai, mà nói một câu rất “hợp lý”: “Thưa ông chủ, tôi biết ông là người hà khắc.” Anh ta đổ trách nhiệm cho chủ. Anh ta biến nỗi sợ của mình thành một thứ lý luận. Và anh ta cho rằng như thế là đủ để biện minh cho sự bất động của mình.
Có bao nhiêu lần trong đời, chúng ta cũng đã đứng trước Thiên Chúa với cùng một giọng điệu ấy. Chúng ta nói: “Con nghèo quá nên con không làm được gì.” Chúng ta nói: “Hoàn cảnh con khó quá.” Chúng ta nói: “Xã hội bây giờ phức tạp lắm.” Chúng ta nói: “Con sợ sai, sợ thất bại, sợ mất mặt.” Và rồi, nhân danh những nỗi sợ đó, chúng ta chôn vùi những gì Chúa đã trao, để sống một đời an toàn, không dấn thân, không trách nhiệm, không sinh hoa trái.
Nhưng anh chị em ơi, Thiên Chúa không đòi chúng ta thành công theo tiêu chuẩn của thế gian. Ngài chỉ đòi chúng ta trung tín với những gì mình được giao. Người chủ trong dụ ngôn không trách người đầy tớ vì anh ta chỉ có một yến. Ông trách vì anh ta không làm gì với yến đó. Ngay cả việc gửi vào ngân hàng – một hành động rất tối thiểu – anh ta cũng không làm. Nghĩa là: anh ta đã chọn không sống.
Mồng Ba Tết, Hội Thánh không mời gọi chúng ta cầu cho tiền bạc sinh sôi, mà mời gọi chúng ta thánh hoá công ăn việc làm. Làm việc không chỉ để kiếm sống, mà để sống cho ra sống. Làm việc không chỉ để có tiền, mà để cho đời mình có ý nghĩa. Làm việc không chỉ cho bản thân, mà cho gia đình, cho xã hội, cho cộng đoàn, cho Nước Trời. Một công việc lương thiện, dù âm thầm, dù nhỏ bé, nếu được làm với lương tâm ngay thẳng và tình yêu, thì đã là một lời cầu nguyện đẹp lòng Chúa.
Anh chị em đừng sợ mình chỉ có một yến. Điều đáng sợ không phải là ít, mà là không dám dùng. Đừng sợ bắt đầu lại sau thất bại. Đừng sợ phải học lại từ đầu. Đừng sợ lao động bằng mồ hôi chân chính. Đừng sợ phải sống tử tế giữa một thế giới đầy gian dối. Chỉ nên sợ một điều duy nhất: đến cuối đời, đứng trước mặt Chúa, mà yến bạc vẫn còn nguyên vì mình chưa từng dám sống thật.
Dụ ngôn kết thúc bằng một hình ảnh rất mạnh: ngày thanh toán sổ sách. Ngày đó chắc chắn sẽ đến, không ai tránh được. Khi ấy, Chúa sẽ không hỏi chúng ta đã hơn người khác bao nhiêu, mà sẽ hỏi: “Con đã làm gì với những gì Ta trao cho con?” Và hạnh phúc lớn nhất của đời người không phải là được nghỉ ngơi, không phải là giàu có, mà là được nghe lời ấy vang lên: “Khá lắm, hỡi đầy tớ trung tín. Hãy vào hưởng niềm vui của chủ ngươi.”
Ước gì trong năm mới này, mỗi người chúng ta ra về sau Thánh lễ Mồng Ba với một quyết tâm rất đơn sơ: không chôn vùi đời mình, không chôn vùi khả năng mình, không chôn vùi những cơ hội Chúa ban. Ước gì từng ngày lao động của chúng ta, dù vất vả, dù lặng lẽ, cũng trở thành lễ vật dâng lên Thiên Chúa. Và ước gì khi năm tháng khép lại, chúng ta có thể bình an thưa với Chúa rằng: “Lạy Chúa, con đã cố gắng sinh lời từ những gì Chúa trao, bằng tất cả lòng trung tín của con.”
Lm. Anmai, CSsR
CÀY TRÊN CÁNH ĐỒNG HỒNG ÂN – KHI GIỌT MỒ HÔI TRỞ THÀNH LỜI KINH TẠ ƠN
Anh chị em thân mến, hôm nay là Mồng Ba Tết Bính Ngọ. Giữa cái nắng hanh hao của những ngày đầu xuân, khi mùi hương trầm còn phảng phất trong gian nhà và những cánh mai vàng đang rộ nở đón nắng mới, Giáo hội mời gọi chúng ta dừng lại một nhịp. Không phải để ăn chơi, cũng không phải để tính toán xem năm nay "tuổi Ngọ" có phi nước đại hay không, mà là để quỳ xuống, ngước nhìn lên và xin Chúa thánh hóa "công ăn việc làm" của chúng ta. Hình ảnh con ngựa trong văn hóa Á Đông vốn gắn liền với sự bền bỉ, dẻo dai và những dặm dài sương gió. Công việc của chúng ta cũng thế, nó là một cuộc hành trình vạn dặm mà nếu không có Chúa làm bạn đồng hành, chúng ta sẽ chỉ là những kẻ lữ hành mệt mỏi trên sa mạc của hư vô.
Tin Mừng hôm nay đưa chúng ta vào một bối cảnh có vẻ rất "kinh tế": chuyện ký thác tài sản và sinh lời. Nhưng thưa anh chị em, Thiên Chúa không phải là một giám đốc ngân hàng lạnh lùng đi kiểm tra số dư tài khoản. Ngài là một người Cha yêu thương đã tin tưởng trao phó "vốn liếng" cho con cái mình. Cái hay của dụ ngôn này không nằm ở con số năm yến, hai yến hay một yến, mà nằm ở thái độ của con người đối với hồng ân. Tại sao có người lao vào đời làm ăn để rồi được hưởng niềm vui với chủ, mà lại có kẻ đành lòng đem chôn giấu số vốn quý báu ấy dưới lòng đất sâu? Phải chăng, cái lỗi lớn nhất của con người không phải là làm ăn thua lỗ, mà là sự hèn nhát, lười biếng và một cái nhìn sai lệch về Thiên Chúa?
Bước vào năm Bính Ngọ, chúng ta nhìn vào con ngựa – con vật biểu tượng của sự lao động không ngừng nghỉ. Công việc không phải là một hình phạt sau biến cố vườn Địa Đàng, dù đôi khi nó thấm đẫm mồ hôi và nước mắt. Công việc chính là cách thức con người cộng tác với công trình sáng tạo của Thiên Chúa. Khi anh chị em cầm cây cuốc, khi anh chị em gõ bàn phím máy tính, khi anh chị em đứng trên bục giảng hay quét dọn đường phố, anh chị em đang cùng Thiên Chúa làm cho thế giới này đẹp hơn, trật tự hơn. Chúa không cần chúng ta làm những việc vĩ đại, Ngài cần chúng ta làm những việc tầm thường với một tình yêu vĩ đại. Một yến bạc Chúa trao chính là sự sống, là tài năng, là thời gian và là cả những cơ hội mà Ngài đặt vào tay mỗi người trong năm mới này.
Anh chị em hãy nhìn lại người đầy tớ lãnh một yến bạc. Tại sao anh ta lại đi đào lỗ chôn giấu? Câu trả lời nằm ở nỗi sợ: "Thưa ông chủ, tôi biết ông là người hà khắc... nên tôi đâm sợ". Ôi, cái nỗi sợ độc hại ấy nó vẫn đang gặm nhấm đức tin của chúng ta mỗi ngày. Chúng ta sợ thất bại, sợ bị lừa gạt, sợ làm mà không có ăn, và rồi chúng ta chọn lối sống an toàn ích kỷ. Chúng ta chôn giấu tình thương vì sợ bị từ chối, chôn giấu tài năng vì sợ bị chê cười, và chôn giấu cả đức tin vì sợ bị thua thiệt giữa dòng đời cơm áo gạo tiền. Chôn giấu yến bạc là đóng băng sự sống. Một đức tin không hành động, một công việc không tình yêu thì cũng giống như yến bạc nằm lạnh lẽo dưới lớp đất bùn, không sinh ích gì cho ai và cũng chẳng mang lại niềm vui cho chính chủ nhân của nó.
Trong linh đạo của Dòng Chúa Cứu Thế, chúng tôi luôn tin rằng ơn cứu chuộc nơi Ngài chứa chan (Copiosa Apud Eum Redemptio). Nếu ơn cứu chuộc là dư dật, thì tại sao chúng ta lại tiết kiệm sự dấn thân? Năm Bính Ngọ này, Chúa mời gọi chúng ta hãy "phi nước đại" trong sự thiện. Đừng để đôi bàn tay mình chỉ biết co lại để giữ lấy, nhưng hãy mở ra để gieo vãi. Công việc làm ăn của chúng ta chỉ thực sự có giá trị cứu độ khi nó được thực hiện với ý thức rằng: Tôi đang làm việc cho Chúa chứ không phải cho người phàm. Khi anh chị em buôn bán thật thà, khi anh chị em làm công trình bằng cái tâm, khi anh chị em chăm sóc bệnh nhân bằng sự dịu dàng, đó chính là lúc anh chị em đang sinh lời cho nước trời. Những "yến bạc" của sự tử tế ấy sẽ không bao giờ bị mất đi.
Hãy nói về sự "hà khắc" mà người đầy tớ lười biếng đã gán cho chủ. Đó là một sự xúc phạm nặng nề. Thiên Chúa của chúng ta chưa bao giờ là một bạo chúa rình rập để phạt vạ. Ngài là người Cha đã trao hết vốn liếng, thậm chí trao cả Con Một mình cho thế gian. Khi chúng ta làm việc với tâm thế của một kẻ nô lệ sợ hãi, công việc trở thành gánh nặng. Nhưng khi làm việc với tâm thế của một người con thảo, công việc trở thành lời ca tụng. Mồng Ba Tết, chúng ta xin Chúa cho chúng ta một cái nhìn mới: nhìn thấy Chúa trong ông chủ khó tính, nhìn thấy Chúa trong người khách hàng khó chiều, nhìn thấy Chúa trong những đồng nghiệp đang cùng ta chia sẻ gian nan. Khi ấy, văn phòng, xí nghiệp hay cánh đồng sẽ trở thành thánh đường, nơi ta dâng hy lễ cuộc đời.
Có một thực trạng đau lòng là ngày nay, nhiều người trong chúng ta đang biến công việc thành một ngẫu tượng. Chúng ta mải mê kiếm tiền đến nỗi quên mất cả Chúa, quên cả gia đình, quên cả việc chăm sóc linh hồn mình. Chúng ta chạy đua với những con số, với những nấc thang địa vị mà quên rằng "được cả thế gian mà đánh mất chính mình thì nào có ích gì". Bài học về những yến bạc nhắc nhở chúng ta về sự "quản lý". Chúng ta không phải là chủ sở hữu tuyệt đối của tài năng hay tiền bạc. Tất cả chỉ là vốn vay từ Ngân hàng Hồng ân Thiên Chúa. Một ngày kia, "ông chủ sẽ đến và yêu cầu thanh toán sổ sách". Lúc đó, Chúa không hỏi chúng ta có bao nhiêu biệt thự, bao nhiêu xe sang, nhưng Chúa hỏi: "Yến bạc tình yêu Ta giao, con đã làm cho nó sinh sôi nảy nở thế nào?".
Lạy Chúa, năm Bính Ngọ này, xin cho chúng con sức mạnh của "ngựa chiến" để xông pha vào những vùng đất khô cằn của sự ích kỷ. Xin cho đôi tay chúng con không mỏi mệt khi phải làm lụng vất vả để nuôi sống gia đình. Nhưng trên hết, xin cho chúng con đừng bao giờ "đào lỗ chôn giấu" những ơn lành Chúa ban. Đừng để sự lười biếng tâm linh làm cho cuộc đời chúng con trở nên vô dụng. Một yến bạc cũng quý, năm yến bạc cũng hay, miễn là chúng con biết đem ra để "làm ăn" cho vinh danh Chúa. Xin Chúa chúc lành cho những dự định, những kế hoạch và cả những lo toan của chúng con trong năm mới này. Xin cho mỗi giọt mồ hôi rơi xuống đất đều trở thành một hạt giống của niềm hy vọng.
Anh chị em thân mến, ngày Mồng Ba Tết cũng là dịp để chúng ta tri ân những người đã giúp chúng ta có công ăn việc làm, những người cộng sự, và cả những người nghèo khổ đang cần đến công việc của chúng ta để được sẻ chia. Đừng bao giờ quên rằng, kẻ có mười yến là kẻ đã biết cho đi năm yến mình vừa tạo ra. Càng cho đi, hồng ân càng dư dật. Đó là nghịch lý của Tin Mừng. Thiên Chúa không tính toán theo kiểu nhân chia cộng trừ của con người, Ngài tính toán theo độ mở của con tim. Ai có lòng quảng đại, Ngài sẽ cho thêm đến mức dư dật. Còn ai chỉ biết thu mình trong vỏ ốc của sự an toàn giả tạo, họ sẽ mất tất cả, ngay cả hơi thở và sự sống mà họ đang có.
Lời cuối cùng, tôi muốn nhắn nhủ với anh chị em, đặc biệt là những người trẻ đang loay hoay tìm hướng đi cho sự nghiệp trong năm mới: Đừng sợ! Đừng sợ hãi thế gian, đừng sợ hãi khó khăn. Chúa đã tin tưởng trao "yến bạc" vào tay bạn, nghĩa là Ngài biết bạn có khả năng. Hãy can đảm bước ra khỏi vùng an toàn, hãy làm việc với tất cả sự nhiệt huyết của tuổi trẻ và niềm tin của một Kitô hữu. Hãy để cho năm Bính Ngọ này là một năm của sự bứt phá, không phải để tìm kiếm vinh quang cá nhân, mà để làm chứng rằng: Thiên Chúa vẫn đang làm việc, và Ngài muốn chúng ta là những cộng tác viên đắc lực của Ngài.
Nguyện xin Chúa, qua lời bầu cử của Đức Mẹ Hằng Cứu Giúp, chúc lành cho mọi công trình của tay chúng ta làm ra. Xin cho chúng ta luôn nghe thấy tiếng Chúa phán vào cuối hành trình cuộc đời: "Khá lắm! Anh đúng là tôi tớ tài giỏi và trung thành! Hãy vào mà hưởng niềm vui của chủ anh!". Niềm vui ấy mới là phần thưởng đích thực, là cái Tết vĩnh cửu mà không một thứ tiền bạc nào trên trần gian này có thể mua được. Chúc anh chị em một năm mới Bính Ngọ tràn đầy năng lượng, làm việc hăng say, sống đạo sốt sắng và luôn là những người quản lý trung thành của Thiên Chúa. Amen.
Lm. Anmai, CSsR
THÁNH HÓA CÔNG ĂN VIỆC LÀM: KHI MỒ HÔI TRỞ THÀNH LỜI KINH TẠ ƠN
Thưa anh chị em, giữa bầu khí rộn ràng của những ngày đầu xuân Bính Ngọ, khi tiếng pháo hoa đã thưa dần và những lời chúc tụng bắt đầu thấm vào nếp sống thường nhật, Giáo hội dành riêng ngày Mồng Ba Tết để chúng ta cùng nhau xin Chúa thánh hóa công ăn việc làm. Nhìn vào con giáp của năm nay – con Ngựa – chúng ta thấy hình ảnh của sự dấn thân, của những bước chân không mỏi mệt trên dặm đường dài. Nhưng, nếu con ngựa chỉ chạy trong vô định, nó sẽ kiệt sức. Nếu con người chỉ làm việc để lấp đầy túi tham hay vì nỗi lo cơm áo gạo tiền thuần túy, chúng ta sẽ trở thành những cỗ máy vô hồn. Tin Mừng hôm nay về dụ ngôn những nén bạc không chỉ nói về chuyện kinh doanh, lời lỗ, mà là một mặc khải chấn động về giá trị của sự cộng tác giữa con người và Thiên Chúa.
Thiên Chúa của chúng ta không phải là một ông chủ độc tài, Ngài là một người Cha hào phóng nhưng cũng đầy kỳ vọng. Ngài "đi xa" và giao phó của cải. Anh chị em hãy chiêm ngắm con số: năm yến, hai yến, một yến. Đừng vội so bì vì sao người kia nhiều, người này ít. Hãy nhìn vào thực tế rằng: không ai bị bỏ trống tay. Mỗi chúng ta khi bước vào trần gian này đều được Thiên Chúa ký thác một số vốn: đó là sự sống, là sức khỏe, là trí tuệ, là thời gian và cả những nén bạc của hoàn cảnh gia đình. Công việc chúng ta làm mỗi ngày – dù là quét rác, cày thuê, dạy học hay quản trị những tập đoàn lớn – đều là cách chúng ta đang "múa may" trên những nén bạc mà Ngài đã tin tưởng đặt vào tay.
Cái bi kịch lớn nhất của người đầy tớ lãnh một nén bạc không phải là vì anh ta nghèo tài năng, mà là vì anh ta có một cái nhìn sai lạc về chủ mình. "Tôi biết ông là người hà khắc... nên tôi đâm sợ". Nỗi sợ hãi đã làm tê liệt ý chí. Trong đời sống đức tin và cả trong công việc làm ăn, khi chúng ta nhìn Thiên Chúa như một quan tòa nghiêm khắc chực chờ bắt lỗi, chúng ta sẽ chọn giải pháp an toàn là "đào lỗ chôn giấu". Chôn giấu tài năng, chôn giấu lòng nhiệt huyết, và sống một cuộc đời cầm chừng, tồn tại chứ không phải là sống. Ngày đầu năm Bính Ngọ, Chúa mời gọi chúng ta hãy quăng đi cái xẻng của sự lười biếng và nỗi sợ hãi, để dám dấn thân, dám chấp nhận rủi ro vì Nước Trời và vì sự thăng tiến của kiếp người.
Lao động không phải là một hình phạt sau biến cố vườn Địa Đàng, dù mồ hôi có mặn và đôi tay có chai sần. Lao động chính là vinh dự được cộng tác với Đấng Sáng Tạo để hoàn tất bức tranh vũ trụ còn dang dở. Khi anh chị em cầm cây chổi, khi anh chị em lái một chuyến xe khách xuôi ngược Bắc Nam, hay khi người nông dân lom khom trên ruộng lúa dưới cái nắng cháy da của dải đất miền Trung, đó không chỉ là nỗ lực sinh tồn. Nếu chúng ta làm việc với tình yêu, thì mỗi nhát cuốc, mỗi dòng code máy tính đều có giá trị cứu độ. Chúa Giê-su, Đấng đã dành phần lớn cuộc đời tại xưởng mộc Na-da-rét, đã thánh hóa đôi bàn tay lao động. Ngài không gọi những kẻ ngồi không, Ngài gọi những ngư phủ đang quăng lưới, những người đang bận rộn với đời sống.
Lời trách mắng "tên đầy tớ xấu xa và biếng nhác" là một lời cảnh tỉnh đanh thép cho lối sống hưởng thụ và ỷ lại. Trong bối cảnh xã hội hôm nay, đôi khi chúng ta muốn có "lời" mà không muốn "làm", muốn giàu sang mà ngại hy sinh. Chúng ta cầu nguyện xin Chúa ban phước cho công việc, nhưng đôi khi đôi tay ta lại gian lận, môi miệng ta lại thiếu trung thực với khách hàng. Thánh hóa công ăn việc làm nghĩa là mang Tin Mừng vào trong xưởng thợ, mang sự công chính vào trong hợp đồng, và mang lòng trắc ẩn vào trong sự cạnh tranh. Một nén bạc được đem đi kinh doanh là một nén bạc được luân chuyển tình người.
Chúng ta cũng cần nhìn lại: mình đang làm việc vì cái gì? Nếu chỉ để tích trữ như người đầy tớ giữ khư khư yến bạc, chúng ta sẽ kết thúc cuộc đời trong sự "tối tăm bên ngoài". Nhưng nếu chúng ta làm việc để phục vụ, để chia sẻ, thì nén bạc sẽ sinh sôi. Một yến thành hai, năm yến thành mười – đó là phép nhân của lòng quảng đại. Thiên Chúa không đòi hỏi chúng ta phải làm những việc phi thường vượt quá khả năng, Ngài chỉ đòi hỏi sự "trung thành trong việc nhỏ". Anh chị em có trung thành với lương tâm khi đứng trước những cám dỗ của đồng tiền bất chính không? Anh chị em có trung thành với bổn phận người cha, người mẹ khi bận rộn với công việc kiếm sống mà quên mất việc giáo dục con cái không?
Năm Bính Ngọ, năm của sức mạnh và sự dẻo dai. Con ngựa trong văn hóa Á Đông biểu trưng cho sự thành công "Mã đáo thành công". Nhưng với người Kitô hữu, thành công thực sự không nằm ở khối tài sản kếch xù, mà nằm ở lời khen của Chủ nhân vào ngày sau hết: "Khá lắm, hỡi đầy tớ tài giỏi và trung thành". Đó là phần thưởng lớn nhất, là niềm vui Thiên Đàng bắt đầu ngay từ những nỗ lực hôm nay. Đừng để cuộc đời mình là một hố chôn những tài năng thiên bẩm. Đừng để những ngày Tết qua đi trong sự uể oải, nhưng hãy khởi đầu một hành trình mới với niềm tin rằng: Chúa đang bước đi cùng chúng ta trên mỗi dặm đường lao nhọc.
Lạy Chúa là Chủ tể mùa xuân và là Đấng chúc phúc cho mọi công lao của con người. Xin cho đôi bàn tay chúng con biết cần mẫn, cho trí tuệ chúng con biết sáng tạo, và trên hết, cho trái tim chúng con biết yêu mến công việc mình làm. Xin cho mỗi giọt mồ hôi rơi xuống trên đất đai hay trên trang giấy đều trở thành những hạt giống nảy mầm cho sự sống đời sau. Nguyện xin Chúa chúc lành cho công ăn việc làm của chúng con trong năm mới Bính Ngọ này, để qua lao động, chúng con không chỉ tìm thấy cơm bánh, mà còn tìm thấy chính Ngài, Đấng là cùng đích của mọi sự. Amen.
Lm. Anmai, CSsR
TẾT NGUYÊN ĐÁN - NĂM BÍNH NGỌ MỒNG BA TẾT: THÁNH HÓA CÔNG ĂN VIỆC LÀM
Kính thưa cộng đoàn dân Chúa, Anh chị em thân mến trong Chúa Kitô,
Hôm nay, mồng ba Tết Nguyên Đán năm Bính Ngọ, chúng ta quy tụ nơi đây để cùng dâng lên Chúa những lời cầu nguyện tha thiết cho công ăn việc làm trong năm mới. Sau những ngày sum họp gia đình, thăm viếng họ hàng, chúc tụng nhau những lời tốt đẹp nhất, chúng ta trở lại với nhịp sống thường ngày. Những cánh đồng lại chờ người cày cấy, những xưởng máy lại rộn ràng tiếng động cơ, những văn phòng lại sáng đèn đến khuya, những con đường lại tấp nập xe cộ đưa đón người đi làm. Cuộc sống lao động lại bắt đầu, và Giáo Hội dành riêng ngày này để thánh hóa tất cả những công việc ấy, để chúng không chỉ là mưu sinh mà còn là con đường dẫn chúng ta đến với Chúa, đến với niềm vui đích thực của Người.
Tin Mừng hôm nay, thánh Matthêu kể lại dụ ngôn những yến bạc – một dụ ngôn thật gần gũi, thật đời thường, nhưng lại chứa đựng chiều sâu thiêng liêng vô cùng. Chúa Giêsu không kể chuyện viển vông, nhưng Người dùng chính những hình ảnh quen thuộc của cuộc sống để dạy chúng ta về trách nhiệm, về lòng trung tín, về cách sống làm người Kitô hữu giữa đời thường. Ông chủ sắp đi xa, gọi các đầy tớ đến giao phó của cải mình. Ông đưa cho người này năm yến, người kia hai yến, người khác một yến, tùy theo khả năng riêng mỗi người. Rồi ông ra đi.
Anh chị em thấy không, ông chủ không giao đồng đều. Ông biết rõ từng người. Ông không đòi hỏi ai phải làm được như ai, nhưng ông đòi hỏi mỗi người phải trung tín với những gì mình đã nhận. Người lãnh năm yến lập tức đi làm ăn, gây lời được năm yến khác. Người lãnh hai yến cũng thế, gây lời được hai yến nữa. Còn người lãnh một yến thì sợ hãi, đào lỗ chôn giấu, giữ nguyên như cũ. Khi ông chủ trở về, hai người đầu được lời khen: “Khá lắm! Anh đúng là tôi tớ tài giỏi và trung thành! Được giao ít mà anh đã trung thành, thì tôi sẽ giao nhiều cho anh. Hãy vào mà hưởng niềm vui của chủ anh!”. Còn người thứ ba thì bị quở trách nặng nề: “Anh thật là tôi tớ xấu xa và biếng nhác!”. Ông chủ lấy yến bạc của anh ta trao cho người đã có mười yến, và quăng anh ta ra chỗ tối tăm bên ngoài, nơi phải khóc lóc nghiến răng.
Dụ ngôn này không phải là chuyện cổ tích về làm giàu vật chất. Không đâu! Đây là lời Chúa nói về chính chúng ta, về ơn gọi Kitô hữu của mỗi người. Ông chủ chính là Thiên Chúa. Chúng ta là những đầy tớ. Những yến bạc chính là mọi sự Chúa ban: sức khỏe, trí khôn, thời gian, gia đình, nghề nghiệp, khả năng, cả những khó khăn thử thách nữa. Chúa không ban như nhau, vì mỗi người có sứ mạng riêng. Có người được ban năm yến – có lẽ là trí tuệ sáng suốt, vị trí xã hội cao, sức khỏe dồi dào. Có người được hai yến – cuộc sống bình thường, công việc ổn định, gia đình êm ấm. Có người chỉ một yến – có thể là bệnh tật, nghèo khó, hoàn cảnh éo le. Nhưng Chúa không so sánh số lượng, Chúa chỉ nhìn vào lòng trung tín.
Hãy nhìn hai người đầy tớ đầu tiên. Họ không ngồi chờ sung rụng. Họ không viện cớ “tôi ít quá, làm sao sinh lời được”. Họ hành động ngay lập tức. Họ mạo hiểm, họ dấn thân, họ để của cải Chúa ban sinh sôi nảy nở. Và điều kỳ diệu là phần thưởng của họ giống hệt nhau: “Hãy vào mà hưởng niềm vui của chủ anh!”. Niềm vui ấy không phải là tiền bạc, danh vọng, mà là sự hiệp thông trọn vẹn với Chúa – niềm vui vĩnh cửu trong Nước Trời. Còn người thứ ba? Anh ta sợ hãi. Anh ta nghĩ ông chủ hà khắc, gặt chỗ không gieo, thu nơi không vãi. Anh ta không hiểu rằng ông chủ giao phó chính vì tin tưởng. Anh ta chôn giấu, giữ khư khư, và kết quả là mất hết. Chúa nói: “Phàm ai đã có, thì được cho thêm và sẽ có dư thừa; còn ai không có, thì ngay cái đang có, cũng sẽ bị lấy đi”. Lời ấy thật nghiêm khắc, nhưng cũng thật công bằng. Ai sống trung tín, dám dấn thân, sẽ được Chúa ban thêm. Ai chôn giấu, sợ hãi, sẽ mất dần cả những gì mình tưởng đã giữ được.
Kính thưa anh chị em, Ngày mồng ba Tết này, chúng ta hãy tự hỏi lòng mình: Tôi đã nhận được những yến bạc nào từ Chúa? Tôi đã dùng chúng thế nào trong năm qua? Có khi nào tôi sợ hãi như người đầy tớ thứ ba, viện cớ “tôi ít quá”, “tôi yếu quá”, “tôi sợ thất bại” để không dám làm gì cho Chúa? Hay tôi đã noi gương hai người kia, dám mạo hiểm vì Chúa, dám dấn thân phục vụ, dám làm việc với tinh thần trung tín?
Công ăn việc làm của chúng ta chính là nơi chúng ta sinh lời những yến bạc Chúa ban. Làm ruộng, làm thợ, buôn bán, dạy học, làm công nhân, nội trợ, làm bác sĩ, kỹ sư… tất cả đều là cơ hội để chúng ta làm chứng cho Chúa. Thánh Phaolô dạy: “Dù anh em ăn, uống, hay làm bất cứ việc gì, hãy làm vì vinh danh Chúa” (1 Cr 10,31). Công việc không chỉ để kiếm cơm áo, mà còn để thánh hóa bản thân, để yêu thương tha nhân, để xây dựng Nước Chúa. Một người nông dân cày cấy cần mẫn, một người mẹ chăm sóc con cái chu đáo, một người công nhân làm việc trung thực, một người kinh doanh công bằng – tất cả đều có thể sinh lời cho Chúa, nếu họ làm với tình yêu và trách nhiệm.
Nhưng anh chị em ơi, sinh lời không phải là chạy theo tiền bạc, danh vọng. Nhiều khi Chúa cho chúng ta “lời” qua những hy sinh âm thầm, qua sự kiên nhẫn trong thất bại, qua lòng trung tín khi không ai thấy. Người đầy tớ trung tín không nhìn vào kết quả vật chất, mà nhìn vào lòng trung thành với ông chủ. Chúng ta cũng vậy. Dù năm mới có thịnh vượng hay gian nan, chúng ta vẫn phải trung tín. Vì Chúa không đòi hỏi thành công lớn lao, mà đòi hỏi lòng trung thành trong những việc nhỏ.
Hãy nghĩ đến Chúa Giêsu. Người là mẫu gương tuyệt vời nhất về lao động. Từ nhỏ, Người đã làm thợ mộc ở Nagiarét, làm việc bằng đôi tay chai sạn. Người làm việc không phải để giàu có, mà để vâng phục Cha trên trời. Người dạy chúng ta: “Cha tôi vẫn làm việc, thì tôi cũng làm việc” (Ga 5,17). Thiên Chúa không nghỉ ngơi sau khi tạo dựng, Ngài vẫn tiếp tục quan phòng, chăm sóc từng người chúng ta. Công việc của Ngài là yêu thương. Công việc của chúng ta cũng phải là yêu thương. Khi chúng ta làm việc với tình yêu, công việc ấy được thánh hóa, trở thành lời cầu nguyện sống động.
Trong năm Bính Ngọ này, chúng ta hãy quyết tâm trở thành những đầy tớ tài giỏi và trung thành. Hãy dám dấn thân, dám mạo hiểm vì Chúa. Hãy biến mỗi ngày làm việc thành cơ hội để yêu Chúa hơn, yêu người hơn. Dù được giao năm yến, hai yến hay chỉ một yến, chúng ta hãy làm cho trọn vẹn. Vì Chúa hứa: ai trung tín trong việc nhỏ, sẽ được giao việc lớn, và được vào hưởng niềm vui của Chúa.
Kính thưa anh chị em, Hôm nay, chúng ta hãy dâng lên Chúa tất cả công ăn việc làm trong năm mới. Xin Chúa thánh hóa chúng, chúc lành chúng, để chúng sinh nhiều hoa trái thiêng liêng. Xin Chúa ban cho chúng ta lòng trung tín, sự khôn ngoan, và trên hết là tình yêu. Để khi ngày cuối cùng đến, chúng ta được nghe lời Chúa phán: “Khá lắm! Anh đúng là tôi tớ tài giỏi và trung thành! Hãy vào mà hưởng niềm vui của chủ anh!”.
Chúc anh chị em một năm mới tràn đầy ân sủng, tràn đầy niềm vui trong lao động và phục vụ.
Lm. Anmai, CSsR
TẾT NGUYÊN ĐÁN - NĂM BÍNH NGỌ MỒNG BA TẾT: THÁNH HÓA CÔNG ĂN VIỆC LÀM
Hôm nay, mồng ba Tết Nguyên Đán, chúng ta quây quần trong nhà Chúa, lòng đầy niềm vui ngày đầu xuân, nhưng cũng mang theo những suy tư sâu xa về cuộc sống. Theo truyền thống tốt đẹp của Giáo Hội Việt Nam, ngày mồng ba được dành riêng để cầu xin Chúa thánh hóa công ăn việc làm. Chúng ta vừa nghe lại dụ ngôn những yến bạc trong Tin Mừng thánh Mát-thêu. Dụ ngôn này không phải là chuyện kể xa xưa, mà là lời Chúa nói thẳng vào lòng mỗi người chúng ta hôm nay, giữa những ngày Tết sum vầy, giữa những lời chúc tụng làm ăn phát đạt, tấn tới.
Ông chủ trong dụ ngôn sắp đi xa, gọi đầy tớ đến giao phó của cải. Ông không phân phát đồng đều, nhưng "tuỳ khả năng riêng mỗi người": người thì năm yến, người hai yến, người một yến. Đó là sự khôn ngoan của ông chủ. Ông biết rõ từng người, biết ai có thể gánh vác nhiều, ai chỉ có thể đảm đương ít. Ông không ép buộc, không so sánh, nhưng trao phó với niềm tin. Và rồi ông ra đi, để lại cho họ tự do hành động.
Hai người đầy tớ đầu tiên, nhận năm yến và hai yến, họ lập tức ra tay làm ăn. Họ không ngồi chờ, không viện cớ thời thế khó khăn, không than vãn rằng "ít quá" hay "nhiều quá". Họ hành động ngay, gây lời gấp đôi: năm thành mười, hai thành bốn. Khi ông chủ trở về, họ vui vẻ tiến lại, trình bày thành quả: "Thưa ông chủ, ông đã giao cho tôi năm yến, tôi đã gây lời được năm yến khác đây". Lời đáp của ông chủ thật ấm áp: "Khá lắm! Anh đúng là tôi tớ tài giỏi và trung thành! Được giao ít mà anh đã trung thành, thì tôi sẽ giao nhiều cho anh. Hãy vào mà hưởng niềm vui của chủ anh!"
Câu "Được giao ít mà anh đã trung thành" khiến lòng ta rung động. Không phải số lượng lớn hay nhỏ quyết định, mà là lòng trung thành, là sự tận tụy, là thái độ sống có trách nhiệm với những gì Chúa trao phó. Dù đời ta chỉ có "hai yến" – sức khỏe bình thường, công việc giản dị, gia đình nhỏ bé – nhưng nếu ta trung thành, siêng năng, thì Chúa vẫn gọi ta là "tài giỏi và trung thành". Và phần thưởng không phải là tiền bạc, của cải chóng qua, nhưng là "hưởng niềm vui của chủ anh". Niềm vui ấy chính là sự hiện diện của Thiên Chúa, là bình an sâu thẳm, là hạnh phúc vĩnh cửu.
Nhưng còn người đầy tớ thứ ba, nhận một yến. Anh ta sợ hãi. Anh ta nhìn ông chủ như một kẻ hà khắc, "gặt chỗ không gieo, thu nơi không vãi". Anh ta sợ mất, sợ sai lầm, sợ rủi ro. Thế là anh đào lỗ chôn giấu. Khi ông chủ trở về, anh ta đưa lại nguyên vẹn: "Của ông vẫn còn nguyên đây này!". Nhưng ông chủ phán: "Anh thật là tôi tớ xấu xa và biếng nhác!". Lời phán xét nặng nề ấy không phải vì anh ta không làm lời, mà vì anh ta không làm gì cả. Anh ta chôn vùi ơn Chúa, chôn vùi chính khả năng của mình. Anh ta sống trong nỗi sợ hãi tê liệt, thay vì sống trong niềm tin phó thác. Kết cục thật đau thương: bị quăng ra chỗ tối tăm bên ngoài, nơi khóc lóc nghiến răng.
Anh chị em thân mến, dụ ngôn này như một tấm gương soi vào đời sống chúng ta. Chúa là ông chủ nhân lành, Ngài đã trao phó cho mỗi người chúng ta những "yến bạc" quý giá: sự sống, sức khỏe, thời gian, tài năng, gia đình, công việc, đức tin, ơn gọi làm cha mẹ, làm con cái, làm người lao động... Ngài không đòi hỏi chúng ta phải thành công rực rỡ theo kiểu thế gian, nhưng đòi hỏi chúng ta phải trung thành, phải sinh lời bằng chính cuộc sống của mình.
Ngày mồng ba Tết, chúng ta thường chúc nhau "làm ăn phát đạt". Nhưng lời chúc ấy chỉ thực sự ý nghĩa khi chúng ta hiểu rằng: phát đạt không phải chỉ là giàu có vật chất, mà là làm cho những gì Chúa trao phó sinh hoa kết trái cho Nước Trời. Công việc hàng ngày – dù buôn bán, làm ruộng, dạy học, làm công nhân, nội trợ – đều có thể trở thành lời cầu nguyện, trở thành cách chúng ta cộng tác vào công trình sáng tạo của Chúa. Thánh Phaolô dạy: "Dù anh em ăn, dù anh em uống, dù làm bất cứ việc gì, hãy làm tất cả vì vinh danh Chúa" (1 Cr 10,31). Đó chính là thánh hóa công ăn việc làm.
Hãy nhìn lại năm qua. Có những lúc chúng ta như người đầy tớ nhận năm yến: chúng ta đã dám mạo hiểm, dám đầu tư thời gian, sức lực, tiền bạc để giúp đỡ người khác, để xây dựng gia đình, để loan báo Tin Mừng. Có những lúc chúng ta như người nhận hai yến: công việc bình thường, nhưng chúng ta vẫn siêng năng, trung tín, không nản lòng trước khó khăn. Nhưng cũng có những lúc chúng ta giống người nhận một yến: sợ hãi thất bại, sợ mất mát, nên chôn vùi ơn Chúa trong sự biếng nhác, trong những toan tính ích kỷ, trong nỗi lo lắng thái quá về tương lai.
Năm mới Bính Ngọ, Chúa mời gọi chúng ta: hãy ra khỏi nỗi sợ hãi! Đừng chôn giấu yến bạc Chúa trao. Hãy dám sống trung thành, dám làm việc với tất cả con tim. Dù chỉ là một yến, nhưng nếu ta biết dùng nó để yêu thương, để phục vụ, để làm đẹp lòng Chúa, thì Chúa sẽ nhân lên gấp bội. Vì "phàm ai đã có, thì được cho thêm và sẽ có dư thừa". Có nghĩa là: ai sống trung tín với những gì nhỏ bé Chúa trao, Chúa sẽ ban thêm ơn sủng, ban thêm cơ hội, ban thêm niềm vui.
Anh chị em thân mến, Tết là dịp để chúng ta nhìn lại và hướng tới. Hãy mang những yến bạc của mình ra khỏi "lỗ chôn", hãy để chúng sinh lời trong tình yêu Chúa và tha nhân. Công việc năm mới này, xin Chúa thánh hóa: để mỗi giọt mồ hôi rơi xuống là một lời cầu nguyện, mỗi thành quả đạt được là một lời tạ ơn, mỗi thất bại là một cơ hội để khiêm tốn hơn, để tin cậy Chúa hơn.
Xin Mẹ Maria, Đấng đã trung thành với ơn gọi làm Mẹ Thiên Chúa giữa những lo toan đời thường, cầu bầu cho chúng ta. Xin các thánh Tử Đạo Việt Nam, những người đã trung thành đến cùng dù trong gian khổ, giúp chúng ta can đảm sống đức tin trong công việc hằng ngày.
Chúc anh chị em một năm mới tràn đầy ơn Chúa, trung thành sinh lời với những yến bạc Ngài trao phó, để mai ngày được nghe lời Ngài phán: "Khá lắm! Hãy vào mà hưởng niềm vui của chủ anh!"
Lm. Anmai, CSsR
BỤI TRO VÀ CÕI LÒNG KÍN ĐÁO: HÀNH TRÌNH TRỞ VỀ VỚI ĐẤNG THẤU SUỐT
Thưa anh chị em, hôm nay chúng ta bước vào ngưỡng cửa của Mùa Chay Thánh bằng một cử chỉ đầy khiêm hạ: cúi đầu nhận tro. Một nắm tro xám xịt đổ xuống mái đầu, không phải để làm đẹp, cũng chẳng phải để phô diễn sự đạo đức, nhưng là để nhắc nhớ một sự thật trần trụi mà đôi khi trong cuộc sống ồn ào này chúng ta cố tình quên lãng: "Hỡi người, hãy nhớ mình là tro bụi, và sẽ trở về bụi tro." Nhưng thưa anh chị em, nếu Giáo hội chỉ dừng lại ở việc nhắc nhở chúng ta về cái chết và sự hư nát, thì Mùa Chay sẽ trở thành một mùa tang tóc bi ai. Không, Tin Mừng của Thánh Mát-thêu hôm nay mở ra một chiều kích khác, một chiều kích sâu thẳm hơn cả cái chết: đó là sự sống trong cõi kín đáo với Thiên Chúa.
Chúa Giê-su không bắt đầu bài giảng bằng việc bảo chúng ta phải làm gì, nhưng Ngài cảnh báo về cái "cách" chúng ta làm. "Anh em phải coi chừng, chớ có phô trương cho thiên hạ thấy." Tại sao lại phải coi chừng? Vì cái tôi của con người vốn dĩ rất thèm khát ánh sáng hào quang của thế gian. Chúng ta thích được khen, thích được công nhận, thích được đặt trên bệ cao của sự ngưỡng mộ. Nhưng hỡi ôi, khi chúng ta nhận lấy lời khen của người đời, thì tâm hồn chúng ta đã trở nên đầy ắp những hư danh, và không còn chỗ cho ân sủng của Thiên Chúa nữa. Một tâm hồn đầy tràn cái "tôi" thì không thể chứa đựng cái "Ta" của Thiên Chúa.
Việc bố thí, cầu nguyện và ăn chay là ba trụ cột của đời sống đạo đức, nhưng nếu thiếu đi cái "kín đáo," chúng chỉ là những vở kịch rẻ tiền diễn cho người đời xem. Chúa dùng một hình ảnh rất mạnh mẽ: "đừng cho tay trái biết việc tay phải làm." Đây là một sự triệt tiêu cái tôi đến tận cùng. Làm ơn mà không nhớ mình làm ơn, cho đi mà không thấy mình đang mất mát, đó mới là đỉnh cao của tình yêu. Bởi vì khi chúng ta quên mình đi, thì chỉ còn lại tình yêu của Thiên Chúa đang vận hành qua chúng ta. Thiên Chúa không cần những con số thống kê về lòng tốt của chúng ta, Ngài cần cái nhịp đập thổn thức của một trái tim biết xót thương trong thầm lặng.
Cầu nguyện cũng vậy, thưa anh chị em. Có những lúc chúng ta cầu nguyện như thể đang đọc diễn văn trước đám đông, hoặc dùng những lời lẽ hoa mỹ để gây ấn tượng với người xung quanh. Chúa bảo: "Hãy vào phòng, đóng cửa lại." Cái "phòng" ở đây không chỉ là căn buồng bằng gạch đá, mà là căn phòng sâu thẳm nhất của linh hồn, nơi không có tiếng ồn của dư luận, không có ánh mắt của người đời, chỉ có tôi và Chúa. Đóng cửa lại là đóng lại những toan tính, đóng lại những lo âu về việc người khác nghĩ gì về mình. Trong căn phòng tối ấy, Thiên Chúa lại hiện diện sáng chói nhất. Ngài là Đấng thấu suốt những gì kín đáo, Ngài nghe thấy cả những tiếng thở dài không thành lời, những giọt nước mắt sám hối âm thầm rơi trong đêm vắng.
Và rồi chuyện ăn chay. Ăn chay không phải là một cuộc trình diễn sự khắc khổ. Chúa bảo chúng ta phải "rửa mặt cho sạch, chải đầu cho thơm." Thật lạ lùng thay! Đáng lẽ ăn chay phải rầu rĩ, phải hốc hác để người ta thấy mình đạo đức chứ? Nhưng không, cái đẹp của người môn đệ là cái đẹp tỏa ra từ nội tâm bình an khi được giao hòa với Thiên Chúa. Sự hy sinh hãm mình không phải là để khoe khoang sức mạnh ý chí, mà là để làm trống rỗng bản thân, để cơn đói thể lý nhắc nhở chúng ta về một cơn đói tâm linh sâu sắc hơn: cơn đói Thiên Chúa. Khi cái bụng trống rỗng, tâm hồn mới có thể bay cao; khi môi miệng bớt những lời vô bổ, trái tim mới có thể lắng nghe tiếng Chúa thì thầm.
Anh chị em thân mến, tro bụi trên đầu chúng ta hôm nay sẽ được rửa sạch sau vài giờ, nhưng dấu ấn của nó trong tâm hồn phải còn mãi suốt cả Mùa Chay. Chúng ta là tro bụi, đúng thế! Nhưng là thứ tro bụi được Thiên Chúa yêu thương, được Ngài hà hơi sống và được Ngài cứu chuộc bằng Máu Thánh của Con Một Ngài. Đừng để Mùa Chay trôi qua như một thói quen tôn giáo hình thức. Đừng để những việc lành của chúng ta trở thành những món trang sức rẻ tiền cho cái tôi kiêu ngạo. Hãy trở về với cái "kín đáo," nơi mà Thiên Chúa đang đợi chờ chúng ta với vòng tay rộng mở.
Hãy nhớ rằng, phần thưởng của thế gian thì mong manh và chóng qua như làn khói, còn phần thưởng của Cha trên trời thì vĩnh cửu. Chúng ta chọn điều nào? Một tràng pháo tay của người đời hay một cái nhìn trìu mến của Thiên Chúa? Mùa Chay là cơ hội để chúng ta dọn dẹp lại "căn phòng kín" của mình, vứt bỏ những rác rưởi của sự giả hình, để Chúa có thể ngự trị. Hãy để cho tro bụi nhắc nhở ta về sự yếu đuối, nhưng cũng hãy để cho tình yêu Chúa nhắc nhở ta về giá trị cao quý của mình trong mắt Ngài.
Lạy Chúa, xin cho chúng con biết sống một Mùa Chay thật thà. Thật với Chúa, thật với tha nhân và thật với chính mình. Xin giúp chúng con biết tìm kiếm vinh danh Chúa thay vì vinh danh bản thân. Để khi mùa chay kết thúc, chúng con không chỉ là những nắm tro cũ kỹ, nhưng là những con người mới được tái sinh trong ánh sáng của sự Phục Sinh vinh hiển. Amen.
Lm. Anmai, CSsR
TIẾNG VỌNG TỪ NƠI KÍN ĐÁO
Hôm nay, dưới bóng thánh giá, chúng ta cùng nhau bước vào một hành trình không phải bằng đôi chân, mà bằng nhịp đập của trái tim tan nát. Thứ Tư Lễ Tro không đơn thuần là một nghi thức mang tính tôn giáo thường niên, nơi chúng ta đến để nhận một vết đen trên trán như một dấu chỉ của sự khiêm nhường giả tạo. Sâu xa hơn thế, tro bụi ấy chính là lời nhắc nhở nghiệt ngã và đầy yêu thương về bản tính mong manh của kiếp người, về một sự thật mà đôi khi chúng ta cố tình lãng quên trong ánh hào quang giả tạo của thế gian: "Hỡi người, hãy nhớ mình là tro bụi, và sẽ trở về bụi tro."
Trong bài Tin Mừng hôm nay, Chúa Giêsu không bắt đầu Mùa Chay bằng một mệnh lệnh khắt khe về hình thức, nhưng Ngài mở ra một không gian của sự "kín đáo". Ngài nói về việc bố thí, cầu nguyện và ăn chay – ba trụ cột của đời sống tâm linh – nhưng Ngài đặt chúng dưới lăng kính của sự thật tâm hồn. Có một nỗi đau âm ỉ trong lời trách cứ của Thầy Chí Thánh đối với "bọn đạo đức giả". Họ là ai? Họ không phải là những người xa lạ, đôi khi họ chính là hình bóng của tôi và anh chị em khi chúng ta sống đạo chỉ để "cho người ta thấy". Khi việc đạo đức biến thành một sân khấu trình diễn, khi lòng nhân ái trở thành công cụ để đánh bóng tên tuổi, thì lúc đó, chúng ta đã tự tay đóng cửa Thiên Đàng và chỉ nhận lấy những lời khen ngợi rẻ tiền của thế gian.
Hãy nhìn sâu vào hành động bố thí mà Chúa dạy. "Đừng cho tay trái biết việc tay phải làm". Ôi, thật là một nghịch lý thiêng liêng! Làm sao một cơ thể lại không biết chi thể khác đang làm gì? Nhưng đó chính là sự triệt buộc của tình yêu. Khi chúng ta giúp đỡ một người anh em mà trong lòng vẫn còn tính toán, vẫn còn mong chờ một sự hàm ơn, hay thậm chí là một sự tự mãn ngầm trong lương tâm, thì đó chưa phải là tình yêu trọn hảo. Sự "kín đáo" mà Chúa Giêsu nhấn mạnh không phải là một sự giấu diếm sợ hãi, mà là một sự tôn trọng tuyệt đối dành cho phẩm giá người nhận và sự hiện diện của Thiên Chúa. Thiên Chúa của chúng ta là Đấng "thấu suốt những gì kín đáo". Ngài không cần những bản báo cáo thành tích dài dằng dặc, Ngài chỉ cần một ánh mắt cảm thông thầm lặng, một bàn tay đưa ra trong bóng tối của sự khiêm hạ.
Rồi đến việc cầu nguyện. Chúa bảo chúng ta hãy "vào phòng, đóng cửa lại". Căn phòng ấy không chỉ là bốn bức tường gạch đá, mà là căn phòng nội tâm sâu thẳm nhất, nơi không có tiếng ồn của danh vọng, không có tiếng vang của những lời xì xầm định kiến. Cầu nguyện trong kín đáo là một cuộc hẹn hò riêng tư giữa tạo vật tội lỗi và Đấng Sáng Tạo đầy lòng thương xót. Có bao giờ chúng ta tự hỏi, tại sao mình lại thích cầu nguyện nơi ngã ba ngã tư đời mình? Tại sao chúng ta muốn phô trương sự thánh thiện của mình bằng những kinh dài, những dáng vẻ đạo mạo? Có lẽ vì chúng ta sợ sự im lặng. Chúng ta sợ phải đối diện với con người thật đầy thương tích của mình trước mặt Chúa. Nhưng chính trong sự "đóng cửa" ấy, Thiên Chúa mới bắt đầu lên tiếng. Ngài không trả lời bằng những tràng pháo tay, Ngài trả lời bằng sự bình an vượt quá mọi hiểu biết.
Và cuối cùng là việc ăn chay. Ăn chay không phải là một cuộc hành xác vô hồn, cũng không phải là một phương pháp ăn kiêng để giữ dáng. Ăn chay theo tinh thần Tin Mừng là một sự "xé lòng chứ đừng xé áo". Chúa dạy chúng ta "rửa mặt cho sạch, chải đầu cho thơm". Thật lạ lùng! Giữa một mùa hối cải rầu rĩ, Chúa lại bảo chúng ta phải rạng rỡ. Tại sao? Vì sự hối cải thật sự mang lại niềm vui. Một tâm hồn thực lòng trở về với Chúa không thể là một khuôn mặt ủ rũ, thiểu não. Ăn chay là để giải phóng bản thân khỏi những dục vọng thấp hèn, để nhường chỗ cho Thiên Chúa ngự trị. Nếu chúng ta nhịn ăn mà vẫn "ăn thịt" anh chị em mình bằng những lời chỉ trích, bằng sự đố kỵ, thì việc nhịn ăn ấy chỉ là một sự dối trá tâm linh. Cái bụng đói phải dẫn đến một trái tim biết xót thương, và cái dạ dày trống rỗng phải được lấp đầy bằng Lời Chúa.
Sống Mùa Chay là sống lại mầu nhiệm của bụi tro và hơi thở. Chúng ta được tạo dựng từ bụi đất, đúng thế, nhưng chúng ta mang trong mình hơi thở của Thiên Chúa. Tro bụi nhắc chúng ta về cái chết, nhưng tình yêu Thiên Chúa nhắc chúng ta về sự phục sinh. Khi linh mục xức tro trên đầu chúng ta, đó không phải là một án tử, mà là một lời mời gọi tái sinh. Chúng ta hãy để cho lớp tro ấy thấm vào tận căn cốt của mình, để nó thiêu rụi những kiêu căng, những ích kỷ, những lớp vỏ bọc hào nhoáng mà chúng ta đã dày công xây dựng suốt một năm qua.
Hãy can đảm bước vào "nơi kín đáo" của cuộc đời mình. Đừng sợ hãi khi thấy mình trống rỗng, vì chính trong sự trống rỗng ấy, Thiên Chúa mới có thể đổ tràn ân sủng. Đừng sợ hãi khi thấy mình yếu đuối, vì sức mạnh của Chúa được biểu lộ trọn vẹn trong sự yếu đuối của con người. Mùa Chay này, xin đừng để nó trôi qua như một thói quen. Hãy để nó là một cuộc cách mạng của con tim. Hãy bố thí bằng cả trái tim không cần hồi báo, hãy cầu nguyện bằng hơi thở của sự phó thác, và hãy ăn chay bằng niềm vui của kẻ được tha thứ.
Lạy Chúa, chúng con khởi đầu Mùa Chay này với tất cả sự khiêm hạ của những kẻ tội lỗi. Xin cho chúng con biết trân trọng những giá trị "kín đáo" mà thế gian thường khinh miệt. Xin đừng để chúng con lạc lối trong những hình thức bề ngoài, nhưng xin dẫn chúng con vào sâu trong tình yêu của Ngài, nơi mà chỉ có Chúa và chúng con, nơi mà mọi vết thương được chữa lành và mọi tội lỗi được tẩy sạch bằng lòng thương xót vô biên.
Mùa Chay là thời gian thuận tiện, là ngày cứu độ. Đừng đợi đến ngày mai, vì ngày mai có thể chúng ta đã trở về với bụi tro. Hãy bắt đầu ngay hôm nay, từ trong căn phòng kín của linh hồn, nơi Thiên Chúa đang kiên nhẫn đợi chờ để ôm lấy đứa con hoang đàng trở về. Ước gì lớp tro hôm nay không chỉ nằm trên tóc, mà thấm đẫm vào suy nghĩ, để mỗi bước đi của chúng ta từ nay về sau đều mang đậm dấu ấn của lòng khiêm nhường và tình yêu hy tế. Amen.
Lm. Anmai, CSsR
TRỞ VỀ TRONG CÕI LẶNG CỦA CĂN PHÒNG NỘI TÂM
Tiếng chuông nhà thờ hôm nay không reo vui rộn rã, nó trầm buồn và khắc khoải như tiếng gọi của một người cha đang đứng bên hiên nhà chờ đợi đứa con hoang đàng trở về. Chúng ta bước vào Mùa Chay không phải bằng một cuộc diễn hành phô trương, nhưng bằng một cú cúi đầu thấp xuống để tro bụi chạm vào trán, để nhắc nhớ rằng: "Hỡi người, hãy nhớ mình là tro bụi và sẽ trở về bụi tro." Nhưng thưa anh chị em, nếu Lễ Tro chỉ dừng lại ở một nghi thức xức tro trên đầu, thì đó chỉ là một vở kịch tôn giáo vô hồn. Ý nghĩa đích thực của ngày hôm nay nằm ở tiếng vang từ sâu thẳm Tin Mừng Thánh Mát-thêu mà chúng ta vừa nghe: Một cuộc trở về với "Đấng thấu suốt những gì kín đáo."
Chúng ta đang sống trong một thời đại của "nền văn hóa trưng bày". Người ta sống để cho người khác xem, ăn để chụp ảnh, làm từ thiện để livestream, và thậm chí cầu nguyện cũng để chứng tỏ mình đạo đức. Cái "tôi" của con người thời đại đã phình to đến mức nó chiếm trọn không gian của Thiên Chúa. Chúa Giê-su hôm nay cảnh báo chúng ta về một nguy cơ khủng khiếp: "Đã được phần thưởng rồi." Đó là phần thưởng của những tiếng vỗ tay hời hợt, của những lời khen chót lưỡi đầu môi, nhưng bên trong là một tâm hồn trống rỗng, một đức tin chết yểu vì thiếu dưỡng khí của sự thật. Ăn chay mà làm bộ rầu rĩ, bố thí mà khua chiêng đánh trống, cầu nguyện mà đứng ngã ba đường... tất cả chỉ là những lớp mặt nạ hóa trang che đậy một cái tôi đầy kiêu hãnh và cô độc.
Chúa mời gọi chúng ta một lối sống ngược dòng: Lối sống của sự kín đáo. Tại sao lại là kín đáo? Bởi vì tình yêu đích thực không cần khán giả. Một người con yêu cha thật lòng sẽ không cần ai chứng kiến lúc mình chăm sóc cha. Một linh hồn yêu Chúa thật lòng sẽ tìm thấy niềm hạnh phúc tột cùng trong sự hiện diện âm thầm của Ngài. Mùa Chay là mùa để chúng ta cởi bỏ những lớp mặt nạ, để "rửa mặt cho sạch, chải đầu cho thơm." Cái sạch và cái thơm ở đây không phải là vẻ hào nhoáng bên ngoài, mà là sự thanh khiết của một trái tim không còn tìm mình, nhưng chỉ tìm kiếm nhan thánh Chúa. Đó là hương thơm của sự khiêm nhường, là vẻ đẹp của một tâm hồn đã được tẩy rửa bằng nước mắt thống hối trong bóng tối của căn phòng nội tâm.
Căn phòng nội tâm mà Chúa Giê-su nói đến chính là nơi thâm sâu nhất của linh hồn, nơi không có tiếng ồn của dư luận, không có ánh đèn của danh vọng, chỉ có ta đối diện với Ta, và ta đối diện với Chúa. Trong căn phòng ấy, chúng ta không thể lừa dối chính mình. Chúng ta thấy rõ những vết sẹo của tội lỗi, những ích kỷ hẹp hòi, những lần chúng ta nhân danh Chúa để tìm vinh quang cho chính mình. Hãy đóng cửa lại! Đóng cửa giác quan trước những cám dỗ phù hoa, đóng cửa tâm trí trước những toan tính hơn thiệt, để lắng nghe nhịp đập của lòng thương xót Chúa. Thiên Chúa không ở trong những tiếng vang ầm ĩ của thế gian, Ngài ở trong "tiếng gió hiu nhẹ" của sự thinh lặng đầy yêu thương.
Bố thí trong kín đáo là cách chúng ta học cách buông bỏ sự sở hữu. Khi tay trái không biết việc tay phải làm, đó là lúc chúng ta thực sự trao ban mà không mong đền đáp, không mong được ghi danh, không mong được mang ơn. Đó là sự trao ban của một người nhận ra rằng tất cả những gì mình có đều là quà tặng của Chúa. Ăn chay không chỉ là nhịn ăn thịt hay bớt khẩu phần ăn, mà là ăn chay cái tôi, nhịn đi những lời chỉ trích, bớt đi những giận hờn và tham vọng. Ăn chay để làm trống rỗng tâm hồn, tạo ra một không gian trống để Chúa có thể ngự vào. Một chiếc ly đã đầy nước thì không thể rót thêm rượu mới; một tâm hồn đã đầy cái tôi thì không còn chỗ cho ân sủng.
Hành trình Mùa Chay là hành trình đi từ cái "tôi" đến cái "Ta" của Thiên Chúa. Tro bụi trên đầu chúng ta hôm nay không phải là dấu chỉ của sự tuyệt vọng, nhưng là dấu chỉ của niềm hy vọng vào sự phục sinh. Hạt bụi nếu cứ nằm yên trên mặt đất thì chỉ là bụi đất, nhưng hạt bụi nếu được bàn tay Thiên Chúa nhào nặn và thổi hơi thở sự sống vào, nó sẽ trở thành một kỳ công của tạo hóa. Chúng ta là những hạt bụi được yêu thương. Và vì được yêu thương, chúng ta không được phép sống tầm thường. Mùa Chay gọi chúng ta trở về với bản chất thực sự của mình: Một thụ tạo yếu đuối nhưng luôn được vòng tay bao dung của Cha ôm ấp.
Anh chị em thân mến, thế giới hôm nay đang rất thiếu những người "cầu nguyện trong kín đáo". Chúng ta có quá nhiều những buổi lễ rình rang nhưng lại quá ít những giờ phút quỳ gối âm thầm trước Thánh Thể. Chúng ta có quá nhiều những tổ chức từ thiện mang tính quảng bá nhưng lại quá ít những đôi tay âm thầm nâng dậy một kẻ cùng khổ mà không cần ai biết đến. Lễ Tro mời gọi chúng ta tái định nghĩa lại sự đạo đức. Đạo đức không phải là một bộ mặt hình thức, mà là một trái tim tan nát vì yêu mến. Hãy để tro bụi thấm vào da thịt, thấm vào tư tưởng, để chúng ta biết khiêm tốn hơn trong lời nói, bao dung hơn trong cái nhìn và chân thành hơn trong cách sống.
Đừng để Mùa Chay này trôi qua như một thói quen lịch trình. Đừng để những lời hứa sửa mình chỉ nằm trên mặt giấy. Chúa không cần những hy tế vẻ ngoài, Ngài cần một tâm hồn hoán cải. "Các ngươi hãy xé lòng chứ đừng xé áo." Việc xé lòng đau đớn lắm, vì nó đòi hỏi chúng ta phải từ bỏ những thói quen xấu, phải cắt tỉa những nhánh rườm rà của sự tự mãn. Nhưng chỉ khi lòng được xé ra, ánh sáng của Chúa mới có thể lọt vào. Chỉ khi chúng ta chấp nhận mình là tro bụi, Thiên Chúa mới có thể biến chúng ta thành những viên ngọc quý trong vương quốc của Ngài.
Cuối cùng, xin hãy nhớ rằng phần thưởng mà thế gian ban tặng thì chóng qua như mây khói, nhưng phần thưởng mà "Cha của anh, Đấng thấu suốt những gì kín đáo" trả lại cho anh chính là sự bình an đích thực và sự sống đời đời. Hãy bắt đầu hành trình bốn mươi ngày này với một niềm vui thầm lặng. Vui vì mình được Chúa thương, vui vì mình có cơ hội để bắt đầu lại, và vui vì biết rằng dù chúng ta có tội lỗi đến đâu, Thiên Chúa vẫn luôn đứng đó, nơi căn phòng kín đáo của linh hồn, chờ đợi chúng ta trở về để ôm hôn và tha thứ. Mong sao mỗi chúng ta, sau Mùa Chay này, sẽ trở thành những con người mới, không phải vì chúng ta đã làm được nhiều việc lớn lao, nhưng vì chúng ta đã học được cách yêu mến và sống thật trước nhan Ngài. Amen.
Lm. Anmai, CSsR
THỨ TƯ LỄ TRO: CHA ĐANG NHÌN THẤY TRONG KÍN ĐÁO
Hôm nay, chúng ta bước vào Mùa Chay thánh với nghi thức xức tro trên trán. Tro bụi – thứ tưởng chừng tầm thường, mong manh – lại trở thành dấu chỉ sâu xa nhất về thân phận con người chúng ta. “Hãy nhớ mình là bụi tro, và sẽ trở về bụi tro”. Lời nhắc nhở ấy không phải để làm ta chùn bước hay bi quan, mà để đánh thức lòng khiêm nhường, để ta nhận ra rằng: mọi sự ở đời này rồi cũng sẽ tan biến, chỉ còn lại những gì ta đã sống trong tình yêu và sự thật trước mặt Thiên Chúa. Và chính trong khoảnh khắc tro chạm vào da thịt, ta được mời gọi trở về với Chúa bằng cả tấm lòng, chứ không chỉ bằng hình thức bên ngoài.
Tin Mừng hôm nay, thánh Mát-thêu ghi lại lời Chúa Giê-su dạy các môn đệ về ba việc lành phúc đức: bố thí, cầu nguyện, và ăn chay. Ba việc ấy vốn là cốt lõi của đời sống đạo đức Do Thái, và cũng là ba trụ cột của Mùa Chay chúng ta. Nhưng Chúa không dạy ta làm chúng thế nào cho nhiều, cho lớn lao, mà dạy ta làm chúng thế nào cho thật, cho kín đáo, cho chỉ một mình Cha trên trời thấy. Vì nếu ta làm vì người ta thấy, thì phần thưởng đã hết rồi – phần thưởng ấy chỉ là lời khen thoáng qua, là cái nhìn thoáng qua của con người. Còn nếu ta làm trong kín đáo, thì Cha trên trời, Đấng thấu suốt mọi sự kín đáo, sẽ trả lại cho ta – trả lại bằng chính sự hiện diện của Ngài, bằng ơn tha thứ, bằng bình an sâu thẳm, bằng sự sống đời đời.
Trước hết, Chúa nói về bố thí. “Khi bố thí, đừng có khua chiêng đánh trống như bọn đạo đức giả… Còn anh, khi bố thí, đừng cho tay trái biết việc tay phải làm”. Lời ấy nghe thật lạ lùng, gần như nghịch lý. Tay phải làm việc tốt, mà tay trái không được biết? Nghĩa là sao? Chính Chúa muốn dạy ta rằng: việc bố thí phải xuất phát từ trái tim yêu thương, chứ không phải từ ý muốn khoe khoang. Đừng để việc lành trở thành cơ hội để ta tự nâng mình lên, để ta tìm kiếm cái nhìn ngưỡng mộ từ người khác. Hãy để việc bố thí ấy kín đáo đến mức chính ta cũng không còn nhớ nữa, không còn tính toán nữa. Vì khi ấy, nó mới thực sự là của lễ dâng lên Chúa, chứ không phải là món hàng đổi chác với thế gian.
Anh chị em ơi, trong cuộc sống hằng ngày, chúng ta có bao giờ rơi vào cám dỗ ấy không? Làm việc bác ái rồi kể lể cho mọi người nghe, đăng ảnh lên mạng xã hội để nhận “like” và lời khen? Hay khi giúp đỡ ai đó, trong lòng ta lại thầm mong họ biết ơn, mong họ kể công ta? Đó chính là lúc ta đã “được phần thưởng rồi” – phần thưởng rẻ tiền của sự tự mãn. Nhưng Chúa mời gọi ta cao hơn: hãy bố thí như người cha âm thầm lo cho con cái, không cần con biết, không cần con đền đáp. Chỉ cần Cha trên trời thấy, thế là đủ. Và Cha sẽ trả lại – không phải bằng tiền bạc, mà bằng tình yêu thương nhân hậu, bằng sự thanh thản trong tâm hồn, bằng niềm vui khi thấy người khác được hạnh phúc nhờ ta mà không hay biết.
Tiếp theo, Chúa nói về cầu nguyện. “Khi cầu nguyện, đừng làm như bọn đạo đức giả: chúng thích đứng cầu nguyện trong hội đường, hoặc ngoài ngã ba ngã tư, cho người ta thấy… Còn anh, khi cầu nguyện, hãy vào phòng, đóng cửa lại, và cầu nguyện cùng Cha của anh, Đấng hiện diện nơi kín đáo”. Lời ấy như một nhát dao cắt vào lòng kiêu hãnh của chúng ta. Bao lần ta cầu nguyện chỉ để người ta thấy ta đạo đức? Bao lần ta đọc kinh dài dòng, hát thánh ca to tiếng, chỉ vì sợ người ta nghĩ ta không sốt sắng? Chúa bảo: đừng làm thế! Hãy vào phòng riêng, đóng cửa lại – không phải đóng cửa để trốn tránh, mà để gặp gỡ. Gặp gỡ một mình với Cha. Ở đó, không cần diễn xuất, không cần trang trí, không cần ngôn từ hoa mỹ. Chỉ cần trái tim chân thật, chỉ cần sự thinh lặng để lắng nghe Cha nói.
Trong Mùa Chay này, chúng ta hãy dành thời gian thật sự cho cầu nguyện kín đáo. Không phải cầu nguyện để khoe, mà để thay đổi. Hãy để Chúa nhìn vào những góc khuất của lòng ta: những oán giận chưa tha thứ, những dục vọng chưa dứt, những lo lắng chưa phó thác. Hãy để Cha thấu suốt những gì kín đáo ấy, và Ngài sẽ chữa lành, sẽ ban ơn. Vì cầu nguyện thật sự không phải là ta nói nhiều với Chúa, mà là để Chúa nói với ta, để ta để Chúa yêu thương ta trong sự yếu đuối của mình.
Cuối cùng, Chúa nói về ăn chay. “Khi ăn chay, chớ làm bộ rầu rĩ như bọn đạo đức giả… Còn anh, khi ăn chay, nên rửa mặt cho sạch, chải đầu cho thơm, để không ai thấy là anh ăn chay ngoại trừ Cha của anh”. Ăn chay không phải là làm khổ thân xác để người ta thương hại, hay để khoe ta khổ hạnh. Ăn chay là để tâm hồn đói khát Chúa hơn, là để thân xác nhẹ nhàng hơn để linh hồn bay lên gần Chúa. Hãy giữ vẻ mặt vui tươi, hãy sống bình an, vì ăn chay đích thực không phải là biểu hiện của sự buồn bã, mà là biểu hiện của sự tự do nội tâm. Ta ăn chay không phải vì bị ép buộc, mà vì ta yêu Chúa, vì ta muốn dâng cho Ngài những gì quý giá nhất: sự kiểm soát bản thân, sự từ bỏ những thói quen xấu, sự chia sẻ với anh em nghèo khổ.
Anh chị em thân mến, ba việc lành ấy – bố thí, cầu nguyện, ăn chay – Chúa không dạy ta làm chúng riêng lẻ, mà dạy ta sống chúng trong một tinh thần duy nhất: tinh thần kín đáo trước mặt Cha. Vì Cha đang nhìn thấy. Cha đang ở đó, trong những góc khuất của lòng ta. Cha thấy những giọt nước mắt ta giấu kín khi tha thứ, thấy những hy sinh nhỏ bé ta làm mà không ai hay, thấy những lần ta quỳ gối trong phòng riêng giữa đêm khuya. Và Cha mỉm cười, Cha vuốt ve, Cha trả lại gấp bội bằng chính sự sống của Ngài.
Hôm nay, khi tro được xức trên trán chúng ta, hãy để tro ấy nhắc nhở: ta là bụi tro, nhưng bụi tro được Thiên Chúa yêu thương. Hãy để tro ấy là khởi đầu của một Mùa Chay thật sự: trở về với Cha trong sự thật thà, trong khiêm nhường, trong kín đáo. Đừng sợ hãi vì yếu đuối, đừng nản lòng vì tội lỗi cũ. Hãy tin rằng Cha thấu suốt mọi sự kín đáo, và Ngài đang chờ để tha thứ, để chữa lành, để ban thưởng.
Xin Chúa cho chúng ta một Mùa Chay thánh thiện, không phô trương, không giả hình, mà tràn đầy tình yêu kín đáo dành cho Cha trên trời. Và khi kết thúc bốn mươi ngày, chúng ta sẽ được biến đổi, không phải bằng sức mình, mà bằng ân sủng của Đấng thấu suốt mọi sự.
Lm. Anmai, CSsR
THỨ TƯ LỄ TRO – HÃY VÀO NƠI KÍN ĐÁO MÀ CẦU NGUYỆN VỚI CHA
Hôm nay, chúng ta cùng nhau bước vào Mùa Chay thánh, mở đầu bằng ngày Thứ Tư Lễ Tro. Tro bụi trên trán chúng ta không chỉ là dấu thánh giá lạnh lẽo, mà là lời nhắc nhở nóng bỏng từ cát bụi: “Hỡi người, hãy nhớ mình là tro bụi, và một mai sẽ trở về tro bụi”. Lời ấy vang lên như tiếng gọi từ sâu thẳm lòng đất, từ chính thân xác chúng ta đã được Chúa nắn tạo từ bụi tro, và nay Ngài mời gọi chúng ta nhìn thẳng vào sự thật ấy: cuộc đời ngắn ngủi, mong manh, tội lỗi bám riết, và chỉ có một Đấng duy nhất thấu suốt mọi sự kín đáo trong tim ta – đó là Cha trên trời.
Tin Mừng hôm nay, thánh Mátthêu ghi lại lời Chúa Giêsu dạy các môn đệ về ba việc lành phúc đức: bố thí, cầu nguyện và ăn chay. Ba việc ấy vốn là cốt lõi của đời sống đạo Do Thái, nhưng Chúa không dạy chúng ta làm sao để “làm cho ra vẻ”, mà dạy làm sao để lòng ta hướng về Cha, Đấng hiện diện nơi kín đáo. Ngài lặp đi lặp lại một câu then chốt: “Cha của anh, Đấng thấu suốt những gì kín đáo, sẽ trả lại cho anh”. Câu ấy như nhịp tim đập trong từng lời Chúa: Thiên Chúa không nhìn bề ngoài, không bị lừa bởi vỏ bọc đạo đức giả, nhưng Ngài nhìn thấu tim gan, nhìn thấu những động cơ sâu xa nhất.
Trước hết, Chúa nói về việc bố thí. “Khi bố thí, đừng có khua chiêng đánh trống… đừng cho tay trái biết việc tay phải làm”. Anh chị em ơi, bố thí không phải là một màn trình diễn để thiên hạ vỗ tay. Người đạo đức giả thời xưa, họ bố thí giữa hội đường và phố xá, như diễn viên trên sân khấu, mong chờ tiếng vỗ tay từ đám đông. Họ đã nhận phần thưởng rồi – phần thưởng chóng qua, là lời khen ngợi, là ánh mắt ngưỡng mộ, là cảm giác mình “đạo đức hơn người”. Nhưng Chúa bảo: phần thưởng ấy hết rồi, tan biến như khói. Còn anh em, hãy làm kín đáo, thậm chí đừng để tay trái biết tay phải làm gì. Đó là mức độ kín đáo đến tận cùng: không phải giấu người khác, mà giấu cả chính mình khỏi sự tự mãn. Vì khi ta tự mãn về việc lành mình làm, thì việc lành ấy đã bị ô uế bởi lòng kiêu ngạo. Bố thí thật sự là một cử chỉ tình yêu, xuất phát từ trái tim biết mình đã được Chúa thương xót trước, nên mới có thể chia sẻ cho anh em mình. Trong Mùa Chay này, chúng ta hãy để bố thí trở thành lời thì thầm yêu thương với Cha: “Lạy Cha, con làm điều này vì Cha đã thương con trước, con chỉ muốn đáp lại tình Cha mà thôi”.
Rồi Chúa nói đến cầu nguyện. “Khi cầu nguyện, đừng làm như bọn đạo đức giả: chúng thích đứng cầu nguyện trong hội đường, ngoài ngã ba ngã tư, cho người ta thấy”. Họ cầu nguyện để được nhìn thấy, để được khen ngợi là “người đạo đức”. Phần thưởng của họ cũng chỉ là lời khen ấy. Còn anh em, “hãy vào phòng, đóng cửa lại, và cầu nguyện cùng Cha của anh, Đấng hiện diện nơi kín đáo”. Câu nói ấy thật sâu thẳm, anh chị em ạ. “Vào phòng, đóng cửa lại” – không chỉ là đóng cửa phòng vật lý, mà là đóng cửa lòng mình lại với mọi xao lãng, với mọi ồn ào của thế gian, với cả những suy nghĩ tự cao tự đại. Hãy vào nơi kín đáo nhất của tâm hồn, nơi chỉ có mình và Chúa. Ở đó, không cần lời lẽ hoa mỹ, không cần tư thế trang nghiêm, chỉ cần lòng chân thành. Chúa Giêsu chính là Đấng đã cầu nguyện như thế: đêm đêm Ngài lên núi, một mình với Cha. Ngài không cầu nguyện để khoe mẽ, mà để lắng nghe, để kết hiệp, để xin sức mạnh cho sứ vụ. Mùa Chay này, chúng ta có dám “vào phòng, đóng cửa lại” không? Hay chúng ta vẫn để cửa lòng mở toang cho điện thoại, cho mạng xã hội, cho những lo toan trần thế chen vào? Hãy thử đi, anh chị em ơi: mỗi ngày, dù chỉ 15 phút, đóng cửa phòng, quỳ xuống, và để mình ở trước mặt Chúa, không diễn, không giả vờ. Ngài sẽ đến, dịu dàng, thầm lặng, và Cha của anh em sẽ trả lại cho anh – không phải bằng lời khen, mà bằng bình an sâu thẳm, bằng sức mạnh để yêu thương và tha thứ.
Cuối cùng, Chúa nói về ăn chay. “Khi ăn chay, chớ làm bộ rầu rĩ như bọn đạo đức giả… Còn anh, khi ăn chay, nên rửa mặt cho sạch, chải đầu cho thơm”. Ăn chay không phải là khoe khoang sự khổ hạnh, không phải là làm mặt buồn thiu để người ta thương hại hay khâm phục. Ăn chay là để thanh lọc tâm hồn, để nhận ra rằng ta không sống bằng bánh mà thôi, nhưng bằng mọi lời Chúa phán. Ăn chay là từ chối những gì dư thừa để nhường cho người khác, để lòng ta đói khát Chúa hơn. Chúa bảo: rửa mặt cho sạch, chải đầu cho thơm – nghĩa là hãy giữ vẻ ngoài bình thường, vui tươi, vì niềm vui thật sự không đến từ việc ăn uống no nê, mà từ việc được kết hiệp với Chúa. Trong Mùa Chay, chúng ta ăn chay không phải để tự hành hạ mình, mà để tự do hơn: tự do khỏi những đam mê xác thịt, tự do để yêu Chúa và yêu người bằng cả con tim.
Anh chị em thân mến, Thứ Tư Lễ Tro hôm nay là lời mời gọi tha thiết: hãy trở về với Chúa bằng cả tâm hồn, chứ không chỉ bằng hình thức. Tro bụi trên trán nhắc ta nhớ mình là tro bụi, nhưng cũng nhắc ta nhớ rằng chính từ tro bụi ấy, Chúa đã tạo nên con người, và Ngài vẫn đang muốn tái tạo chúng ta. Mùa Chay không phải là mùa buồn thảm, mà là mùa hy vọng: hy vọng được thanh tẩy, được đổi mới, được sống lại với Chúa. Hãy để ba việc lành phúc đức – bố thí, cầu nguyện, ăn chay – trở thành con đường dẫn ta vào nơi kín đáo, nơi Cha đang chờ đợi. Ở đó, không có khán giả, không có phần thưởng chóng qua, chỉ có tình yêu Cha dành cho con cái Ngài.
Lạy Chúa Giêsu, Đấng đã ăn chay 40 ngày trong sa mạc để chiến thắng cám dỗ, xin giúp chúng con bước vào Mùa Chay với lòng khiêm tốn và chân thành. Xin cho chúng con biết bố thí không vì được khen, cầu nguyện không vì được thấy, ăn chay không vì được thương hại, nhưng vì yêu Cha và yêu anh em. Xin cho tro bụi hôm nay trở thành hạt giống hy vọng, nảy mầm thành sự sống mới trong Phục Sinh.
Lạy Cha trên trời, Cha thấu suốt những gì kín đáo, xin trả lại cho chúng con phần thưởng của Cha: chính Cha là phần thưởng lớn lao nhất.
Lm. Anmai, CSsR
T
