TẾT NGUYÊN ĐÁN – NĂM BÍNH NGỌ
Mồng Hai Tết: Kính Nhớ Tổ Tiên Và Ông Bà Cha Mẹ
TẾT NGUYÊN ĐÁN – NĂM BÍNH NGỌ
Mồng Hai Tết: Kính Nhớ Tổ Tiên Và Ông Bà Cha Mẹ
Trong bầu khí linh thiêng của những ngày đầu xuân Bính Ngọ, khi hơi thở của đất trời đang chuyển mình mạnh mẽ, chúng ta tụ họp nơi đây không chỉ để chúc tụng nhau những lời hoa mỹ, mà quan trọng hơn, để tìm về nguồn cội. Ngày Mồng Hai Tết, Giáo hội dành riêng để nhắc nhở chúng ta về một đạo lý làm người căn bản nhất: "Uống nước nhớ nguồn, ăn quả nhớ kẻ trồng cây". Nhưng hôm nay, Tin Mừng của Thánh Mát-thêu ném vào lòng chúng ta một gáo nước lạnh giữa tiết trời xuân ấm áp. Chúa Giê-su không nói về những nghi lễ rình rang, Người không bàn về việc mâm cao cỗ đầy dâng cúng tổ tiên. Người nói về sự thật. Một sự thật đau đớn rằng đôi khi chúng ta dùng tôn giáo, dùng những truyền thống vẻ vang để che đậy cho sự bạc bẽo của trái tim mình đối với cha mẹ.
Nhìn vào bức tranh Tin Mừng, ta thấy những người Pha-ri-sêu và kinh sư – những kẻ tự hào là giữ luật tỉ mỉ nhất – lại bị Chúa Giê-su quở trách nặng nề. Họ trách môn đệ Chúa không rửa tay trước khi ăn, họ bám vào cái vỏ bên ngoài của truyền thống. Nhưng Chúa lại lật tẩy cái lõi bên trong: họ dùng "lễ phẩm dâng cho Chúa" (Corban) để thoái thác trách nhiệm nuôi dưỡng cha mẹ. Hãy thử dừng lại một chút để suy ngẫm: Có bao giờ chúng ta cũng đang sống như thế không? Chúng ta có thể dâng cúng vào nhà thờ rất nhiều, chúng ta có thể làm những đại lễ linh đình cho người đã khuất, nhưng khi cha mẹ còn sống, chúng ta lại dành cho các ngài sự ghẻ lạnh, những lời gắt gỏng, hay sự thiếu hụt cả về vật chất lẫn tinh thần? Đạo hiếu trong Kitô giáo không phải là một món nợ phải trả, mà là một hồng ân phải sống. Thiên Chúa không bao giờ chấp nhận một thứ lễ phẩm được trích ra từ sự bỏ rơi đấng sinh thành.
Năm Bính Ngọ - năm con Ngựa. Hình ảnh con ngựa gợi lên sự dấn thân, đường dài và lòng trung thành. Tổ tiên chúng ta, ông bà cha mẹ chúng ta chính là những "tuấn mã" đã đi qua bao dặm trường gian khổ, băng qua những thung lũng sương mù của chiến tranh, của nghèo đói và của những biến động thời đại để mang đức tin và sự sống đến cho chúng ta. Mỗi nếp nhăn trên trán cha, mỗi vết đồi mồi trên tay mẹ là một dấu ấn của lịch sử yêu thương. Chúng ta hôm nay đứng đây, kiêu hãnh với những thành tựu của mình, nhưng nếu cắt đứt sợi dây liên lạc với nguồn cội, chúng ta chẳng khác nào một cánh diều đứt dây, dù bay cao đến đâu cũng sẽ rơi vào hư vô. Kính nhớ tổ tiên không phải là việc của một ngày Mồng Hai Tết, mà là hơi thở của người Kitô hữu suốt 365 ngày trong năm.
Chúa Giê-su nói rất gắt: "Ngươi hãy thờ cha kính mẹ, và kẻ nào nguyền rủa cha mẹ thì phải bị xử tử". Tại sao luật Chúa lại nghiêm khắc đến thế? Bởi vì cha mẹ là hình ảnh hữu hình của một Thiên Chúa vô hình. Chúng ta không thể nói rằng mình yêu mến Thiên Chúa mà mình không thấy, trong khi lại dửng dưng với người đã mang nặng đẻ đau, đã hy sinh cả đời để chúng ta có được hình hài và vị thế hôm nay. "Nguyền rủa" ở đây không chỉ là những lời chửi bới thô tục, mà còn là sự im lặng đáng sợ, là sự bỏ mặc cha mẹ trong cô đơn giữa những ngôi nhà cao cửa rộng nhưng thiếu vắng tình người. Trong thế giới hiện đại, khi công nghệ làm khoảng cách địa lý ngắn lại nhưng khoảng cách tâm hồn dài ra, tội "nguyền rủa" đôi khi chính là việc chúng ta ưu tiên cho những mối quan hệ ảo mà quên mất ánh mắt mỏi mòn đợi chờ của mẹ cha ở quê nhà.
Hãy nhìn vào bàn thờ gia tiên hôm nay với đôi mắt đức tin. Những người đã khuất không cần chúng ta đốt tiền vàng mã, họ không cần những mâm cao cỗ đầy mà họ chẳng thể ăn. Cái họ cần là lời cầu nguyện hiệp thông và đặc biệt là cách chúng ta sống để làm rạng danh dòng tộc. Một người con sống đức hạnh, sống bác ái, biết yêu thương anh em mình, đó chính là đóa hoa đẹp nhất dâng lên tổ tiên. Đạo hiếu của người Công giáo được nâng lên một tầm cao mới: chúng ta kính nhớ người quá cố trong niềm hy vọng phục sinh. Chúng ta tin rằng sợi dây tình yêu không bị cái chết cắt đứt. Do đó, việc cầu nguyện cho tổ tiên là một hành vi của lòng tin, khẳng định rằng chúng ta vẫn là một gia đình, dù người ở bên này, kẻ ở bên kia bờ cõi đời đời.
Trở lại với lời khiển trách của Chúa Giê-su đối với những người Pha-ri-sêu về việc "huỷ bỏ lời Thiên Chúa vì truyền thống". Đây là một lời cảnh tỉnh sâu sắc cho mỗi gia đình chúng ta. Đôi khi chúng ta quá chú trọng vào những hủ tục, những nghi lễ rườm rà mà quên mất cốt lõi là lòng hiếu thảo thực tâm. Có những gia đình cãi vã, kiện tụng nhau ngay trong ngày giỗ cha, ngày Tết chỉ vì chia chác tài sản hay tỵ hiềm lời ăn tiếng nói. Lúc đó, mọi vòng hoa, mọi bài điếu văn đều trở nên vô nghĩa và là một sự sỉ nhục đối với người đã khuất. Chúa muốn một tấm lòng sám hối, một sự hòa giải giữa anh chị em trong nhà trước khi đặt lễ phẩm lên bàn thờ. Nếu bạn chưa làm hòa được với người anh em ruột thịt của mình, thì việc bạn quỳ lạy trước ảnh chân dung của cha mẹ cũng chỉ là một vở kịch không hơn không kém.
Trong năm Bính Ngọ này, tôi mời gọi anh chị em hãy thực hiện một cuộc "cách mạng của lòng hiếu khách" ngay trong gia đình mình. Đừng để cha mẹ già cảm thấy mình là gánh nặng. Đừng để các ngài phải sống trong cảm giác "thừa thãi". Hãy cho các ngài quyền được yêu thương và được sai bảo. Có những người trẻ hôm nay rất giỏi ra lệnh cho cấp dưới, rất khéo léo lấy lòng đối tác, nhưng lại không đủ kiên nhẫn để nghe mẹ già kể một câu chuyện cũ lần thứ mười. Sự thâm thúy của Tin Mừng hôm nay nằm ở chỗ: Chúa bảo vệ quyền lợi của những người thấp cổ bé họng nhất trong gia đình, đó là người già. Thiên Chúa không cần tiền của chúng ta nếu cái tiền đó được trả bằng sự bạc đãi đấng sinh thành.
Chúng ta cũng cần nhìn lại cách chúng ta giáo dục con cái về lòng hiếu thảo. Trẻ em hôm nay nhìn vào cách chúng ta đối xử với cha mẹ mình để học cách đối xử với chúng ta mai sau. Nếu bạn bỏ mặc cha mẹ già trong viện dưỡng lão mà không một lời thăm hỏi, thì đừng mong sau này con cái sẽ đứng bên giường bệnh của bạn. Luật nhân quả của tự nhiên và định luật thiêng liêng của Thiên Chúa luôn gặp nhau ở một điểm: Gieo nhân nào gặt quả nấy. Hãy dạy con cái rằng, ngày Tết không chỉ là để nhận bao lì xì, mà là để quỳ xuống tạ ơn công đức cù lao của ông bà. Đó là cách chúng ta giữ gìn mạch sống của đức tin và văn hóa dân tộc.
Lạy Chúa là nguồn mạch mọi sự sống, Ngài đã ban cho chúng con tổ tiên, ông bà, cha mẹ như những máng thông ơn phúc của Ngài. Xin cho chúng con hiểu rằng, kính hiếu cha mẹ không phải là một chọn lựa tùy thích, mà là mệnh lệnh của sự sống. Xin cho những ai còn cha còn mẹ biết trân trọng từng giây phút quý giá, biết trao cho nhau những nụ cười, những cái nắm tay ấm áp khi còn có thể. Và xin cho những ai đã mất đi đấng sinh thành, luôn tìm thấy niềm an ủi trong lời cầu nguyện và niềm hy vọng vào ngày đoàn tụ trên quê trời. Chúc cho mỗi gia đình trong năm Bính Ngọ này luôn tràn ngập ơn Chúa, để từ những mái ấm nhỏ bé, tình yêu của Chúa được lan tỏa đến muôn nơi, bắt đầu từ lòng hiếu kính vẹn tròn. Amen.
Lm. Anmai, CSsR
KÍNH NHỚ TỔ TIÊN VÀ ÔNG BÀ CHA MẸ - XUÂN BÍNH NGỌ
CHỮ HIẾU TRONG ĐỨC TIN: TỪ BÀN THỜ GIA TIÊN ĐẾN BÀN TIỆC THIÊN QUỐC
Trong cái nắng ấm áp của những ngày đầu xuân Bính Ngọ, khi mùi trầm hương quyện tỏa trên bàn thờ gia tiên, lòng người Kitô hữu chúng ta dường như chùng xuống để cảm nhận sợi dây linh thiêng nối kết giữa cõi tạm và cõi vĩnh hằng. Mồng Hai Tết, Giáo hội dành riêng để chúng ta sống đạo hiếu – một đạo lý không chỉ là truyền thống dân tộc mà còn là mệnh lệnh từ trái tim Thiên Chúa. Đứng trước bàn thờ rực rỡ sắc hoa mai, hoa đào, chúng ta nhìn lên những di ảnh của tiền nhân, để thấy rằng mình không phải là những thực thể cô độc giữa dòng đời, mà là những mắt xích trong một dòng chảy tình thương bất tận.
Tin Mừng hôm nay đưa chúng ta vào một cuộc đối thoại đầy kịch tính nhưng cũng vô cùng thức tỉnh giữa Chúa Giêsu và những người biệt phái. Họ trách môn đệ Ngài không rửa tay, một nghi thức bên ngoài, một truyền thống của tiền nhân. Nhưng Chúa Giêsu đã lật ngược vấn đề để đưa chúng ta về với cốt lõi của đạo: Đạo không nằm ở đôi bàn tay sạch sẽ cho bằng ở một trái tim thanh khiết và vâng phục lời Thiên Chúa. Ngài nghiêm khắc khiển trách việc người ta dùng tôn giáo để lách luật, dùng việc "dâng cúng cho Chúa" để thoái thác trách nhiệm phụng dưỡng cha mẹ. Lời Chúa đanh thép vang lên như một tiếng chuông cảnh tỉnh: "Các ông dựa vào truyền thống của các ông mà hủy bỏ lời Thiên Chúa."
Anh chị em thân mến, chữ Hiếu trong đạo chúng ta không phải là một món nợ phải trả, cũng chẳng phải là một gánh nặng của lề luật. Đó là sự đáp trả tình yêu. Thiên Chúa là nguồn cội của mọi sự sống, và cha mẹ chính là những cộng tác viên trực tiếp của Ngài để đưa chúng ta vào đời. Khi chúng ta kính thờ cha mẹ, chính là chúng ta đang tôn thờ Thiên Chúa nơi những "bí tích hữu hình" nhất. Những người biệt phái xưa kia đã rất khéo léo khi nấp bóng "lễ phẩm dâng Chúa" để bỏ rơi đấng sinh thành. Ngày hôm nay, chúng ta có thể cũng đang rơi vào cái bẫy ấy theo một cách tinh vi hơn. Chúng ta có thể dâng cúng tiền bạc vào nhà thờ, có thể đi đọc kinh râm ran, nhưng lại để cha mẹ già cô đơn trong chính ngôi nhà của mình, hoặc chỉ dành cho các ngài những lời gắt gỏng sau những giờ làm việc mệt mỏi.
Mùa xuân là mùa của sự sum họp, nhưng cũng là mùa để chúng ta xét mình về cách chúng ta đối xử với "những cây đại thụ" trong gia đình. Có bao giờ chúng ta tự hỏi, những nếp nhăn trên trán cha, những vết đồi mồi trên tay mẹ từ đâu mà có? Đó chính là những vết sẹo của tình yêu, là kết quả của bao năm tháng "thức khuya dậy sớm", chắt bóp từng đồng lương, nhịn ăn nhịn mặc để cho con có được tấm áo mới, con chữ tròn trịa. Cha mẹ đã rút cạn nhựa sống của đời mình để cho chúng ta được xanh tươi. Vậy mà, khi chúng ta đủ lông đủ cánh, chúng ta lại thường nhân danh "công việc bộn bề", nhân danh "xã hội hiện đại" để đẩy cha mẹ ra ngoài lề cuộc sống.
Lời Chúa hôm nay mời gọi chúng ta trả lại sự tôn nghiêm cho Điều răn thứ bốn. "Ngươi hãy thờ cha kính mẹ". Đây là điều răn duy nhất đi kèm với một lời hứa: "để ngươi được hạnh phúc và trường thọ". Một xã hội hay một gia đình không biết kính trọng người già là một xã hội đang chết dần từ gốc rễ. Khi chúng ta khinh rẻ cha mẹ già yếu, lú lẫn, chính là chúng ta đang khinh rẻ tương lai của chính mình. Bởi lẽ, dòng thời gian là một vòng xoay nghiệt ngã, hôm nay chúng ta là con, ngày mai chúng ta sẽ là cha, là mẹ. Những gì chúng ta gieo vào lòng cha mẹ hôm nay, chúng ta sẽ gặt lại từ chính con cái mình sau này.
Nhìn vào năm Bính Ngọ, hình ảnh con ngựa gợi cho chúng ta về sự bền bỉ, trung thành và dấn thân. Cha mẹ chúng ta đã như những con tuấn mã, cả đời rong ruổi trên những dặm đường gian khổ để gánh vác tương lai cho đàn con. Bây giờ, khi vó ngựa đã mỏi, chân đã chùn, các ngài cần một bến đỗ bình yên, một sự hiện diện đầy an ủi của con cái. Chữ Hiếu không nằm ở những mâm cao cỗ đầy khi các ngài đã khuất, mà nằm ở chén nước ấm, lời hỏi han chân thành khi các ngài còn hiện diện. Đừng để đến khi trên ngực chỉ còn cài một bông hồng trắng mới nhận ra giá trị của tình mẫu tử, phụ tử.
Trong thánh lễ này, chúng ta cũng đặc biệt tưởng nhớ đến các bậc tổ tiên đã qua đời. Các ngài là những người đã gìn giữ đức tin và trao lại cho chúng ta như một gia sản quý báu nhất. Chúng ta cầu nguyện cho các ngài không phải chỉ là một nghi thức, mà là một sự thông công trong mầu nhiệm các thánh cùng thông công. Sự chết không cắt đứt tình yêu, nó chỉ thay đổi cách thức chúng ta hiện diện bên nhau. Mỗi lời kinh chúng ta dâng hôm nay là một đóa hoa thiêng liêng gửi đến tổ tiên, xin Thiên Chúa nhân từ đón nhận các ngài vào bàn tiệc thiên quốc, nơi không còn nước mắt và đau khổ.
Nhưng thưa anh chị em, lòng hiếu thảo Kitô giáo còn đi xa hơn thế. Nó đòi hỏi chúng ta phải yêu thương cha mẹ bằng tình yêu của chính Chúa. Nghĩa là yêu cả những khi cha mẹ khó tính, yêu cả khi cha mẹ bệnh tật nằm liệt giường, yêu cả khi cha mẹ không còn khả năng nhận ra chúng ta nữa. Đó mới chính là lúc chúng ta thực thi lời Chúa dạy một cách trọn vẹn nhất, không vì lợi ích, không vì truyền thống hời hợt, nhưng vì chúng ta nhận ra hình ảnh Chúa Kitô đang đau khổ nơi những người thân yêu nhất của mình.
Ước mong sao, những ngày xuân này, mỗi gia đình chúng ta thực sự trở thành một "đền thờ" của tình yêu. Nơi đó, con cái biết vâng phục, cha mẹ biết yêu thương, và tất cả cùng quy hướng về Thiên Chúa là Cha chung. Xin Chúa Xuân Bính Ngọ chúc lành cho những người làm cha, làm mẹ được khang an, trường thọ. Xin cho những người làm con biết sống sao cho xứng đáng với công đức sinh thành, để mỗi ngày trong năm mới này đều là một ngày mồng Hai Tết – ngày của lòng hiếu thảo và tri ân.
Chúa Giêsu đã sống thân phận con người và Ngài đã vâng phục Đức Maria và Thánh Giuse tại Nadarét. Xin Người dạy chúng ta biết "lớn lên trong khôn ngoan và ân sủng" bằng chính con đường hiếu nghĩa. Lạy Chúa, xin cho chúng con hiểu rằng, đỉnh cao của mọi truyền thống và lề luật chính là Tình Yêu. Và tình yêu ấy phải bắt đầu từ ngay chính hiên nhà, nơi có bóng dáng cha già mẹ yếu đang chờ đợi chúng con. Amen.
Lm. Anmai, CSsR
TẾT NGUYÊN ĐÁN - NĂM BÍNH NGỌ
Mồng Hai: Kính Nhớ Tổ Tiên và Ông Bà Cha Mẹ
CỐI NGUỒN GIA ĐÌNH – NƠI TIN MỪNG BẮT ĐẦU NỞ HOA ĐẦU XUÂN
Hôm nay, ngày mồng Hai Tết Nguyên Đán năm Bính Ngọ, chúng ta quây quần trong ngôi nhà thờ này, không chỉ để mừng một năm mới với bao hy vọng và ơn lành Chúa ban, mà còn để cùng nhau hướng lòng về cội nguồn, về những bậc tổ tiên, ông bà cha mẹ – những người đã sinh thành dưỡng dục, đã truyền lại cho chúng ta sự sống, đức tin và cả những giá trị tốt đẹp của dân tộc. Tết đến, lòng người rạo rực, nhà nhà sum vầy, nhưng nếu thiếu đi việc kính nhớ tổ tiên thì Tết ấy sẽ thiếu đi cái hồn, thiếu đi chiều sâu của lòng hiếu thảo – điều mà Chúa đã khắc ghi rõ ràng trong giới răn của Ngài.
Lời Chúa hôm nay trong Tin Mừng theo thánh Mát-thêu thật sự đánh động chúng ta. Những người Pha-ri-sêu và kinh sư từ Giê-ru-sa-lem đến gặp Đức Giê-su, họ chất vấn Ngài: “Sao môn đệ ông vi phạm truyền thống của tiền nhân, không chịu rửa tay khi dùng bữa?” Họ tự hào về truyền thống, về những quy tắc do tiền nhân để lại, tưởng rằng đó là cách giữ đạo nghiêm túc nhất. Nhưng Chúa Giê-su đã đáp lại bằng một câu hỏi sắc bén, đầy yêu thương và công bình: “Còn các ông, tại sao các ông dựa vào truyền thống của các ông mà vi phạm điều răn của Thiên Chúa?”
Rồi Ngài nhắc lại điều răn rõ ràng của Thiên Chúa: “Ngươi hãy thờ cha kính mẹ, và kẻ nào nguyền rủa cha mẹ, thì phải bị xử tử.” Đây không phải là lời khuyên suông, mà là mệnh lệnh từ chính Thiên Chúa, Đấng đã đặt cha mẹ làm đại diện cho Ngài trên trần gian này. Cha mẹ là những người Chúa dùng để ban sự sống cho chúng ta, là những bàn tay đầu tiên ôm ấp, nuôi nấng, dạy dỗ chúng ta nên người. Thế mà, những người Pha-ri-sêu lại tìm cách lách luật: Họ nói với cha mẹ rằng “những gì con có để giúp cha mẹ, đều là lễ phẩm dâng cho Chúa rồi”, rồi viện cớ đó để không phải chăm sóc, không phải phụng dưỡng. Họ dùng chính truyền thống tôn giáo để huỷ bỏ lời Thiên Chúa! Chúa Giê-su gọi đó là đạo đức giả, là sự giả hình che đậy lòng bất hiếu.
Anh chị em thân mến, hôm nay, ngày mồng Hai Tết Bính Ngọ này, Lời Chúa như một chiếc gương soi chiếu vào lòng chúng ta. Chúng ta có đang sống đúng với điều răn “thờ cha kính mẹ” không? Hay đôi khi, trong cuộc sống bận rộn, chúng ta cũng viện đủ lý do để quên đi bổn phận ấy? Có người bận công việc, bận lo cho tương lai con cái, nên ít về thăm cha mẹ. Có người nghĩ rằng gửi tiền là đủ, mà quên mất rằng cha mẹ cần hơn cả là sự hiện diện, là lời hỏi han, là cái nắm tay ấm áp. Có khi, chúng ta dùng chính lý do “bận việc nhà Chúa”, “bận làm tông đồ” để biện minh cho sự xa cách gia đình – nhưng Chúa Giê-su hôm nay nhắc nhở: Không có truyền thống nào, không có lý do tôn giáo nào được phép huỷ bỏ điều răn thờ cha kính mẹ.
Người Việt Nam chúng ta vốn có truyền thống “uống nước nhớ nguồn”, “công cha như núi Thái Sơn, nghĩa mẹ như nước trong nguồn chảy ra”. Ca dao tục ngữ đã khắc sâu vào tâm khảm mỗi người: Con cái phải báo hiếu, phải kính trọng bậc sinh thành. Giáo Hội Việt Nam, từ bao đời nay, đã khôn ngoan dành riêng ngày mồng Hai Tết để kính nhớ tổ tiên và ông bà cha mẹ. Đây không phải là sự pha trộn, mà là sự hội nhập Tin Mừng vào văn hóa dân tộc. Chúng ta dâng Thánh Lễ cầu nguyện cho các ngài – những người còn sống được Chúa chúc lành, những người đã qua đời được hưởng ơn cứu độ. Thánh Lễ là của lễ cao cả nhất, là cách chúng ta nối kết tình yêu gia đình với tình yêu Thiên Chúa.
Hãy nghĩ mà xem, anh chị em ơi! Không có tổ tiên, không có ông bà cha mẹ, thì làm sao có chúng ta hôm nay? Chúng ta ngồi đây, được lãnh nhận Bí tích Thánh Thể, được mang danh Kitô hữu – tất cả đều nhờ dòng máu, nhờ lời dạy, nhờ những hy sinh thầm lặng của các ngài. Nhiều người trong chúng ta có thể kể lại những câu chuyện cảm động: Bà nội thức trắng đêm may áo cho con cháu, ông ngoại bán cả ruộng vườn để lo cho con ăn học, cha mẹ nhịn ăn nhịn mặc để con được no đủ. Những hy sinh ấy, Chúa thấy hết, và Ngài ghi vào sổ trời. Nhưng Chúa cũng mong chúng ta đáp lại bằng lòng hiếu thảo thực sự.
Trong năm Bính Ngọ này, con Ngựa tượng trưng cho sức mạnh, cho sự nhanh nhẹn, cho hành trình tiến bước. Chúng ta hãy để lòng hiếu thảo trở thành “con ngựa” đưa chúng ta tiến gần hơn đến Chúa. Hãy về thăm cha mẹ nhiều hơn, hãy gọi điện hỏi thăm thường xuyên, hãy lắng nghe những tâm sự của các ngài dù chỉ là những lời lặp lại quen thuộc. Với những ai đã mất cha mẹ, ông bà, hãy dâng lễ, thắp hương trước bàn thờ gia tiên, cầu nguyện cho linh hồn các ngài – vì Chúa là Đấng hay thương xót, Ngài không quên những ai đã sống tốt lành.
Anh chị em thân mến, Ngày Tết là dịp để ta nhìn lại chính mình. Hãy tự hỏi: Năm qua, tôi đã thờ cha kính mẹ thế nào? Tôi đã dành thời gian cho cha mẹ chưa? Tôi đã tha thứ những hiểu lầm cũ chưa? Tôi đã cầu nguyện cho tổ tiên chưa? Nếu chưa, thì hôm nay là lúc bắt đầu lại. Chúa Giê-su không chỉ quở trách những kẻ giả hình, mà Ngài còn mời gọi chúng ta sống thật lòng, sống hiếu thảo để được Chúa chúc phúc: “Hãy tôn kính cha mẹ, để ngươi được hạnh phúc và hưởng thọ trên mặt đất” (Ep 6,2-3).
Hãy để ngày mồng Hai Tết năm Bính Ngọ này trở thành ngày khởi đầu cho một năm sống đẹp lòng Chúa qua việc đẹp lòng cha mẹ. Hãy để tình yêu gia đình trở thành dấu chỉ cho tình yêu Thiên Chúa. Và khi chúng ta kính nhớ tổ tiên, ông bà cha mẹ, chúng ta cũng đang kính nhớ Thiên Chúa – Đấng là Cha trên trời, nguồn cội của mọi gia đình.
Lạy Chúa Giê-su, Đấng đã vâng lời cha mẹ đến cùng, xin dạy chúng con biết thờ cha kính mẹ như Ngài đã làm. Xin cho các linh hồn ông bà tổ tiên chúng con được hưởng ánh sáng tôn nhan Chúa. Xin chúc lành cho những bậc cha mẹ còn sống, để họ được bình an, sức khỏe, và được con cháu yêu thương trọn vẹn. Chúng con cầu xin nhờ Đức Kitô Chúa chúng con. Amen.
THÁNH LỄ MỒNG HAI TẾT BÍNH NGỌ: KÍNH NHỚ TỔ TIÊN VÀ ÔNG BÀ CHA MẸ
CHỮ HIẾU GIỮA ĐẠO VÀ ĐỜI: LỄ PHẨM ĐÍCH THỰC DÂNG KÍNH THIÊN CHÚA
Trong cái nắng ấm áp của những ngày đầu xuân Bính Ngọ, khi hương trầm còn phảng phất trên bàn thờ gia tiên và những cánh mai vàng đang đua nhau khoe sắc, Giáo hội mời gọi chúng ta dừng chân lại một chút. Sau ngày Mồng Một hướng lòng về Thiên Chúa là nguồn mùa xuân vĩnh cửu, thì ngày Mồng Hai này, chúng ta được mời gọi hướng về những "vị phúc thần" gần gũi nhất trong cuộc đời mình: đó chính là Tổ tiên, Ông bà và Cha mẹ.
Năm Bính Ngọ - năm con ngựa. Hình ảnh con ngựa gợi cho ta về sự bền bỉ, về những dặm dài viễn xứ, và cả những chuyến trở về. Dù con ngựa có rong ruổi dặm trường bao xa, nó vẫn cần một bến dừng, một máng cỏ. Con người chúng ta cũng vậy, dù thành đạt hay thất bại, dù bay cao hay đi xa đến đâu, cội rễ vẫn là nơi nương tựa duy nhất khiến tâm hồn ta bình an. Hôm nay, trang Tin Mừng theo thánh Mát-thêu đưa chúng ta vào một cuộc đối thoại đầy kịch tính nhưng cũng rất thấm thía giữa Chúa Giê-su và những người Pha-ri-sêu về chữ "Hiếu".
Chúng ta nghe thấy tiếng trách móc của những người biệt phái về việc các môn đệ không rửa tay trước khi ăn – một truyền thống tiền nhân. Nhưng cái cách Chúa Giê-su đáp trả mới thực sự làm chúng ta phải giật mình tỉnh thức. Ngài không phủ nhận truyền thống, nhưng Ngài lột trần sự giả hình. Ngài vạch trần cái thói "lợi dụng tôn giáo" để thoái thác trách nhiệm đạo đời. Người ta có thể dâng cúng vào đền thờ những lễ phẩm rất hậu hĩnh, rồi tự đắc bảo rằng: "Những gì con có để giúp cha mẹ, đều là lễ phẩm dâng cho Chúa rồi", để rồi từ đó họ thản nhiên ngoảnh mặt trước sự thiếu thốn, cô đơn của đấng sinh thành.
Thưa anh chị em, Chúa Giê-su hôm nay nói một lời rất nặng: "Các ông dựa vào truyền thống mà hủy bỏ lời Thiên Chúa". Đạo Chúa không bao giờ tách rời đạo làm người. Thiên Chúa không cần những lễ phẩm được trích ra từ sự bạc bẽo đối với cha mẹ. Ngài không thể vui lòng khi chúng ta sốt sắng đọc kinh trong nhà thờ mà lại gắt gỏng, lạnh lùng với người già đang ngồi chờ nơi góc phản. Cái "lễ phẩm" đẹp nhất dâng lên Chúa trong mùa xuân này, không gì khác chính là đôi tay biết chăm sóc, là ánh mắt biết cảm thông và là tấm lòng hiếu nghĩa dành cho cha mẹ lúc sinh tiền cũng như lúc đã khuất bóng.
Năm Bính Ngọ, nhắc đến ngựa là nhắc đến sức mạnh và sự chuyển động. Nhưng có bao giờ chúng ta dừng lại để nhìn xem "đôi chân" của cha mẹ mình đã mỏi mệt thế nào sau bao năm tháng ngược xuôi vì con cái? Có bao giờ chúng ta nhận ra rằng, đằng sau những nếp nhăn hằn sâu trên trán cha, những sợi tóc bạc trắng trên đầu mẹ là cả một bầu trời hy sinh thầm lặng? Cha mẹ là nhịp cầu đưa ta vào đời, là cánh cửa mở ra thế giới, và cũng chính là hình ảnh sống động nhất của lòng thương xót Chúa giữa trần gian. Chữ "Hiếu" trong đạo Công giáo không dừng lại ở những hình thức bên ngoài, mà nó khởi đi từ mệnh lệnh của Thiên Chúa: "Ngươi hãy thờ cha kính mẹ". Đây là điều răn duy nhất có kèm theo lời hứa về sự hạnh phúc và trường thọ.
Thế nhưng, thưa cộng đoàn, giữa dòng đời hối hả hôm nay, đôi khi chúng ta sống như những con ngựa bất kham, chỉ biết lao về phía trước, theo đuổi danh vọng, tiền tài mà quên mất những giá trị cốt lõi. Chúng ta có thể bỏ ra hàng giờ để lướt mạng xã hội, để chuyện trò với người dưng, nhưng lại thấy mười phút ngồi nghe mẹ kể chuyện xưa là quá dài. Chúng ta có thể tổ chức những bữa tiệc linh đình cho bạn bè, nhưng lại tính toán từng đồng khi mua cho cha một hộp sữa, một tấm áo ấm. Tin Mừng hôm nay như một gáo nước lạnh tạt vào sự vô tâm ấy, nhắc nhở chúng ta rằng: Đừng nhân danh bất cứ điều gì – kể cả việc đạo đức – để khước từ bổn phận yêu thương cha mẹ.
Kính nhớ Tổ tiên không chỉ là việc đốt nén nhang, trưng bày mâm ngũ quả hay đọc kinh cầu nguyện một cách máy móc. Kính nhớ đúng nghĩa là sống sao cho xứng đáng với dòng máu đang chảy trong huyết quản mình. Là giữ gìn nếp nhà, là phát huy những giá trị tốt đẹp mà cha ông đã dày công vun xới. Đối với những người cha, người mẹ còn sống, món quà xuân quý giá nhất chính là sự hiện diện và lòng hiếu thảo của con cái. Một nụ cười chân thành, một bát canh nóng, một lời hỏi han dịu dàng còn giá trị hơn ngàn vạn lời ca tụng khi họ đã nằm sâu dưới lòng đất lạnh.
Chúng ta cũng không quên cầu nguyện cho các bậc tổ tiên đã quá cố. Các ngài đã hoàn thành chặng đường lữ thứ trần gian và giờ đây đang trông chờ lòng thương xót của Chúa. Lời kinh chúng ta dâng hôm nay không chỉ là bổn phận, mà còn là sợi dây thiêng liêng nối kết giữa cõi tạm và cõi vĩnh hằng. Mùa xuân là mùa của sự sống, và đức tin cho chúng ta biết rằng, cái chết không phải là kết thúc, mà là sự biến đổi để được sống mãi trong mùa xuân bất diệt của Thiên Chúa.
Lạy Chúa, Chúa đã xuống thế làm người trong một gia đình, Chúa đã vâng phục Thánh Giuse và Đức Maria để dạy chúng con bài học về hiếu tâm. Xin Chúa cho mỗi người chúng con trong năm mới Bính Ngọ này, biết sống chậm lại để yêu thương nhiều hơn. Xin cho đôi chân chúng con đừng chỉ biết chạy theo những giá trị phù phiếm, nhưng biết dừng lại bên cha mẹ, biết tìm về nguồn cội với tất cả lòng biết ơn. Xin Chúa chúc lành cho các bậc cao niên trong giáo xứ chúng con, cho các ông bà cha mẹ được khang an trường thọ, và xin đón nhận linh hồn tổ tiên chúng con vào dự tiệc cưới muôn đời trên thiên quốc.
Nguyện chúc cho mỗi gia đình chúng ta, trong ngày Mồng Hai Tết này, thực sự cảm nhận được niềm vui của sự sum vầy, sự ấm áp của tình thâm và sức mạnh của đức hiếu sinh. Mong rằng mỗi người chúng con sẽ là một "lễ phẩm" sống động, đẹp lòng Chúa và làm rạng rỡ tổ tiên qua chính đời sống yêu thương của mình.
Amen.
ĐẠO HIẾU – NƠI TRUYỀN THỐNG GẶP GỠ THIÊN CHÚA
Mỗi độ Xuân về, khi đất trời như lắng lại trong một nhịp thở mới, lòng người Việt chúng ta tự nhiên chùng xuống. Chùng xuống không phải vì buồn, mà vì nhớ. Nhớ ông bà, nhớ tổ tiên, nhớ những người đã sinh thành, dưỡng dục, đã cho ta một cái tên, một mái nhà, một cội rễ để đứng giữa cuộc đời. Bởi vậy, trong những ngày Tết, dù đi đâu, làm gì, thành đạt hay long đong, người ta vẫn cố tìm đường trở về. Trở về không chỉ để ăn một bữa cơm, mà để được gọi lại hai tiếng “con ơi” trong ký ức, để được đứng trước bàn thờ gia tiên, thắp một nén hương, và nói với người đã khuất rằng: con vẫn còn nhớ.
Giữa bầu khí rất Việt Nam ấy, Lời Chúa hôm nay vang lên như một tiếng chuông tỉnh thức. Người Pha-ri-sêu và các kinh sư trách các môn đệ Đức Giê-su vì không giữ truyền thống rửa tay trước bữa ăn. Nhưng Đức Giê-su đã đi thẳng vào cốt lõi: có những truyền thống bề ngoài rất đạo đức, rất nghiêm chỉnh, nhưng lại vô tình – hay cố ý – làm cho con người trốn tránh bổn phận căn bản nhất: bổn phận làm con. “Ngươi hãy thờ cha kính mẹ.” Điều răn ấy không phải do loài người đặt ra. Đó là lời của chính Thiên Chúa.
Đức Giê-su không phủ nhận truyền thống. Người không dạy con người sống vô cội rễ. Nhưng Người phân định rất rõ: truyền thống nào giúp con người sống đúng với ý Thiên Chúa, và truyền thống nào lại trở thành cái cớ để né tránh tình yêu, né tránh trách nhiệm, né tránh hy sinh. Người kể cho họ nghe một điều rất đau: có những người nhân danh của lễ dâng cho Chúa mà không còn phải lo cho cha mẹ già yếu. Dâng cho Chúa thì nghe rất đạo đức, rất thiêng liêng, nhưng nếu cái đạo đức ấy làm cho cha mẹ bị bỏ rơi, thì đó là một thứ đạo đức giả.
Bài Tin Mừng này, nếu đọc qua loa, ta có thể nghĩ Đức Giê-su đang tranh luận thần học với người Do Thái. Nhưng nếu đọc trong bối cảnh ngày hôm nay, nhất là trong ngày Mồng Hai Tết, ta sẽ thấy Lời Chúa đang chạm rất sâu vào lương tâm của mỗi người chúng ta. Bởi vì, chưa bao giờ con người nói nhiều về hiếu thảo như hôm nay, nhưng cũng chưa bao giờ người già lại dễ bị cô đơn như hôm nay. Chưa bao giờ người ta nói nhiều về nhớ ơn sinh thành, nhưng cũng chưa bao giờ cha mẹ lại dễ bị coi là gánh nặng như hôm nay.
Ngày Tết, bàn thờ tổ tiên được lau dọn sạch sẽ, hoa trái được bày biện trang trọng, hương khói nghi ngút. Nhưng Đức Giê-su hôm nay không chỉ nhìn bàn thờ. Người nhìn vào cách chúng ta đối xử với cha mẹ đang sống. Bởi vì, hiếu thảo thật không dừng lại ở nén hương, mà được đo bằng thời gian ta dành cho cha mẹ, bằng sự kiên nhẫn ta có với những yếu đuối của các ngài, bằng cách ta lắng nghe khi các ngài nói chậm, nhớ chậm, và đôi khi lặp lại chính mình.
Có một nghịch lý rất đau: nhiều người sẵn sàng chi rất nhiều tiền cho những nghi lễ long trọng khi cha mẹ qua đời, nhưng lại tiếc từng giờ, từng lời nói dịu dàng khi cha mẹ còn sống. Người ta có thể xây mồ to, mả đẹp, nhưng lại không đủ kiên nhẫn để ngồi ăn với cha mẹ một bữa cơm trọn vẹn. Tin Mừng hôm nay đặt câu hỏi thẳng thắn: đó là truyền thống của Thiên Chúa, hay là truyền thống của sự an tâm giả tạo?
Đối với người Kitô hữu Việt Nam, việc kính nhớ tổ tiên không hề mâu thuẫn với đức tin. Trái lại, đó là nơi đức tin được cắm rễ sâu nhất vào đời sống. Khi ta kính nhớ tổ tiên, ta không thờ ngẫu tượng. Ta tuyên xưng rằng sự sống là một hồng ân, rằng ta không tự sinh ra mình, rằng phía sau cuộc đời ta là biết bao hy sinh thầm lặng của những con người có khi ta chưa từng gặp mặt. Và khi ta cầu nguyện cho ông bà cha mẹ đã qua đời, ta đặt tất cả vào lòng thương xót của Thiên Chúa, Đấng là Cha của kẻ sống và kẻ chết.
Nhưng Đức Giê-su không cho phép chúng ta dừng lại ở sự kính nhớ mang tính nghi thức. Người kéo ta trở về với điều rất cụ thể: thờ cha kính mẹ không phải là một cảm xúc mơ hồ, mà là một lối sống. Là biết ơn khi còn có thể nói lời biết ơn. Là xin lỗi khi còn có thể xin lỗi. Là chăm sóc khi còn có thể chăm sóc. Là ở lại khi cha mẹ cần ta nhất, chứ không chỉ xuất hiện khi mọi sự đã muộn màng.
Mồng Hai Tết, đứng trước bàn thờ tổ tiên, mỗi người chúng ta được mời gọi tự hỏi lòng mình: trong suốt năm qua, ta đã thật sự sống trọn đạo làm con chưa? Ta có vô tình viện cớ bận rộn, viện cớ công việc, viện cớ phục vụ Chúa, để né tránh trách nhiệm với cha mẹ không? Có khi nào ta rất sốt sắng trong nhà thờ, nhưng lại khô khan, cộc cằn trong chính mái nhà của mình?
Đức Giê-su hôm nay không kết án để làm con người sợ hãi. Người nói để đánh thức. Bởi vì, nơi nào đạo hiếu được sống đúng, nơi đó Thiên Chúa được tôn vinh. Và nơi nào đạo hiếu bị bóp méo, nơi đó đức tin cũng trở nên rỗng tuếch. Không có tình yêu nào trừu tượng đến độ có thể tách rời khỏi tình yêu rất cụ thể dành cho cha mẹ.
Trong ngày đầu năm mới, khi ta cầu xin Chúa chúc lành cho gia đình, cho công ăn việc làm, cho tương lai phía trước, có lẽ lời cầu nguyện đẹp nhất chính là xin cho mình biết sống hiếu thảo hơn hôm qua. Biết nói lời cảm ơn nhiều hơn. Biết im lặng khi cần im lặng. Biết cúi xuống khi cần cúi xuống. Bởi vì, cúi xuống trước cha mẹ không làm ta thấp đi, mà làm ta lớn lên trong nhân cách và trong ân sủng.
Ước gì ngày Mồng Hai Tết này không trôi qua như một nghi thức quen thuộc, nhưng trở thành một điểm khởi đầu. Khởi đầu của một năm mới sống đạo làm con cách thật hơn, sâu hơn, và bền hơn. Để khi một ngày nào đó ta đứng trước bàn thờ tổ tiên với tư cách là người đã khuất, ta có thể bình an, vì đã từng sống trọn nghĩa làm con khi còn có thể.
Lm. Anmai, CSsR
GIẢNG LỄ MỒNG HAI TẾT BÍNH NGỌ: KÍNH NHỚ TỔ TIÊN VÀ ÔNG BÀ CHA MẸ
CỘI NGUỒN YÊU THƯƠNG TRONG ÁNH SÁNG TIN MỪNG
Thưa anh chị em, sáng hôm nay, giữa làn hương trầm nghi ngút của ngày đầu xuân Bính Ngọ, chúng ta dừng chân lại trước bàn thờ gia tiên để sống trọn vẹn đạo hiếu. Bầu khí thiêng liêng của ngày Mồng Hai Tết luôn mang một sắc thái rất riêng: nó trầm lắng hơn sự náo nhiệt của ngày Mồng Một, và sâu sắc hơn những cuộc vui chúc tụng thông thường. Đây là lúc tâm hồn mỗi người Kitô hữu hướng về những nhịp cầu đã đưa ta vào đời.
Hình ảnh con ngựa của năm mới Bính Ngọ gợi lên sự chuyển động không ngừng. Con ngựa của thời gian vẫn đang phi nước đại, mang theo những lo toan của một năm cũ đi qua và mở ra những khát vọng mới với tốc độ chóng mặt. Nhưng dù đời có vội vã đến đâu, dù bước chân cuộc đời có rong ruổi phương nào, thì ngày Mồng Hai Tết luôn là điểm hẹn của tâm hồn, là lúc chúng ta nhìn lại cội nguồn, nhìn lại những "cây cao bóng cả" đã che chở cuộc đời mình.
Chúng ta không chỉ về nhà để ăn cái Tết vật chất với thịt mỡ dưa hành, mà về để chạm vào nhịp đập của tình thâm. Chúng ta về để học lại bài học làm người mà đôi khi sự ồn ào của phố thị, sự khắc nghiệt của mưu sinh đã làm chúng ta tạm quên. Có bao giờ chúng ta tự hỏi, giữa những chuyến xe ngược xuôi của cuộc đời, chúng ta đang chạy về phía danh vọng hay đang chạy về phía tổ ấm? Sáng hôm nay, Giáo hội mời gọi chúng ta dừng lại, không phải để nghỉ ngơi thụ động, mà để tái khám phá kho tàng lớn nhất của đời mình: đó là cha mẹ, là tổ tiên.
Trang Tin Mừng hôm nay không phải là một khúc ca ngọt ngào về tình mẫu tử theo kiểu lãng mạn, mà lại là một cuộc tranh luận nảy lửa. Chúa Giêsu đứng giữa những người biệt phái – những kẻ vốn tự hào về việc giữ luật hình thức nhưng tâm hồn lại khô héo tình người. Họ soi mói những chi tiết nhỏ nhặt như việc môn đệ Chúa không rửa tay trước khi ăn, coi đó là sự vi phạm truyền thống thánh thiêng.
Nhưng Chúa Giêsu, bằng cái nhìn thấu suốt tâm can, đã xoay ngược vấn đề. Ngài không tranh luận về đôi bàn tay bẩn, Ngài tranh luận về một tâm hồn bẩn. Chúa trách họ đã "rửa sạch" trách nhiệm đối với cha mẹ bằng những danh xưng đạo đức giả tạo. Chúa vạch trần cái lối đạo đức "Corban" – một kẽ hở luật pháp bấy giờ cho phép người ta tuyên bố tài sản mình là "của dâng cúng cho Chúa" để khước từ bổn phận nuôi dưỡng song thân khi họ lâm vào cảnh túng quẫn.
Anh chị em thấy đó, Chúa Giêsu không chấp nhận một thứ tôn giáo tách rời khỏi lòng hiếu thảo. Ngài khẳng định một chân lý sắt đá: Đừng dùng Thượng Đế để làm cái cớ trốn tránh tình người. Thiên Chúa không cần những đồng tiền dâng cúng được bòn rút từ chén cơm manh áo của những người cha, người mẹ đang già yếu ở quê nhà. Một bàn thờ rực rỡ ánh đèn trong nhà thờ sẽ chẳng có ý nghĩa gì nếu bàn ăn của cha mẹ ở nhà lạnh lẽo và thiếu vắng sự quan tâm. Chúa không muốn chúng ta tôn thờ Ngài bằng cách bỏ rơi những người mà Ngài đã ủy thác để chăm sóc chúng ta.
Chữ "Hiếu" trong Tin Mừng không dừng lại ở những nghi lễ rình rang, cũng không phải là những vòng hoa tang trắng xóa hay những ngôi mộ huy hoàng khi người đã nằm xuống. Chữ Hiếu mà Chúa muốn chúng ta sống chính là sự hiện diện.
Trong năm Bính Ngọ này, chúng ta hãy tự hỏi: Ta có đang "phi" quá nhanh qua cuộc đời của cha mẹ mình không? Trong cuộc đua mãnh liệt của "con ngựa" công việc, tiền tài và địa vị, có bao giờ chúng ta ngoái đầu nhìn lại những bước chân đã chậm chạp của đấng sinh thành? Có bao giờ chúng ta lấy cớ công việc giáo xứ, lấy cớ làm từ thiện, hay thậm chí lấy cớ "việc Chúa" để bỏ mặc tiếng thở dài của mẹ, ánh mắt mỏi mòn của cha mỗi tối chờ điện thoại con cái?
Những người biệt phái ngày xưa không biến mất, họ vẫn còn đó, ẩn nấp trong chính chúng ta. Họ xuất hiện khi chúng ta mải mê tìm kiếm những giá trị hào nhoáng bên ngoài, những lời khen tặng của xã hội mà quên mất "bí tích" của tình yêu đang hiển hiện ngay trong chính gia đình mình. Sự hiện diện không chỉ là ngồi cùng mâm cơm, mà là lắng nghe được những tâm sự không lời, thấu hiểu được nỗi cô đơn của tuổi già, và kiên nhẫn trước những lẩm cẩm của thời gian. Đừng để khi cha mẹ không còn, chúng ta mới hối tiếc vì đã dành quá nhiều thời gian cho thế giới và quá ít thời gian cho người thân yêu nhất.
Đạo Công giáo của chúng ta thường bị hiểu lầm là bỏ rơi ông bà tổ tiên. Nhưng thực tế, Đạo của chúng ta là Đạo Hiếu ở mức độ cao nhất. Chúng ta tin rằng cha mẹ là đại diện hữu hình của một Thiên Chúa vô hình. Nếu chúng ta không thể yêu thương, không thể kính trọng những người đã ban tặng cho mình sự sống bằng xương bằng thịt, thì mọi lời kinh, mọi lễ vật chúng ta dâng lên bàn thờ Chúa hôm nay đều trở nên rỗng tuếch và vô giá trị.
Chúa Giêsu nói rất gắt: "Các ông dựa vào truyền thống của các ông mà hủy bỏ lời Thiên Chúa". Lời Thiên Chúa ở đây chính là điều răn thứ tư trong Thập giới. Đó không phải là một lời khuyên tùy hỷ, đó là một mệnh lệnh sinh tồn của đức tin. Kính trọng cha mẹ là điều kiện tiên quyết để được Thiên Chúa chúc phúc.
Chúng ta tôn kính những bậc sinh thành như nhịp cầu dẫn ta về với cõi vĩnh hằng. Tổ tiên là rễ, chúng ta là cành lá. Cành lá chỉ có thể xanh tươi và trổ sinh hoa trái khi nhựa sống từ rễ vẫn còn tuôn chảy. Việc cầu nguyện cho tổ tiên hôm nay không chỉ là nghĩa vụ, mà là sự hiệp thông trong đức tin. Chúng ta tin rằng tình yêu mạnh hơn cái chết, và sợi dây liên kết giữa chúng ta với những người đã khuất vẫn bền chặt thông qua lời cầu nguyện và đời sống tốt lành của chúng ta.
Năm Bính Ngọ, hình ảnh con ngựa gợi cho ta về sức mạnh, sự kiên trì và bền bỉ. Nhưng xin đừng để sức mạnh ấy biến chúng ta thành những kẻ "ngựa non háu đá" hay những kẻ bất kham, chỉ biết chạy theo danh vọng cá nhân mà quên mất cái nôi đã nuôi dưỡng mình. Hãy nhìn vào đôi bàn tay nhăn nheo của cha, vào mái tóc pha sương của mẹ. Ở đó, chúng ta thấy cả một cuốn kinh thánh sống động về sự hy sinh. Mỗi nếp nhăn trên trán cha là một lo toan cho tương lai của chúng ta; mỗi sợi tóc bạc trên đầu mẹ là một đêm trắng thức canh khi chúng ta đau yếu.
Đừng chờ đến khi "lá rụng về cội" mới than khóc rình rang. Đừng biến ngày Tết thành dịp để phô trương sự giàu sang bằng những món quà đắt tiền nhưng thiếu tâm hồn. Hãy biến nó thành cơ hội để hòa giải những rạn nứt, để nói lời xin lỗi chân thành cho những lần vô tâm, và để yêu thương khi họ còn có thể nghe, có thể thấy và có thể cảm nhận.
Lạy Chúa, Chúa đã trách những người biệt phái vì họ đặt những quy tắc nhân loại lên trên tình cốt nhục. Xin cho mỗi người chúng con trong năm mới Bính Ngọ này biết canh tân lại lòng hiếu thảo của mình.
· Xin cho những người con đang xa quê, dù bộn bề công việc, biết trân trọng những giây phút đoàn viên ngắn ngủi.
· Xin cho những ai còn cha, còn mẹ biết rằng mình đang sở hữu một kho tàng vô giá mà không vàng bạc, kim cương nào mua được.
· Và xin cho những ai đã mất đi đấng sinh thành, được an ủi trong niềm hy vọng phục sinh, để những lời cầu nguyện và thánh lễ hôm nay trở thành những đóa hoa thơm ngát nhất dâng lên trước tòa Chúa.
Ước gì mỗi chúng ta, khi rời khỏi ngôi thánh đường này, không chỉ mang theo lộc Xuân là những phong bao đỏ hay lời chúc tụng, mà còn mang theo một trái tim mới. Đó là một trái tim biết rung cảm trước những vết thương của mẹ cha, một trái tim biết đặt tình yêu lên trên những quy tắc khô cứng của cuộc đời. Xin Chúa chúc lành cho tổ tiên, ông bà, cha mẹ chúng con, dù đang ở thế giới này hay đã về với Chúa, luôn được bao bọc trong tình yêu đời đời của Ngài.
Amen.
MỒNG HAI TẾT: KÍNH NHỚ TỔ TIÊN VÀ ÔNG BÀ CHA MẸ
BÍNH NGỌ: ĐƯỜNG VỀ CỘI NGUỒN – BƯỚC CHÂN TRI ÂN
Giữa bầu khí linh thiêng của những ngày đầu xuân Bính Ngọ, khi hương trầm còn phảng phất trên bàn thờ gia tiên và những cánh mai vàng đang rộ nở báo hiệu một khởi đầu mới, Giáo hội dẫn đưa chúng ta về với cội nguồn. Ngày Mồng Hai Tết không chỉ là một điểm dừng trong lịch trình du xuân, mà là một khoảng lặng cần thiết để mỗi người Kitô hữu soi mặt mình vào dòng sông quá khứ, để nhận ra khuôn mặt của cha ông, và quan trọng hơn, để nhận ra dấu ấn của Thiên Chúa trên cuộc đời của những người đã sinh thành dưỡng dục chúng ta. Đạo hiếu, đối với người Việt, không chỉ là một luân lý xã hội, mà là một nhịp cầu tâm linh nối kết giữa đất và trời, giữa hữu hình và vô hình, giữa cái tạm bợ của kiếp người và cái vĩnh cửu của Thiên Chúa.
Lời Chúa trong Tin Mừng Mát-thêu hôm nay không đơn thuần là một cuộc tranh luận về những nghi thức rửa tay hay các hủ tục bề ngoài. Đức Giêsu, với cái nhìn thấu suốt tâm can, đã vạch trần một sự giả hình nguy hiểm: việc dùng danh nghĩa Thiên Chúa để khước từ trách nhiệm với con người, cụ thể là cha mẹ mình. Ngài nhắc lại mệnh lệnh ngàn đời: "Ngươi hãy thờ cha kính mẹ". Đây không phải là lời khuyên mang tính chọn lựa, mà là một điều răn có kèm theo lời hứa và cả sự nghiêm ngặt của công lý. Chúa Kitô phê phán lối sống đạo hình thức, nơi mà người ta có thể dâng cho Chúa những lễ phẩm xa hoa nhưng lại để cha mẹ mình khô héo trong sự cô độc và thiếu thốn. Ngài khẳng định rằng, lòng đạo đức đích thực không bao giờ mâu thuẫn với đạo hiếu, trái lại, lòng mến Chúa chỉ được chứng thực khi nó trổ bông qua sự kính trọng và chăm sóc những bậc sinh thành.
Nhìn vào năm Bính Ngọ, hình ảnh con ngựa gợi cho chúng ta về sự bền bỉ, về những bước chân dặm trường của tiền nhân. Tổ tiên chúng ta, như những con tuấn mã trên đường đời, đã băng qua biết bao thăng trầm, nắng cháy và bão giông để giữ vững đức tin và vun đắp gia phong. Mỗi người chúng ta hôm nay là kết tinh từ những giọt mồ hôi, những tiếng thở dài trong đêm vắng và cả những hy sinh âm thầm của cha mẹ. Chữ "Hiếu" trong đạo Chúa không dừng lại ở việc mâm cao cỗ đầy khi người đã khuất, mà là sự hiện diện sống động trong lúc người còn sống. Là nụ cười khi cha mẹ già yếu, là sự nhẫn nại khi ông bà lẩm cẩm, là sự chăm sóc tận tình khi sức tàn lực kiệt. Chúng ta thường có xu hướng tìm kiếm Chúa ở những nơi xa xôi, trong những phép lạ vĩ đại, mà quên mất rằng Chúa đang hiện diện ngay trong nếp nhăn trên trán cha, trong đôi tay run rẩy của mẹ.
Thế giới hôm nay đang chứng kiến một cuộc khủng hoảng về lòng hiếu thảo. Văn hóa hưởng thụ và chủ nghĩa cá nhân đã khiến không ít người trẻ coi cha mẹ như một gánh nặng, hoặc tệ hơn, chỉ là một "cây ATM" cung cấp tài chính. Người ta có thể bỏ ra hàng giờ để lướt điện thoại nhưng lại không có nổi năm phút để lắng nghe tâm sự của người già. Tin Mừng hôm nay như một hồi chuông cảnh tỉnh, nhắc nhở chúng ta rằng: "Những gì con có để giúp cha mẹ, đều là lễ phẩm dâng cho Chúa rồi". Đừng lừa dối Thiên Chúa bằng sự đạo đức giả tạo khi mà lòng hiếu kính trong gia đình bị rạn nứt. Thiên Chúa không cần những lễ phẩm được xây dựng trên sự bỏ rơi cha mẹ. Ngài muốn một trái tim biết yêu thương những người gần gũi nhất, vì ai không yêu thương người anh em, người cha, người mẹ mà họ trông thấy, thì làm sao yêu mến Thiên Chúa mà họ không trông thấy?
Kính nhớ tổ tiên còn là việc tiếp nối ngọn lửa đức tin mà các ngài đã thắp lên. Mỗi gia đình là một "Giáo hội tại gia", nơi mà kinh Tin Kính không chỉ được đọc bằng môi miệng nhưng được viết bằng đời sống. Nhìn lại dòng lịch sử, chúng ta thấy cha ông mình đã giữ đạo trong những hoàn cảnh ngặt nghèo nhất, đã trung kiên với Chúa giữa trăm chiều thử thách. Ngày Mồng Hai Tết, chúng ta quỳ trước bàn thờ, không phải để thờ lạy người chết theo nghĩa mê tín, nhưng là để hiệp thông với Giáo hội thanh luyện và Giáo hội vinh hiển. Chúng ta xin tổ tiên chuyển cầu cho con cháu, và chúng ta cũng ý thức trách nhiệm phải sống sao cho xứng danh là hậu duệ của những vị chứng nhân. Đạo hiếu của người Công giáo là một đạo hiếu hướng thượng: kính cha mẹ ở dưới đất để tôn vinh Cha trên trời.
Sự thâm thúy của Tin Mừng nằm ở chỗ nó giải phóng chúng ta khỏi những giáo điều khô cứng để trở về với tinh thần của tình yêu. Truyền thống là dòng chảy, chứ không phải là vũng nước đọng. Nếu truyền thống chỉ là những quy tắc rửa tay, nó sẽ giết chết sự sống. Nhưng nếu truyền thống là lòng hiếu kính, nó sẽ làm cho đời sống tâm linh thêm phong phú. Đức Giêsu dạy chúng ta rằng, sự hiếu thảo không phải là một món nợ phải trả, mà là một hồng ân được sẻ chia. Khi chúng ta phụng dưỡng cha mẹ, chúng ta không "ban ơn" cho các ngài, mà chúng ta đang thực hiện một hành vi thờ phượng đẹp lòng Chúa nhất. Một chén nước bưng cho mẹ lúc ốm đau, một lời hỏi han cha lúc chiều tà, có giá trị hơn ngàn lời kinh cầu nguyện nếu lời kinh đó không xuất phát từ lòng bác ái gia đình.
Năm Bính Ngọ này, hãy để tinh thần của "con ngựa" nhắc nhở chúng ta về sự tri ân. Con ngựa biết nhớ đường về, biết trung thành với chủ. Con người Kitô hữu lại càng phải biết đường về với cội nguồn, với ơn nghĩa sinh thành. Đừng đợi đến khi khăn tang trắng xóa đầu mới hối tiếc về những lời chưa nói, những việc chưa làm. Hãy biến mỗi ngày trong năm mới này thành một ngày Mồng Hai Tết, nơi mà lòng biết ơn luôn ngự trị. Hãy nhớ rằng, Thiên Chúa là nguồn cội của mọi phụ tử, mọi tình mẫu tử trên trần gian. Yêu kính cha mẹ chính là chạm vào tình yêu của Thiên Chúa một cách cụ thể nhất.
Lạy Chúa, Chúa đã muốn Con Một Chúa xuống thế làm người trong một gia đình, có tổ tiên, có cha mẹ để dạy chúng con bài học về đạo hiếu. Xin cho mỗi chúng con trong năm mới Bính Ngọ này, biết sống trọn tình vẹn nghĩa với các bậc sinh thành. Xin cho những ai còn cha còn mẹ biết trân trọng những phút giây hiện tại, và xin cho những ai có cha mẹ đã khuất được an nghỉ trong vòng tay từ ái của Ngài. Xin Chúa chúc lành cho gia đình chúng con, để hương thơm của lòng hiếu thảo luôn lan tỏa, làm đẹp cho Giáo hội và làm chứng cho Tin Mừng giữa lòng thế giới hôm nay. Amen.
Lm. Anmai, CSsR
GIẢNG LỄ TẾT NGUYÊN ĐÁN - NĂM BÍNH NGỌ - MỒNG HAI TẾT: KÍNH NHỚ TỔ TIÊN VÀ ÔNG BÀ CHA MẸ
GIỮ TRỌN ĐẠO HIẾU – SỐNG TRỌN ĐỨC TIN
Thưa anh chị em, giữa bầu không khí xuân Bính Ngọ đang tràn ngập khắp nẻo đường, khi hương trầm còn vương vít trên bàn thờ gia tiên và chén trà đầu năm vẫn còn ấm nóng, chúng ta lại tụ họp nơi đây để thực hiện một nghĩa cử cao đẹp nhất của đạo làm người và đạo làm con Chúa: Kính nhớ Tổ tiên và Ông bà Cha mẹ. Mồng Hai Tết không chỉ là một ngày trong lịch trình năm mới, mà là một cuộc hành trình trở về nguồn cội, về với những "cây cao bóng cả" đã che chở đời ta.
Tin Mừng hôm nay đưa chúng ta vào một cuộc tranh luận có vẻ gay gắt giữa Chúa Giê-su và những người biệt phái về cái gọi là "truyền thống". Những người Pha-ri-sêu trách môn đệ Chúa không rửa tay trước khi ăn, nhưng Chúa Giê-su đã bóc trần một sự thật đau lòng hơn: họ dùng những luật lệ tôn giáo tự đặt ra để trốn tránh trách nhiệm hiếu thảo. "Những gì con có để giúp cha mẹ, đều là lễ phẩm dâng cho Chúa rồi". Đau xót thay, khi đức tin bị dùng làm lá chắn cho sự vô tâm, và sự đạo đức giả lên ngôi để khỏa lấp lòng bất hiếu. Chúa Giê-su khẳng định một chân lý bất biến: Đạo Chúa không bao giờ tách rời Đạo Hiếu. Không thể nói yêu mến Thiên Chúa là Đấng không thấy được, trong khi lại bỏ mặc cha mẹ là những "vị thần hộ mệnh" ngay bên cạnh mình.
Năm Bính Ngọ – năm con Ngựa, gợi cho chúng ta hình ảnh về sự bền bỉ, về những bước chân rong ruổi ngược xuôi. Nhìn vào hình ảnh đó, ta chợt thắt lòng khi nghĩ về đôi chân đã mỏi mệt của cha, về đôi tay đã chai sần của mẹ. Suốt một đời, cha mẹ như những "con tuấn mã" dặm trường, chẳng quản nắng mưa, chẳng nề gian khổ, chỉ mong sao con cái có được miếng cơm manh áo, được bằng bạn bằng người. Có những chuyến xe đời cha mẹ phải chở nặng lo toan, có những cung đường đời ông bà phải vượt qua đầy sỏi đá, chỉ để dọn sẵn cho chúng ta một con đường bằng phẳng hơn. Chúng ta hôm nay đang đi trên những con đường ấy, hái trái ngọt từ những cây mà tổ tiên đã đổ mồ hôi, thậm chí là máu và nước mắt để vun trồng.
Lòng hiếu thảo mà Chúa Giê-su nhắc đến không phải là những nghi lễ hình thức bên ngoài. Người Do Thái xưa coi trọng việc rửa tay, nhưng Chúa nhắc họ phải "rửa sạch" cái tâm đang chai đá trước nỗi đau của cha mẹ. Chữ Hiếu trong Tin Mừng không dừng lại ở việc mâm cao cỗ đầy khi cha mẹ đã nằm xuống, hay những vòng hoa rực rỡ ngoài nghĩa trang. Chữ Hiếu ấy phải là "lời nói dịu dàng" khi cha mẹ già yếu lẩm cẩm, là "sự hiện diện" khi cha mẹ cô đơn, là "bát canh nóng" khi cha mẹ trái gió trở trời. Đừng để khi "cành cây muốn lặng mà gió chẳng dừng", khi "con muốn phụng dưỡng mà cha mẹ không còn", lúc đó mọi lễ phẩm dâng cho Chúa hay cho đời cũng đều trở nên muộn màng và vô nghĩa.
Chúng ta đang sống trong một thời đại mà sự kết nối số thì nhanh nhưng kết nối lòng người thì chậm. Có những người trẻ có thể dành hàng giờ để nhắn tin cho bạn bè, nhưng lại thấy mười phút trò chuyện với cha mẹ là quá dài. Có những người sẵn sàng chi tiêu xa xỉ cho những cuộc vui, nhưng lại tính toán từng đồng khi gửi về phụng dưỡng đấng sinh thành. Chúa Giê-su đã cảnh báo rất gắt gao về việc lấy "lễ phẩm dâng Chúa" để thoái thác trách nhiệm. Thiên Chúa là nguồn thiêng liêng của mọi tình phụ tử, Người không bao giờ chấp nhận của lễ từ một bàn tay đang bỏ rơi cha mẹ mình. Thờ phượng Thiên Chúa thật sự chính là biết tôn kính hình ảnh của Người nơi những bậc sinh thành.
Nhìn lên bàn thờ Tổ tiên hôm nay, chúng ta thấy sự giao thoa kỳ diệu giữa đất và trời, giữa quá khứ và hiện tại. Tổ tiên, ông bà không phải là những người đã mất, mà là những người đã "đi trước" để dọn chỗ, để khẩn cầu cho chúng ta. Máu của tổ tiên vẫn đang chảy trong huyết quản chúng ta, lời ru của bà vẫn còn vang vọng trong tâm thức, và đức tin của ông vẫn là ngọn hải đăng soi sáng đời ta. Mỗi chúng ta là một "phiên bản" tiếp nối của cha ông. Vì thế, sống tốt, sống thánh thiện, sống có ích chính là cách tôn vinh tổ tiên tuyệt vời nhất. Khi chúng ta sống tử tế, tên tuổi của cha mẹ được rạng rỡ; khi chúng ta sống lỗi lầm, danh giá của gia đình bị hoen ố.
Năm Bính Ngọ, hãy học lấy cái "tâm" của con ngựa: trung thành và tận tụy. Trung thành với đức tin mà cha ông đã gìn giữ qua bao thời kỳ bắt bớ, khó khăn. Tận tụy với trách nhiệm chăm sóc những người già yếu trong gia đình. Đừng để ông bà, cha mẹ chúng ta cảm thấy mình là "gánh nặng" trong ngôi nhà mà chính họ đã xây dựng nên. Hãy nhớ rằng, cách chúng ta đối xử với cha mẹ hôm nay chính là "bản phác thảo" cho cách con cái sẽ đối xử với chúng ta mai sau. Luật nhân quả của tự nhiên và luật yêu thương của Chúa luôn gặp nhau ở một điểm: Gieo lòng hiếu thảo, gặt sự bình an.
Thưa anh chị em, có một thực tế đau lòng là đôi khi chúng ta "kính nhớ" người chết rất linh đình, nhưng lại "quên lãng" người sống rất phũ phàng. Mồng Hai Tết gọi chúng ta về với thực tại. Hãy nhìn sâu vào mắt cha, hãy cầm lấy đôi tay nhăn nheo của mẹ. Đó là những cuốn kinh sống động nhất, những bài giảng hùng hồn nhất về tình yêu tự hiến. Thiên Chúa dạy: "Ngươi hãy thờ cha kính mẹ". Đây là điều răn duy nhất có kèm theo lời hứa: "để ngươi được hạnh phúc và sống lâu trên đời". Hạnh phúc không tìm thấy ở đâu xa xôi, nó nằm ngay trong chén trà con dâng mẹ, trong cái ôm con dành cho cha giữa ngày xuân mới này.
Lạy Chúa, Chúa đã làm người và đã sống phận làm con trong một gia đình, Chúa hiểu rõ giá trị của tình thâm cốt nhục. Xin ban cho chúng con trái tim biết rung cảm trước những hy sinh thầm lặng của tổ tiên. Xin cho năm Bính Ngọ này, mỗi gia đình chúng con trở thành một "thánh điện" của lòng hiếu thảo, nơi mà người già được tôn trọng, người trẻ biết vâng nghe, và tình yêu thương xóa nhòa mọi khoảng cách thế hệ. Xin cho chúng con hiểu rằng, việc phụng dưỡng cha mẹ không phải là một "gánh nặng" phải mang, mà là một "ân huệ" được nhận, để chúng con xứng đáng là những người con của Chúa và là những hậu duệ trung hiếu của tổ tiên Việt Nam.
Trong giờ phút thiêng liêng này, chúng ta cũng hiệp ý cầu nguyện cho các linh hồn tổ tiên, ông bà, cha mẹ đã ly trần. Xin Chúa mở cửa thiên đàng đón nhận các ngài vào yến tiệc muôn đời, nơi không còn nước mắt, không còn tuổi già và bệnh tật. Và xin các ngài, từ tòa cao hiển vinh, vẫn tiếp tục cầu bầu và che chở cho con cháu đang còn dặm trường trên dương thế, để một ngày kia, tất cả chúng ta sẽ được đoàn tụ trong vòng tay yêu thương của Cha trên trời. Chúc anh chị em một năm mới Bính Ngọ tràn đầy ơn lành, một mùa xuân của lòng hiếu thảo và bình an sâu thẳm trong tâm hồn. Amen.
Lm. Anmai, CSsR
HIẾU THẢO – NỀN ĐÁ CỦA ĐẠO LÀM NGƯỜI VÀ ĐẠO LÀM CON TRƯỚC THIÊN CHÚA
Mỗi độ xuân về, khi đất trời chuyển mình trong hương sắc mới, khi lòng người chùng lại giữa những lo toan của một năm vừa khép lại, Hội Thánh lại ân cần mời gọi chúng ta dừng chân, lắng đọng và quay về với cội nguồn. Mồng Hai Tết, ngày kính nhớ Tổ Tiên và Ông Bà Cha Mẹ, không chỉ là một nét đẹp văn hóa dân tộc, mà còn là một cử chỉ đức tin rất sâu xa. Trong bầu khí linh thiêng của những ngày đầu năm, giữa khói hương trầm quyện với lời kinh cầu nguyện, chúng ta đứng đây không chỉ với tư cách là những người con của một gia đình, mà còn là những người con trước mặt Thiên Chúa, Đấng đã ban cho chúng ta sự sống qua cha mẹ, ông bà, tổ tiên của mình.
Tin Mừng hôm nay vang lên như một lời nhắc nhở vừa nghiêm khắc vừa đầy yêu thương. Đức Giê-su không chỉ đối thoại với những người Pha-ri-sêu của một thời xa xưa, mà Người đang đối thoại trực tiếp với chúng ta hôm nay. Người không bác bỏ truyền thống, nhưng Người thanh luyện truyền thống. Người không phủ nhận luật lệ, nhưng Người đưa luật lệ trở về với cốt lõi của nó: tình yêu và sự trung thành với ý muốn của Thiên Chúa. Và trong trung tâm của ý muốn ấy, nổi bật lên một điều răn tưởng chừng rất quen thuộc nhưng lại dễ bị bỏ quên nhất: “Ngươi hãy thờ cha kính mẹ.”
Anh chị em thử lắng nghe thật chậm, thật sâu lời Chúa hôm nay. Những người Pha-ri-sêu trách các môn đệ không giữ truyền thống rửa tay trước bữa ăn. Một chi tiết rất nhỏ, rất đời thường, nhưng lại mở ra cả một vấn đề lớn. Họ nhân danh truyền thống để phê phán, để kết án. Còn Đức Giê-su thì nhân danh Thiên Chúa để đặt câu hỏi ngược lại: khi các ông giữ chặt những truyền thống do con người đặt ra, thì các ông có còn trung thành với điều răn của Thiên Chúa hay không? Và Người đưa ra một ví dụ rất đau xót: có những người viện cớ “lễ phẩm dâng cho Chúa” để thoái thác bổn phận đối với cha mẹ mình. Nhân danh đạo, họ lại chối bỏ đạo làm người. Nhân danh Thiên Chúa, họ lại làm tổn thương chính điều Thiên Chúa yêu cầu.
Lời Chúa ấy, nếu nghe bằng tai, có thể chỉ là một câu chuyện xưa. Nhưng nếu nghe bằng lòng, chúng ta sẽ giật mình. Bởi vì nguy cơ ấy không chỉ có nơi những người Pha-ri-sêu ngày trước. Nguy cơ ấy có thể đang len lỏi rất nhẹ, rất kín trong chính đời sống đức tin của chúng ta hôm nay. Có khi nào chúng ta rất sốt sắng trong nhà thờ, rất chăm chỉ trong các việc đạo đức, nhưng lại thờ ơ, lạnh nhạt, thậm chí vô tâm trước cha mẹ già đang cần một lời hỏi han, một sự hiện diện, một bàn tay nâng đỡ? Có khi nào chúng ta sẵn sàng dâng cúng, đóng góp, xây dựng, nhưng lại keo kiệt với chính những người đã sinh thành và dưỡng dục mình?
Mồng Hai Tết là ngày Hội Thánh mời gọi chúng ta nhìn thẳng vào sự thật ấy. Hiếu thảo không phải là một phụ lục của đời sống Kitô hữu, mà là một phần cốt lõi. Đạo hiếu không đứng bên ngoài đạo Chúa, mà nằm ngay trong lòng đạo Chúa. Không thể có một đời sống đức tin trọn vẹn nếu người ấy bất hiếu với cha mẹ. Không thể có một lòng mến Chúa chân thành nếu lòng ấy lại thiếu vắng sự biết ơn đối với những con người cụ thể mà Chúa đã dùng để trao ban sự sống cho ta.
Trong văn hóa Việt Nam, chữ “hiếu” luôn được đặt ở vị trí rất cao. Nhưng điều đáng buồn là càng bước vào đời sống hiện đại, chữ “hiếu” ấy càng dễ bị bào mòn. Nhịp sống gấp gáp, áp lực cơm áo, những hấp dẫn của công nghệ, của thành công cá nhân… tất cả có thể khiến con người ta quên mất rằng có những mái đầu đã bạc vì mình, có những đôi mắt đã mờ vì từng thức trắng đêm lo cho mình, có những đôi bàn tay đã run rẩy sau cả một đời tảo tần vì mình. Tết đến, người ta có thể sắm sửa đủ thứ, nhưng lại thiếu một điều rất căn bản: sự hiện diện thật sự bên cha mẹ, ông bà.
Lời Đức Giê-su hôm nay như một lời cảnh tỉnh dịu dàng mà mạnh mẽ. Người không chấp nhận một thứ đạo đức chỉ nằm trên môi miệng hay trong hình thức bên ngoài. Người không chấp nhận một thứ đạo đức cho phép con người ta viện cớ thiêng liêng để trốn tránh trách nhiệm rất cụ thể. Người đưa chúng ta trở về với điều răn căn bản: thờ cha kính mẹ không chỉ bằng nghi thức, mà bằng cả cuộc sống. Không chỉ bằng những lời chúc đầu năm, mà bằng cả sự hy sinh âm thầm mỗi ngày.
Khi kính nhớ Tổ Tiên, chúng ta không chỉ nhớ về những người đã khuất như một kỷ niệm xa xôi. Chúng ta nhớ để biết mình là ai, từ đâu mà có. Đời sống đức tin của chúng ta không rơi từ trên trời xuống. Đức tin ấy đã được truyền lại qua bao thế hệ, qua những con người rất bình thường, có thể không học cao, không giảng giải thần học, nhưng đã sống đức tin bằng cả cuộc đời mình. Biết bao ông bà đã lần chuỗi trong lặng lẽ. Biết bao cha mẹ đã dạy con cầu nguyện bằng chính gương sống hy sinh của họ. Họ chính là những chứng nhân âm thầm của Tin Mừng trong gia đình.
Kính nhớ Tổ Tiên cũng là một cách tuyên xưng đức tin vào sự hiệp thông các thánh. Chúng ta tin rằng những người đã khuất không bị mất đi, nhưng đang sống trong lòng thương xót của Thiên Chúa. Lời cầu nguyện của chúng ta cho ông bà, cha mẹ đã qua đời không chỉ là một tập tục, mà là một hành vi đức tin sâu xa. Và đồng thời, cách chúng ta sống hiếu thảo với cha mẹ đang còn sống cũng chính là lời cầu nguyện đẹp nhất, thiết thực nhất dâng lên Thiên Chúa.
Đầu năm mới, giữa bao lời chúc tụng tốt đẹp, Hội Thánh mời gọi chúng ta dành một lời chúc rất cụ thể cho chính mình: xin cho con biết sống trọn đạo làm người trước khi nói đến những điều lớn lao khác. Xin cho con biết yêu thương những người gần nhất trước khi nói đến việc yêu thương nhân loại. Xin cho con biết cúi xuống trước cha mẹ mình trước khi ngước lên tìm kiếm những giá trị cao xa.
Xuân Bính Ngọ đến với nhịp sống mới, nhưng lời Chúa thì vẫn mới mãi. Mỗi năm, Tin Mừng Mồng Hai Tết lại vang lên, không phải để trách móc, nhưng để đánh thức. Đánh thức lương tâm, đánh thức lòng biết ơn, đánh thức tình yêu đã có lúc bị phủ bụi vì thời gian và vì những bận rộn của đời sống. Nếu đầu năm chúng ta biết bắt đầu bằng sự hoán cải trong tương quan với cha mẹ, ông bà, thì đó đã là một phúc lành rất lớn cho cả năm rồi.
Ước gì từ thánh lễ hôm nay, mỗi người chúng ta ra về với một quyết tâm rất đơn sơ mà rất khó: sống hiếu thảo không phải như một bổn phận nặng nề, mà như một niềm vui; không phải như một hình thức xã giao, mà như một lời tạ ơn sống động. Ước gì khi nhìn lại một năm, chúng ta có thể bình an mà nói rằng: con chưa làm được những điều lớn lao, nhưng con đã cố gắng sống trọn vẹn với những người Chúa đã trao phó cho con.
Xin Chúa chúc lành cho năm mới của chúng ta bằng chính sự bình an trong các gia đình, bằng sự hòa thuận giữa các thế hệ, bằng tình yêu được nuôi dưỡng từ lòng hiếu thảo chân thành. Và xin cho mỗi gia đình trở thành một mái ấm của đức tin, nơi đạo hiếu và đạo Chúa không tách rời, nhưng nâng đỡ và soi sáng cho nhau.
Lm. Anmai, CSsR
TẾT NGUYÊN ĐÁN - NĂM BÍNH NGỌ - MỒNG HAI TẾT: KÍNH NHỚ TỔ TIÊN VÀ ÔNG BÀ CHA MẸ
Trong dòng chảy bất tận của thời gian, khi những cánh mai vàng của mùa xuân Bính Ngọ bắt đầu khai nhụy, khi làn hương trầm quyện tỏa trên bàn thờ gia tiên hòa cùng tiếng chuông nhà thờ thanh thoát ngân vang, lòng người lữ thứ bỗng chùng xuống trong một nỗi niềm linh thiêng khó tả. Sáng mồng Một, chúng ta đã dâng lời tạ ơn Thiên Chúa là Chúa Xuân vĩnh cửu, thì sáng mồng Hai này, Giáo hội dẫn đưa chúng ta về với cội nguồn, về với những "vị thần hộ mệnh" gần gũi nhất trong cuộc đời mình: đó là Tổ tiên, Ông bà và Cha mẹ. Xuân không chỉ là sự vận hành của đất trời, mà xuân còn là sự hồi sinh của lòng hiếu khách, là sự phục hồi của những mối tương quan máu mủ mà đôi khi vì gánh nặng mưu sinh, vì những lo toan cơm áo gạo tiền, chúng ta đã vô tình để nó bụi phủ rêu phong.
Tin Mừng Thánh Mát-thêu hôm nay đưa chúng ta đối diện với một thực trạng nhức nhối, một sự mâu thuẫn giữa hình thức tôn giáo và thực chất của đạo đức. Những người Pha-ri-sêu và kinh sư – những người vốn tự hào là kẻ giữ luật tỉ mỉ nhất – lại bị Đức Giêsu vạch trần một sự thật phũ phàng: họ dùng "lễ phẩm dâng cho Chúa" (Corban) để làm cái cớ từ chối phụng dưỡng cha mẹ. Họ cho rằng khi đã hứa dâng của cải cho Đền thờ, thì họ không còn bổn phận phải giúp đỡ cha mẹ già yếu nữa. Ôi, cái sự nhân danh Thiên Chúa để chối bỏ con người, nhân danh tôn giáo để tiêu diệt tình thâm, đó chính là loại đạo đức giả hình mà Đức Giêsu ghê tởm nhất. Ngài khẳng định: "Các ông dựa vào truyền thống của các ông mà hủy bỏ lời Thiên Chúa". Lời Chúa ở đây chính là điều răn thứ tư: "Thờ cha kính mẹ". Đây là điều răn duy nhất có kèm theo lời hứa về sự trường thọ và hạnh phúc. Bởi lẽ, nếu một người không biết kính trọng đấng sinh thành, thì mọi lời cầu nguyện của họ chỉ là những tiếng vang rỗng tuếch, mọi lễ vật của họ chỉ là những sự xúc phạm đến Đấng là nguồn mạch tình yêu.
Năm Bính Ngọ này, hình ảnh con ngựa gợi cho chúng ta về sự dặm trường, về những bước chân mải miết đi tìm những giá trị xa xôi. Thế nhưng, có bao giờ chúng ta nhận ra rằng, nơi bình yên nhất, nơi có những trái tim luôn đập vì ta, lại chính là mái nhà có cha già mẹ héo? Cha mẹ là "Phật sống" trong nhà, là hình ảnh sống động nhất của một Thiên Chúa vô hình. Chúng ta đi tìm Chúa ở tận những đền đài nguy nga, những trung tâm hành hương xa xôi, nhưng Chúa lại đang hiện thân nơi người cha gầy guộc đang chờ cửa, nơi người mẹ mắt mờ chân chậm đang ngóng tin con. Chữ "Hiếu" trong Kitô giáo không dừng lại ở việc lo cho cha mẹ miếng ăn cái mặc, mà sâu xa hơn, đó là sự "hiện diện". Sự cô đơn của tuổi già đôi khi còn đáng sợ hơn cả cái đói, cái rét. Một cuộc điện thoại hỏi han, một nụ cười cảm thông, một sự kiên nhẫn khi nghe cha mẹ kể đi kể lại những câu chuyện cũ rích... đó mới chính là những "lễ phẩm" đẹp lòng Chúa nhất trong mùa xuân này.
Chúng ta hãy nhìn sâu vào đôi bàn tay của cha mẹ mình. Những đôi bàn tay ấy đã từng mạnh mẽ để nâng đỡ bước chân ta đi, nhưng nay đã run rẩy theo năm tháng. Những đôi bàn tay ấy đã chai sần vì nắng gió, đã nứt nẻ vì sương đêm chỉ để đổi lấy cho chúng ta những bộ quần áo mới, những trang sách thơm mùi mực. Thế mà, có đôi khi chúng ta lại thấy xấu hổ vì sự già nua, chậm chạp của các ngài. Có đôi khi chúng ta dành những lời tử tế cho người lạ, cho cấp trên, cho đối tác, nhưng lại ném vào cha mẹ những lời gắt gỏng, thiếu kiên nhẫn. Đức Giêsu nhắc nhở chúng ta: đừng để cái "truyền thống" ích kỷ của mình lên ngôi. Đừng lấy lý do bận rộn công việc Chúa, bận rộn làm ăn, bận rộn xây dựng xã hội mà bỏ mặc "cái gốc" của mình. Cây không gốc thì cây héo, người không hiếu thì người hư. Một xã hội văn minh không phải là một xã hội có nhiều nhà cao tầng, mà là một xã hội nơi người già được tôn trọng và trẻ nhỏ được yêu thương trong hơi ấm gia đình.
Đạo Hiếu của người Kitô hữu còn mang một chiều kích thiêng liêng cao cả hơn: đó là sự thông thông trong mầu nhiệm các thánh cùng thông công. Khi kính nhớ tổ tiên, chúng ta không chỉ nhớ về những người đã khuất như những kỷ niệm buồn bã, mà chúng ta tin rằng họ vẫn đang sống trong Chúa và hằng cầu thay nguyện giúp cho con cháu. Việc cầu nguyện cho ông bà tổ tiên trong thánh lễ mồng Hai Tết là một nghĩa vụ thánh thiện. Chúng ta dâng lên Chúa những công đức của các ngài, đồng thời xin Chúa tha thứ cho những thiếu sót mà khi còn tại thế các ngài đã phạm phải. Đây là sự tiếp nối của lòng hiếu thảo vượt qua ranh giới của cái chết. Tuy nhiên, chúng ta cần tránh thái độ "hiếu thảo muộn màng" – tức là khi cha mẹ còn sống thì hững hờ, khi chết rồi mới tổ chức đám tang linh đình, xây mồ mả đẹp đẽ để phô trương với thiên hạ. Chúa không cần những thứ hào nhoáng đó. Ngài cần một trái tim biết yêu thương ngay lúc này, ngay trong từng hơi thở của hiện tại.
Năm Bính Ngọ, năm của sự mạnh mẽ và bền bỉ, chúng ta hãy xin Chúa ban cho chúng ta sức mạnh để vượt qua cái tôi ích kỷ, để "phi" thật nhanh về phía cha mẹ bằng lòng biết ơn chân thành. Hãy nhớ rằng, luật nhân quả của cuộc đời rất sòng phẳng: chúng ta đối xử với cha mẹ thế nào, con cái chúng ta sẽ đối xử với chúng ta như vậy. Đừng để con cháu mình học được sự vô tâm từ chính cách mình đối xử với đấng sinh thành. Xuân này, hãy mang mùa xuân về trong ánh mắt của cha, trong nụ cười của mẹ. Hãy để tình yêu thương trở thành chất keo gắn kết các thế hệ trong gia đình. Khi gia đình có trên kính dưới nhường, có sự hy sinh và tha thứ, thì đó chính là lúc Nước Trời đã hiển trị ngay giữa chúng ta. Đó chính là ý nghĩa đích thực của mùa xuân cứu độ mà Đức Giêsu đã mang đến cho nhân loại.
Cuối cùng, nhìn vào gương mẫu của Thánh Gia Thất, chúng ta thấy Đức Giêsu – Ngôi Lời nhập thể – đã sống ẩn dật tại Na-da-rét suốt 30 năm để vâng phục và chăm sóc mẹ Maria và thánh Giuse. Ngài là Thiên Chúa nhưng Ngài đã chọn con đường của một người con thảo hiếu để dạy chúng ta bài học về sự hạ mình và yêu thương. Xin Chúa Xuân Bính Ngọ chúc lành cho những người làm cha, làm mẹ, xin ban cho các ngài sức khỏe và niềm vui trong tuổi già. Xin Chúa cũng đánh động tâm hồn những người con, để chúng con biết quay về với nguồn cội, biết trân trọng những gì mình đang có trước khi quá muộn. Ước gì mỗi thánh lễ mồng Hai Tết không chỉ là một nghi thức truyền thống, mà là một cuộc đổi mới tâm hồn, để chúng con sống xứng đáng là con Chúa và là con thảo của gia đình. Nguyện xin tổ tiên, ông bà cha mẹ đã khuất xa phù hộ độ trì cho chúng con trên vạn nẻo đường đời.
Lm. Anmai, CSsR
XUÂN BÍNH NGỌ: ĐẠO HIẾU – CÁI GỐC CỦA NGƯỜI KITÔ HỮU
Mưa xuân đang giăng mắc trên những nụ đào, nụ mai, và lòng người dường như cũng chùng xuống trong sự tĩnh lặng thiêng liêng của những ngày đầu năm mới. Hôm nay, mồng Hai Tết Bính Ngọ, Giáo hội dành riêng một khoảng lặng giữa những ồn ào chúc tụng để mời gọi chúng ta hướng về cội nguồn. Đứng trước bàn thờ rực rỡ sắc hoa xuân và khói nhang trầm mặc, mỗi người chúng ta đều cảm thấy một sợi dây vô hình nhưng bền chặt đang kết nối mình với những người đã khuất: Tổ tiên, Ông bà và Cha mẹ. Trong cái không khí linh thánh này, lời Chúa Giê-su vang lên như một hồi chuông cảnh tỉnh, buộc chúng ta phải nhìn lại cái "Đạo làm người" và "Đạo làm con Chúa" của chính mình.
Năm nay là năm Bính Ngọ, hình ảnh con ngựa vốn tượng trưng cho sự bền bỉ, trung thành và dẻo dai. Nhưng dẫu có đi xa vạn dặm, dẫu có tung vó khắp bốn phương trời, thì con ngựa vẫn cần một bến dừng, một máng cỏ. Con người chúng ta cũng vậy. Chúng ta có thể thành đạt, có thể là những nhân vật quan trọng ngoài xã hội, nhưng khi trở về dưới mái nhà xưa, trước di ảnh của tổ tiên, chúng ta chỉ là những đứa con, đứa cháu mang nợ máu mủ và ân tình. Tin Mừng hôm nay không nói về những điều cao siêu trên trời, mà nói về một thực tại rất trần thế nhưng lại đầy tính tôn giáo: đó là lòng hiếu thảo.
Chúa Giê-su đã đối diện với những người Pha-ri-sêu và kinh sư – những kẻ luôn tự hào mình giữ luật tỉ mỉ nhất. Họ bắt bẻ môn đệ Chúa về việc không rửa tay, một truyền thống của tiền nhân. Nhưng Chúa đã lật ngược vấn đề bằng một gáo nước lạnh vào sự giả hình của họ. Ngài vạch trần cái âm mưu nhân danh "lễ phẩm dâng cho Chúa" (Corban) để thoái thác trách nhiệm phụng dưỡng cha mẹ. Thật cay đắng làm sao khi người ta có thể dùng chính tôn giáo để làm cái cớ cho sự vô tâm! Chúa khẳng định: "Các ông dựa vào truyền thống của các ông mà huỷ bỏ lời Thiên Chúa." Lời Thiên Chúa ở đây chính là điều răn thứ tư: "Thờ cha kính mẹ".
Thưa anh chị em, chữ Hiếu trong niềm tin Kitô giáo không phải là một món nợ phải trả, cũng không phải là một gánh nặng luân lý. Nó là dòng chảy của tình yêu Thiên Chúa. Thiên Chúa là nguồn gốc mọi sự thiện hảo, và cha mẹ chính là "những cộng tác viên" của Ngài để đưa chúng ta vào đời. Khi chúng ta chạm tay vào đôi bàn tay nhăn nheo của mẹ, hay nhìn vào những vết đồi mồi trên trán cha, là chúng ta đang chạm vào những dấu tích của tình yêu sáng tạo. Nếu chúng ta bảo rằng mình yêu mến Thiên Chúa – Đấng chúng ta không thấy được – mà lại hững hờ với cha mẹ – những bậc sinh thành đang hiện hữu bằng xương bằng thịt – thì đức tin của chúng ta chỉ là một thứ phù hoa, một sự giả trá không hơn không kém.
Trong xã hội tiêu thụ hôm nay, người ta dễ dàng quên đi cái gốc. Chúng ta mải mê chạy theo những giá trị vật chất, những cuộc vui chúc tụng bên ngoài, mà đôi khi quên mất rằng ở góc nhà, có một người mẹ đang đợi một tiếng gọi điện thoại, có một người cha đang mong một bữa cơm sum họp. Đạo Hiếu không nằm ở những mâm cao cỗ đầy khi cha mẹ đã nhắm mắt xuôi tay, cũng không nằm ở những vòng hoa tang trắng xóa phô trương. Đạo Hiếu nằm ở chén nước khi cha khát, ở bát cháo khi mẹ đau, và ở sự hiện diện đầy trân trọng khi các ngài còn hơi thở. Đừng để đến khi "gió cuốn lá bay" mới giật mình hối tiếc thì đã quá muộn màng.
Cái "thâm thúy" của Tin Mừng hôm nay nằm ở chỗ Chúa Giê-su kéo chúng ta về với sự thật cốt lõi: Tôn giáo không phải là những nghi thức rỗng tuếch. Một bàn thờ đẹp, một ngôi nhà thờ nguy nga sẽ chẳng có ý nghĩa gì nếu trong căn nhà của chúng ta, tình phụ tử bị rạn nứt, tình mẫu tử bị bỏ quên. Chúa không cần những lễ vật được đánh đổi bằng sự khốn khổ của cha mẹ. Ngài cần trái tim của những đứa con biết tri ân. "Ngươi hãy thờ cha kính mẹ", đó không phải là lời khuyên, đó là một mệnh lệnh thiêng liêng. Ai lỗi phạm điều này là đang tự cắt đứt mạch máu tâm linh của chính mình.
Năm Bính Ngọ này, khi nhìn hình ảnh con ngựa sải bước, chúng ta hãy tự hỏi: Bước chân của chúng ta đang hướng về đâu? Có bao giờ bước chân ấy quá vội vàng mà giẫm lên nỗi đau của đấng sinh thành? Có bao giờ chúng ta mải mê tìm kiếm những "đồng cỏ" lạ mà quên mất cái máng cỏ ấm áp nơi quê nhà? Cha mẹ chính là những nhịp cầu nối kết chúng ta với quá khứ, với truyền thống và với chính Thiên Chúa. Kính nhớ tổ tiên không phải là sự hoài cổ nhuốm màu u buồn, nhưng là sự nhận thức về căn tính của mình. Tôi là ai nếu không có dòng máu này, không có những lời ru này, không có những hy sinh âm thầm của những người đi trước?
Hãy nhìn vào Chúa Giê-su. Ngài là Con Thiên Chúa, nhưng Ngài đã sống ba mươi năm tại Na-da-rét để vâng phục và chăm sóc Đức Mẹ và thánh Giu-se. Ngài đã thánh hóa đời sống gia đình bằng sự hiện diện giản dị của mình. Thậm chí trên thập giá, giữa những đớn đau tột cùng, Ngài vẫn không quên gửi gắm mẹ mình cho người môn đệ yêu dấu. Đó là bài giảng hùng hồn nhất về lòng hiếu thảo. Chúa đã sống điều Ngài dạy trước khi Ngài khiển trách những người Pha-ri-sêu. Vì thế, chúng ta không có lý do gì để bào chữa cho sự thiếu sót của mình đối với cha mẹ.
Thưa anh chị em, Tết là dịp để "trở về". Trở về không chỉ là vượt qua quãng đường địa lý, mà là cuộc trở về của con tim. Hãy nhìn sâu vào đôi mắt của cha mẹ trong những ngày xuân này. Có thể đôi mắt ấy đã mờ đục theo thời gian, nhưng tình yêu trong đó vẫn sáng ngời như thuở chúng ta còn thơ dại. Hãy tha thứ cho những vụng về, những lẩm cẩm của người già, bởi vì ngày xưa, họ đã kiên nhẫn với những ngô nghê, phá phách của chúng ta. Sự hiếu thảo đích thực là sự thấu cảm, là biết chấp nhận sự yếu đuối của cha mẹ như các ngài đã từng bao dung cho sự yếu đuối của chúng ta.
Chúng ta cũng không quên cầu nguyện cho những bậc tiền nhân đã đi xa. Các ngài không cần chúng ta đốt vàng mã, nhưng cần chúng ta sống tốt, sống xứng đáng với cái họ, cái tên mà các ngài đã truyền lại. Lời cầu nguyện và những hy sinh âm thầm của chúng ta chính là "lễ phẩm" quý giá nhất dâng lên Thiên Chúa để xin Ngài thương xót và đón nhận các ngài vào cõi vĩnh hằng. Sự hiệp thông trong Giáo hội cho phép chúng ta nối dài tình yêu thương vượt qua ranh giới của cái chết. Tổ tiên vẫn đang nhìn chúng ta, đang cầu bầu cho chúng ta từ bên kia thế giới.
Lạy Chúa, trong những ngày đầu năm mới Bính Ngọ này, xin cho chúng con biết dừng lại để nhìn sâu vào cội rễ của mình. Xin giúp chúng con hiểu rằng, kính thờ Thiên Chúa và hiếu thảo với cha mẹ là hai mặt của một đồng tiền vàng. Không thể có một tín hữu tốt nếu đó là một người con bất hiếu. Xin cho chúng con biết sống chậm lại, yêu thương nhiều hơn, và biết trân trọng từng giây phút còn được ở bên cha mẹ. Xin cho nén nhang chúng con dâng lên trước bàn thờ tổ tiên hôm nay tỏa ra mùi hương của lòng biết ơn chân thành, để mùa xuân này thực sự là mùa xuân của ân phúc và giao hòa.
Nguyện xin Chúa chúc lành cho tất cả các bậc ông bà, cha mẹ. Xin cho các ngài được khang an, hạnh phúc trong sự phụng dưỡng của con cháu. Và xin cho những ai đã khuất được an nghỉ trong vòng tay yêu thương của Thiên Chúa là Cha chung của tất cả chúng ta. Một mùa xuân mới đã bắt đầu, hãy để tình hiếu thảo làm cho tâm hồn chúng ta nảy lộc đơm hoa. Amen.
Lm. Anmai, CSsR
GIẢNGI LỄ TẾT NGUYÊN ĐÁN - NĂM BÍNH NGỌ MỒNG HAI TẾT: KÍNH NHỚ TỔ TIÊN VÀ ÔNG BÀ CHA MẸ
Trong bầu khí linh thiêng của những ngày đầu xuân Bính Ngọ, khi hương trầm còn vương vít trên bàn thờ gia tiên và bánh chưng xanh vẫn còn đậm đà vị tết, chúng ta dừng lại ở ngày Mồng Hai để thực hiện một nghĩa cử cao đẹp nhất của đạo làm người: Kính nhớ Tổ tiên và Ông bà Cha mẹ. Đây không chỉ là một truyền thống văn hóa tốt đẹp của dân tộc Việt Nam, mà còn là một đòi hỏi sống còn của đức tin Kitô giáo. Xuân về, lòng người như trùng xuống trước sự vận hành của thời gian, để rồi từ trong sâu thẳm của cội nguồn, chúng ta tìm thấy sợi dây liên kết vô hình nhưng bền chặt giữa người đi trước và kẻ theo sau, giữa những bậc tiền nhân đã khuất và chúng ta – những hậu duệ đang thừa hưởng gia tài đức tin và sự sống.
Trang Tin Mừng theo thánh Mát-thêu hôm nay đưa chúng ta vào một cuộc đối đầu đầy kịch tính giữa Chúa Giê-su và những người biệt phái về vấn đề truyền thống. Những người Pha-ri-sêu trách các môn đệ không rửa tay trước khi ăn – một quy luật vệ sinh được nâng lên hàng nghi lễ tôn giáo. Nhưng Chúa Giê-su, với cái nhìn xuyên thấu mọi lớp vỏ bọc hình thức, đã xoáy sâu vào một sự thật đau lòng: họ dùng "truyền thống loài người" để lách luật Thiên Chúa, đặc biệt là điều răn thứ bốn. Họ nhân danh việc dâng cúng lễ phẩm cho đền thờ để thoái thác trách nhiệm phụng dưỡng cha mẹ. Chúa Giê-su không chấp nhận một thứ đạo đức giả tạo, nơi người ta có thể dâng cho Chúa những thứ xa hoa nhưng lại để cha mẹ mình đói khổ, cô đơn. Ngài khẳng định: Đạo Chúa không tách rời đạo hiếu, và việc thờ phượng Thiên Chúa đích thực phải được chứng thực qua lòng hiếu thảo với đấng bậc sinh thành.
Nhìn vào năm Bính Ngọ – năm con Ngựa, hình ảnh con ngựa gợi cho chúng ta về sự dũng mãnh, sự tận tụy và hành trình dặm dài. Đời người như một chuyến hành trình thiên lý, và trên hành trình ấy, tổ tiên, ông bà, cha mẹ chính là những "trạm dừng chân" yêu thương, là bệ phóng vững chãi để chúng ta sải bước vào đời. Cha mẹ đã hao mòn sức lực, đã "chạy" kiệt cùng những năm tháng thanh xuân để cho con cái được đứng vững. Thế nhưng, có bao giờ chúng ta tự hỏi: Mình có đang nhân danh những "lễ phẩm" hiện đại – là sự nghiệp, là công danh, là những mối quan hệ xã hội – để rồi bỏ quên "lễ phẩm" của tấm lòng dành cho cha mẹ già? Lời Chúa hôm nay nhắc nhở chúng ta rằng, mọi sự dâng hiến cho Giáo hội hay xã hội sẽ trở nên vô nghĩa nếu chúng ta để trái tim mình nguội lạnh trước hơi thở yếu ớt của mẹ cha.
Hiếu thảo trong nhãn giới Kitô giáo không chỉ là cơm bưng nước rót, mà là sự tiếp nối sự sống thiêng liêng. Tổ tiên chúng ta không chỉ truyền lại dòng máu đỏ, mà còn truyền lại ngọn lửa đức tin can trường. Nhìn lên bàn thờ tổ tiên hôm nay, chúng ta thấy sự giao thoa tuyệt vời giữa đạo và đời. Chữ "Hiếu" của người Việt gặp gỡ chữ "Ái" của Tin Mừng. Thiên Chúa là nguồn cội mọi gia tộc trên trời dưới đất, nên khi chúng ta kính trọng cha mẹ, là chúng ta đang tôn thờ chính Thiên Chúa – Đấng đã mượn cung lòng mẹ cha để đưa chúng ta vào đời. Đừng để truyền thống chỉ còn là những nghi lễ hình thức bên ngoài, cũng đừng để ngày Mồng Hai Tết chỉ là một thói quen lịch sự. Hãy để nó là một cuộc trở về của tâm hồn, một sự sám hối chân thành vì những lần chúng ta nhân danh sự bận rộn mà khước từ một ánh mắt mong chờ của mẹ, một lời hỏi han của cha.
Thực tế đau lòng là có những người con hôm nay sẵn sàng chi hàng trăm triệu để làm đám tang linh đình, xây mộ đá huy hoàng cho cha mẹ khi đã nằm xuống, nhưng khi cha mẹ còn sống thì lại tính toán chi li từng viên thuốc, bát cháo. Đó chính là thứ "lễ phẩm Corban" mà Chúa Giê-su đã lên án gay gắt. Ngài không cần những thứ lễ phẩm đắt tiền được đánh đổi bằng sự ghẻ lạnh với đấng sinh thành. Chữ hiếu phải được viết bằng hành động khi cha mẹ còn hơi thở. Một nụ cười chân thành, một bát canh ấm lòng, một sự lắng nghe nhẫn nại khi người già lẩm cẩm… đó mới là những "lễ phẩm" đẹp lòng Chúa nhất. Năm Bính Ngọ, chúng ta hãy học cách "phi nước đại" về phía cha mẹ bằng tình yêu, chứ đừng "chạy trốn" trách nhiệm bằng những lý do hào nhoáng của thế gian.
Truyền thống của tiền nhân mà người Pha-ri-sêu nhắc đến là một thứ truyền thống xơ cứng, nhưng truyền thống mà Chúa Giê-su muốn khôi phục lại chính là luật yêu thương. "Ngươi hãy thờ cha kính mẹ" – đây là điều răn duy nhất kèm theo một lời hứa: "để ngươi được hạnh phúc và sống lâu trên đời". Hạnh phúc của một gia đình không đo bằng sự giàu sang, mà đo bằng sự ấm áp của lòng hiếu nghĩa. Một gia đình mà con cái kính trên nhường dưới, biết ơn cội nguồn, thì gia đình đó đang sở hữu một mùa xuân bất tận. Ngược lại, một xã hội phát triển đến đâu mà đạo hiếu suy vi, thì đó là một xã hội đang chết dần từ gốc rễ. Chúng ta, những người Kitô hữu, được mời gọi trở thành những chứng nhân của lòng hiếu thảo trong một thế giới đang dần trở nên vô cảm và thực dụng.
Sống ngày Mồng Hai Tết năm Bính Ngọ này, chúng ta hãy nhìn sâu vào đôi bàn tay nhăn nheo của cha, mái tóc bạc trắng của mẹ. Nơi đó ghi dấu cả một lịch sử hy sinh thầm lặng. Cha mẹ đã vất vả như những con ngựa thồ nhẫn nại, chở nặng trên lưng cả tương lai của chúng ta. Chúa Giê-su đã không ngần ngại vạch trần sự giả hình của những kẻ lấy đạo đức để che đậy sự bất hiếu. Ngài muốn chúng ta hiểu rằng: đạo hiếu là cái gốc của đạo làm người và là cửa ngõ của đạo làm con Chúa. Không thể yêu mến Thiên Chúa mà mình không thấy, nếu không yêu mến cha mẹ là những người mình thấy ngay trước mắt. Đây là một chân lý đơn sơ nhưng vô cùng thâm thúy, buộc chúng ta phải xét mình lại trong những ngày đầu năm này.
Lạy Chúa, Xuân Bính Ngọ về, mang theo hơi ấm của tình gia đình. Xin cho chúng con biết trân trọng mỗi giây phút còn được ở bên cha mẹ. Xin cho chúng con biết dùng "lễ phẩm" của lòng trung thành, sự vâng lời và tình yêu vị tha để dâng kính cha mẹ mỗi ngày, chứ không phải chỉ trong những dịp lễ tết. Xin cho tổ tiên, ông bà chúng con – những người đã đi trước trong dấu ấn đức tin – được an nghỉ trong vòng tay Chúa. Và xin cho chúng con, những người đang tiếp nối cuộc hành trình, biết sống sao cho xứng đáng với dòng máu và niềm tin mà các ngài đã truyền lại. Chúc cho mỗi gia đình trong năm mới này luôn rộn rã tiếng cười của sự hòa thuận, và thấm đẫm hương vị của lòng hiếu thảo, để mùa xuân này thực sự là mùa xuân của ân sủng và bình an.
Lm. Anmai, CSsR
THỜ CHA KÍNH MẸ – ĐẠO LÀM NGƯỜI TRƯỚC NHAN THIÊN CHÚA
TẾT NGUYÊN ĐÁN – NĂM BÍNH NGỌ
MỒNG HAI TẾT: KÍNH NHỚ TỔ TIÊN, ÔNG BÀ CHA MẸ
Sáng Mồng Hai Tết, khi khói hương còn vương trong từng mái nhà, khi những bước chân đầu năm còn nhẹ và lòng người còn mở ra với bao điều mong ước, Hội Thánh mời gọi chúng ta dừng lại một chút, không phải để nhìn về phía trước cho thật xa, mà để ngoảnh đầu nhìn lại, nhìn xuống cội rễ của mình, nhìn về ông bà, cha mẹ, tổ tiên – những con người đã âm thầm cho ta hình hài, tên gọi, tiếng nói, đức tin và cả những vết sẹo rất người của cuộc đời. Tết, đối với người Việt, chưa bao giờ chỉ là chuyện ăn ngon, mặc đẹp, hay chúc tụng lấy hên. Tết là dịp trở về, trở về nhà, trở về lòng mình, và sâu xa hơn nữa, trở về với nguồn cội.
Tin Mừng hôm nay, thoạt nghe tưởng như chẳng “ăn nhập” gì với không khí Tết. Một cuộc tranh luận gay gắt giữa Đức Giê-su và những người Pha-ri-sêu, kinh sư. Họ bắt bẻ chuyện rửa tay, chuyện truyền thống tiền nhân. Nhưng càng nghe kỹ, chúng ta càng thấy Lời Chúa hôm nay chạm rất sâu vào điều mà ngày Mồng Hai Tết muốn nói: thờ cha kính mẹ không phải là một nghi thức xã giao, không phải là một hình thức bề ngoài, mà là điều răn của Thiên Chúa, là nền tảng của đạo làm người, và là thước đo sự chân thật của đời sống đức tin.
Đức Giê-su không phủ nhận truyền thống. Người không hề coi thường những gì cha ông để lại. Nhưng Người vạch trần một sự thật đau lòng: có những truyền thống, khi bị con người lợi dụng, lại trở thành cái cớ để trốn tránh bổn phận yêu thương. Người nói rất thẳng, rất mạnh: “Các ông dựa vào truyền thống của các ông mà huỷ bỏ lời Thiên Chúa.” Lời ấy, nếu nghe bằng tai thì nhắm vào người Pha-ri-sêu ngày xưa, nhưng nếu nghe bằng lòng, thì lại nhắm thẳng vào từng người chúng ta hôm nay.
Anh chị em thử tự hỏi lòng mình: có khi nào chúng ta cũng nhân danh điều này điều kia – nhân danh công việc, nhân danh bận rộn, nhân danh dâng cho Chúa, nhân danh trách nhiệm xã hội – để rồi vô tình hoặc cố ý lãng quên cha mẹ mình không? Có khi nào chúng ta rất sốt sắng với những việc đạo đức bên ngoài, nhưng lại keo kiệt với chính những người đã sinh thành, dưỡng dục ta? Có khi nào chúng ta dễ dàng bỏ tiền ra cho những thứ không cần thiết, nhưng lại chần chừ khi cha mẹ cần một viên thuốc, một bữa ăn tử tế, hay chỉ đơn giản là một cuộc điện thoại hỏi thăm?
Tết về, người ta nói nhiều đến chữ “hiếu”. Nhưng hiếu, theo Tin Mừng, không phải là mâm cao cỗ đầy, không phải là phong bao dày mỏng, cũng không phải là vài câu chúc thuộc lòng. Hiếu là thái độ sống. Hiếu là cách ta nói chuyện với cha mẹ khi mệt mỏi. Hiếu là cách ta kiên nhẫn lắng nghe những câu chuyện lặp đi lặp lại của người già. Hiếu là cách ta không để cha mẹ phải tủi thân vì sự vô tâm của con cái. Hiếu là khi cha mẹ đã khuất, ta vẫn sống sao cho xứng đáng với những gì các ngài đã gửi gắm nơi mình.
Đức Giê-su nhắc lại điều răn: “Ngươi hãy thờ cha kính mẹ.” Điều răn ấy không đứng ở cuối bảng, mà nằm ở trung tâm của đời sống luân lý. Nó nối kết trời với đất. Ai không biết kính cha mẹ mình, thì đừng vội nói đến việc kính Chúa. Ai dễ dàng xúc phạm, coi thường, hay bỏ rơi cha mẹ, thì đức tin của người ấy, dù có nhiều hình thức đạo đức đến đâu, vẫn là một đức tin khập khiễng.
Mồng Hai Tết, chúng ta kính nhớ tổ tiên, ông bà, cha mẹ, không chỉ để hoài niệm, mà để ý thức rằng mình là người thừa hưởng. Ta thừa hưởng không chỉ đất đai, tài sản, mà còn thừa hưởng cả đức tin, nếp sống, và cả những giới hạn của một gia đình cụ thể. Có những người lớn lên trong yêu thương đủ đầy, nhưng cũng có những người lớn lên trong thiếu thốn, đổ vỡ. Dù thế nào, cha mẹ vẫn là cha mẹ. Tổ tiên vẫn là tổ tiên. Không ai chọn được gốc gác cho mình, nhưng ai cũng có trách nhiệm sống sao cho gốc gác ấy được nở hoa, chứ không bị chặt đứt.
Tin Mừng hôm nay cũng cảnh báo chúng ta về một cám dỗ rất tinh vi: dùng những điều “thánh” để che đậy sự thiếu sót trong tình người. “Con đã dâng cho Chúa rồi” – câu nói ấy nghe rất đạo đức, nhưng trong bối cảnh Đức Giê-su nêu ra, nó lại trở thành một lời biện minh lạnh lùng, vô cảm. Có những người sẵn sàng dâng cho Đền Thờ, nhưng lại không muốn nâng đỡ cha mẹ già yếu. Đức Giê-su không chấp nhận một thứ đạo đức tách rời khỏi tình người. Đối với Người, phụng tự đẹp lòng Thiên Chúa luôn bắt đầu từ lòng hiếu thảo và yêu thương cụ thể.
Nhìn lại đời sống Hội Thánh hôm nay, và nhìn lại chính mình, lời cảnh báo ấy vẫn còn nguyên giá trị. Chúng ta có thể rất bận rộn với các sinh hoạt đạo, các hội đoàn, các công việc tông đồ, nhưng nếu vì thế mà bỏ bê gia đình, bỏ bê cha mẹ, thì đó không phải là điều Chúa muốn. Thiên Chúa không bao giờ đặt mình đối lập với cha mẹ chúng ta. Trái lại, chính Người đã đặt cha mẹ vào cuộc đời ta như những cộng tác viên đầu tiên của công trình tạo dựng và cứu độ.
Mồng Hai Tết cũng là ngày của lòng biết ơn. Biết ơn không chỉ bằng lời nói, mà bằng cách sống. Khi cha mẹ còn sống, biết ơn là còn kịp. Đừng để đến khi chỉ còn di ảnh trên bàn thờ, ta mới thấy mình nợ các ngài quá nhiều. Đừng để đến khi nén hương cháy lên, ta mới ước gì mình đã nói một lời dịu dàng hơn, đã kiên nhẫn hơn, đã ở bên nhiều hơn. Tết là thời gian của đoàn tụ, nhưng cũng là thời gian để hàn gắn. Nếu trong gia đình còn những rạn nứt, còn những giận hờn, thì Mồng Hai Tết là lời mời gọi hãy bắt đầu lại, hãy làm hòa, hãy cúi xuống trước cha mẹ, không phải để mất giá, mà để tìm lại chính mình.
Và với những ai cha mẹ đã qua đời, Mồng Hai Tết không phải là ngày buồn, mà là ngày của niềm hy vọng. Chúng ta tin rằng sự sống không chấm dứt nơi nấm mồ. Chúng ta cầu nguyện cho tổ tiên, ông bà, cha mẹ, và đồng thời xin các ngài cầu bầu cho chúng ta biết sống xứng đáng. Cách tưởng nhớ đẹp nhất không chỉ là mâm cúng hay nén nhang, mà là một đời sống ngay thẳng, nhân hậu, và trung tín với Chúa.
Anh chị em thân mến, Tết rồi sẽ qua, bánh chưng rồi sẽ hết, hoa mai hoa đào rồi cũng sẽ tàn. Nhưng đạo hiếu thì không theo mùa. Lời Chúa hôm nay không chỉ dành cho Mồng Hai Tết, mà cho mọi ngày trong năm. Xin cho mỗi chúng ta biết giữ trọn đạo làm con, không phải bằng hình thức, mà bằng cả tấm lòng. Xin cho đức tin của chúng ta không dừng lại ở môi miệng, nhưng thấm vào từng mối quan hệ gần gũi nhất. Và xin cho mỗi gia đình, nhờ biết sống thờ cha kính mẹ, trở thành một mái nhà thật sự đẹp lòng Thiên Chúa, nơi con người học được cách yêu thương từ những điều rất bình thường.
Lm. Anmai, CSsR
