Tới tuổi 15, Bonaventura theo học tại Paris, trung tâm ánh sáng thời đó. Ngài sống thanh trong đến nỗi Alexandre de Hales nhận xét: Anh giống như Adam chưa hề phạm tội.
Ngài kết thân với sinh viên tài ba khác là Thomas Aquinô. Ngỡ ngàng về sự hiểu biết của bạn mình. Thomas hỏi Bonaventura xem Ngài đã học sách nào ? Bonaventura chỉ cây thánh giá trả lời: Đây là nguồn mọi hiểu biết của tôi. Tôi học Chúa Giêsu bị đóng đinh.
Năm 1257, Ngài được chọn làm bề trên cả dòng Phanxicô. Tình thế Ngài phải đối diện rất là phức tạp. Trong dòng đang có sự phân rẽ giữa những người nhiệt tâm muốn tuân giữ nghiêm nhặt luật dòng và những người muốn chước giảm. Nhờ sự thánh thiện và tài khéo léo, Bonaventura đã giải quyết các vấn đề cách ổn thỏa, đến nỗi Ngài đang được gọi là Đấng sáng lập thứ hai của dòng. Trong kỳ đại hội ở Narbonne 1250, Ngài đã ban hành hiến pháp đầu tiên cho dòng. Sau đó Ngài liên tiếp thăm viếng không biết mệt các tỉnh dòng để quan sát việc thực hiện bản quy luật này. Chính Ngài tổ chức việc học hành cho các giáo sĩ trong dòng, làm cho công cuộc tông đồ được phổ biến rộng rãi đến cả những bậc thức giả lẫn giới bình dân. Chính Bonaventura là một nhà dòng giảng thuyết có biệt tài. Ngài đã giảng thuyết từ các tu viện, tới các thành phố ở Âu Châu, trước mặt vua Louis IX, Đức Giáo Hoàng.
Luôn luôn Ngài thu phục được cảm tình của thính giả. Một thầy dòng khiêm tốn tên là Gilles hỏi Ngài: Các cha thông thái, được Chúa ban cho nhiều tài năng. Còn chúng con, chúng con có thể làm gì được ?
Bonaventuratrả lời: Nếu Chúa ban cho một người tài năng khác là ơn yêu mến Ngài thế là đủ rồi, và là kho tàng quí báu nhất.
Thầy dòng hỏi tiếp: Một người không biết đọc biết viết có thể yêu mến Thiên Chúa như một nhà thông thái biết mọi sự không ?
Thánh nhân trả lời: Chắc chắn rồi, một bà già có thể yêu Chúa hơn cả một nhà tiến sĩ thần học.
Thầy dòng vui vẻ la lớn: Một bà già có thể yêu Chúa hơn cả cha Bonaventura của chúng ta nữa.
Ngài còn tiếp: Biết một chút về Chúa còn hơn là biết mọi sự trong trời đất.
Ngoài những hoạt động bên ngoài ấy. Bonaventura còn lo viết sách để huấn luyện các tu sĩ và những sách về triết học, thần học và thánh kinh. Chúng ta có thể kể đến cuốn “Chú giải luật dòng Phanxicô”, “Hạnh tích thánh Phanxicô” nhất là cuốn “Hành trình của linh hồn hướng về Thiên Chúa”.
Trong nỗ lực xây dựng Hội Thánh, Bonaventura luôn tỏ ra khiêm tốn. Người ta kể rằng: Đức Giáo Hoàng Grêgoriô X truyền cho thánh Thomas và Bonaventura soạn thảo bộ kinh lễ Thánh Thể. Khi hai vị vào yết kiến Đức Giáo Hoàng trình bày công việc, thánh Bonaventura xé nát bản văn của mình.
Cùng với lời khiêm tốn ấy, Bonaventura đã từ chối chức Tổng Giám mục thành York mà Đức Giáo Hoàng Clêment IV đề nghị, lòng khiêm tốn ấy không ngăn cản sự cương quyết và can đảm của Ngài chống lại thuyết sai lầm của thuyết Aristote và Avéoes... Nhưng Đức Giáo Hoàng Grêgoriô X đã quyết định đặt Ngài làm hồng y cai quản giáo phận Albanô và truyền Ngài về Roma ngay. Khi hai sứ thần mang mũ hồng y đến, Ngài còn đang rửa chân. Ngày 28 tháng 5 năm 1273 Ngài nhận chức và là cánh tay đắc lực của Đức Giáo Hoàng. Phần đóng góp của Ngài vào sự hợp nhất Giáo hội Hy lạp và Roma tại công đồng Lyon thật lớn lao.
Nhưng khi công đồng Lyon còn đang nhóm họp thì Bonaventura từ trần ngày 14 tháng 7 năm 1274. Đức Sixtô IV phong Ngài lên bậc hiển thánh năm 1482 và đức Sixtô V đã đặt Ngài làm Tiến sĩ Hội Thánh năm 1858. Người ta gọi Ngài là “Tiến sĩ sốt mến”.
Thánh Bônaventura đầy lòng thánh thiện và khiêm tốn. Với lòng yêu mến Chúa, yêu mến Giáo hội. Chúng ta hãy cầu xin Chúa cho mỗi chúng ta cũng biết sống gắn bó với Chúa và Giáo hội bằng tất cả tấm lòng yêu mến chân thành, nhờ lời cầu bầu của thánh nhân.
15 Tháng Bảy
Thánh Bônaventura
(1221-1274)
Thánh Bônaventura -- một tu sĩ Phanxicô, một thần học gia, một Tiến Sĩ Hội Thánh --vừa uyên bác và vừa thánh thiện. Vì nét linh đạo luôn luôn thể hiện nơi con người và văn bản của ngài, nên lúc đầu ngài được gọi là Tiến Sĩ Ðạo Ðức; nhưng trong các thế kỷ gần đây ngài được gọi là Tiến Sĩ Thánh theo gương "Cha Thánh" là Thánh Phanxicô, vì ngài sống tinh thần đích thực của một tu sĩ Phanxicô
Vào năm 1257, ngài được chọn làm bề trên Dòng khi mới ba mươi lăm tuổi và đã thành công trong việc hòa dịu các xáo trộn trong Dòng vì những bất đồng nội bộ. Ngài rất có công với Dòng và đã viết lại tiểu sử của Thánh Phanxicô. Ngài được Ðức Giáo Hoàng Clêmentê IV bổ nhiệm làm Tổng Giám Mục của York, nhưng ngài xin đừng ép buộc phải chấp nhận vinh dự ấy. Ðức Giáo Hoàng Grêgôriô X đã buộc ngài phải chấp nhận một vinh dự cao hơn, đó là chức Hồng Y và Giám Mục của Albanô.
Vào sáng ngày 15 tháng Bảy 1274, trong khi Công Ðồng Lyon II đang khai diễn, Ðức Giáo Hoàng Grêgôriô X và các giáo phụ trong Công Ðồng đã phải bàng hoàng khi nghe tin Ðức Bônaventura từ trần. Một người chép sử vô danh đã ghi lại cảm tưởng về ngài: "Một người uyên bác có tài hùng biện, và thánh thiện ngoại hạng, ngài nổi tiếng về sự nhân từ, dễ làm quen, hòa nhã và giầu lòng thương người. Với tất cả các đức tính ấy, ngài được Thiên Chúa yêu dấu và thực sự là một con người. Trong tang lễ của ngài, nhiều người đã nhỏ lệ, vì Thiên Chúa đã ban cho ngài một ơn sủng, đó là bất cứ ai biết đến ngài đều quý mến ngài một cách chân thành."
NGÀY 15 THÁNG 7: THÁNH BÔNAVENTURA, GIÁM MỤC, TIẾN SĨ HỘI THÁNH
WHĐ (15/7/2026) - Thánh Bônaventura, nhà thần học lỗi lạc và Tiến sĩ Hội thánh, đã góp phần đưa truyền thống Phanxicô trở thành một trường phái tư tưởng. Ngài qua đời năm 1274 trong thời gian diễn ra Công đồng Lyon bàn về sự hiệp nhất các Kitô hữu. Ngài được Đức Giáo hoàng Sixtô IV phong thánh năm 1482.
Ngày 15 tháng 7
THÁNH BÔNAVENTURA, GIÁM MỤC, TIẾN SĨ HỘI THÁNH
"Lòng căm ghét điều giả dối vốn có sẵn nơi tâm hồn; nhưng mọi sự căm ghét đều phát xuất từ tình yêu, mà tình yêu chân lý - nhất là chân lý mà linh hồn đã được tạo dựng để hướng tới – lại càng bén rễ sâu xa hơn trong tâm hồn."
Thánh Bônaventura có tên khai sinh là Gioan Fidanza, ngài sinh tại Bagnoregio, gần Viterbo, là con của một thầy thuốc. Ngay từ nhỏ, ngài đã không có ý định nối nghiệp cha. Theo một truyền thuyết giải thích nguồn gốc tên dòng của ngài rằng khi còn nhỏ, ngài đã được Thánh Phanxicô Assisi chữa lành khỏi một cơn bệnh hiểm nghèo khi thánh nhân làm dấu thánh giá trên trán cậu bé và thốt lên: "Ôi, vận may tốt lành thay!" (Buona ventura!). Năm 18 tuổi, ngài đến Paris học tập và gia nhập Dòng Anh em Hèn mọn. Năm 1253, ngài hoàn tất chương trình học, nhận học vị magister (giáo sư) và được cấp phép giảng dạy thần học.
Sự chống đối các Dòng Hành Khất
Trong thời gian đó, một cuộc cuộc tranh chấp nội bộ gay gắt bùng nổ giữa các giáo sư triều và các giáo sư thuộc các Dòng Hành Khất. Trong một thời gian, các dòng này chưa được các trường đại học công nhận. Nguồn gốc của cuộc tranh luận bắt đầu từ thời Trung cổ, khi vào thế kỷ XIII, Giáo hội ban đầu đã lên án một số phong trào sống khó nghèo là lạc giáo, cho đến khi Đức Giáo hoàng Innôcentê III đã đón nhận các phong trào này vào trong Giáo hội và đặt họ dưới quyền trực tiếp của Tòa thánh. Đến năm 1254, căng thẳng lại bùng phát sau khi một tác phẩm được xuất bản tiên báo sự xuất hiện của một Giáo hội mới, chỉ được xây dựng trên lý tưởng khó nghèo và sẽ trở thành hiện thực trước năm 1260.
Vị Hồng y Dòng Phanxicô
Năm 1257, tu huynh Bônaventura được bầu làm Bề trên Tổng quyền Dòng Anh em Hèn mọn và trách vụ mới này buộc ngài phải rời bỏ công việc giảng dạy để thực hiện các chuyến kinh lý khắp châu Âu. Năm 1260, ngài biên soạn một cuốn tiểu sử mới về Thánh Phanxicô, mang tên Legenda Major, thay thế tất cả các tiểu sử trước đó; mục tiêu của ngài là củng cố sự hiệp nhất của hội dòng (lúc ấy đã có khoảng ba mươi ngàn tu sĩ), trước những đe dọa chia rẽ giữa khuynh hướng quá khắt khe trong việc sống lý tưởng khó nghèo và xu hướng thế tục hóa. Chính tác phẩm này đã trở thành nguồn cảm hứng để họa sĩ Giotto thực hiện loạt tranh nổi tiếng về cuộc đời thánh Phanxicô.
Năm 1271, Thánh Bônaventura trở về Viterbo và góp phần giải quyết cuộc khủng hoảng của mật nghị bầu Giáo hoàng kéo dài nhất trong lịch sử. Cuối cùng, mật nghị đã bầu người bạn của ngài lên ngôi Giáo hoàng: Đức Grêgôriô X. Hai năm sau, chính vị Giáo hoàng này bổ nhiệm ngài làm Giám mục Albano và phong Hồng y, đồng thời giao cho ngài tổ chức Công đồng Lyon nhằm thúc đẩy sự hiệp nhất giữa Giáo hội Latinh và Giáo hội Hy Lạp. Chính trong thời gian diễn ra công đồng này, năm 1274, Thánh Bônaventura qua đời sau khi đã có hai bài phát biểu.
Triết học phục vụ thần học
Năm 1588, Đức Giáo hoàng Sixtô V tôn phong ngài là Tiến sĩ Hội thánh cùng với Thánh Tôma Aquinô (khi đó Hội thánh mới chỉ có sáu vị Tiến sĩ), và phân biệt hai vị: Thánh Bônaventura là "Tiến sĩ Sốt Mến" (Doctor Seraphicus), còn Thánh Tôma Aquinô là "Tiến sĩ Thiên Thần" (Doctor Angelicus). Đóng góp của Thánh Bônaventura đối với thần học rất quan trọng: trước hết, dựa trên tư tưởng của Thánh Augustinô, ngài khẳng định rằng triết học cần phải phục vụ thần học, vì đối tượng của thần học chính là Thiên Chúa. Theo đó, triết học chỉ có thể trợ giúp con người trong hành trình tìm kiếm Thiên Chúa bằng cách đưa con người trở về với nội tâm, với linh hồn mình, để hướng về Thiên Chúa.
Ngoài ra, Thánh Bônaventura còn chủ trương rằng Đức Kitô là con đường dẫn đến mọi khoa học, và chỉ có Chân lý được mặc khải mới có thể quy tụ các khoa học ấy và hướng chúng tới mục tiêu tối hậu là nhận biết Thiên Chúa. Vì lẽ đó, vị thánh vốn bênh vực truyền thống Giáo phụ và chống lại chủ nghĩa Aristote này đã đi đến kết luận rằng sự hiểu biết khả dĩ duy nhất chính là sự hiểu biết đạt được qua chiêm niệm.
Sự biểu lộ của Ba Ngôi Cực Thánh trong thế giới
Một đóng góp quan trọng khác của Thánh Bônaventura, cũng bắt nguồn từ tư tưởng của Thánh Augustinô, là thần học về mầu nhiệm Ba Ngôi. Cụ thể, ngài cho thấy thế giới giống như một cuốn sách, trong đó mầu nhiệm Ba Ngôi được biểu lộ, vì chính nhờ Ba Ngôi mà thế giới được tạo thành. Vì thế, Thiên Chúa, Duy Nhất và Ba Ngôi, hiện diện như một "dấu vết" nơi mọi loài thụ tạo dù có sự sống hay không có sự sống; như một "hình ảnh" nơi những thụ tạo có lý trí, chẳng hạn như con người; và như "sự tương tự" nơi những thụ tạo công chính và thánh thiện, được Ân sủng chạm đến và được các nhân đức tin, cậy, mến làm cho sống động, khiến họ trở nên con cái Thiên Chúa.
Chuyển ngữ từ: vaticannews.va/fr
Lời Trích
"Hạnh phúc thì không gì khác hơn là vui hưởng sự Toàn Thiện, và vì sự Toàn Thiện ở trên chúng ta, nên chúng ta không thể có hạnh phúc nếu không vượt lên trên chính mình. Tự sức mình, chúng ta không thể siêu thoát nếu không có sự trợ giúp của quyền lực siêu nhiên mà quyền lực ấy đã hạ xuống thấp để nâng chúng ta lên. Dù đời sống nội tâm của chúng ta có tiến bộ như thế nào, điều đó không ích gì cho chúng ta nếu nỗ lực ấy không được sự trợ giúp từ trên cao. Thiên Chúa sẵn sàng cứu giúp những ai tìm kiếm với tâm hồn khiêm tốn và thành khẩn; điều này thực hiện được qua sự chân thành cầu nguyện.
"Như vậy, cầu nguyện là nguồn gốc của mọi hành trình tiến đến Thiên Chúa. Do đó, mỗi người chúng ta hãy trở về với đời sống cầu nguyện và thưa với Chúa: 'Lạy Chúa, xin hãy dẫn dắt con trên con đường của Chúa, để con có thể bước đi trong chân lý của Ngài.'" (Thánh Bônaventura)
