Muối cho đời và ánh sáng cho trần gian

MUỐI CHO ĐỜI VÀ ÁNH SÁNG CHO TRẦN GIAN: ƠN GỌI NÊN THÁNH GIỮA LÒNG THẾ GIỚI 

Chúa Nhật 5 Thường Niên

Bước vào Chúa Nhật Tuần V Mùa Thường Niên, Giáo hội đặt chúng ta trước một lời mời gọi đầy thách đố nhưng cũng vô cùng vinh dự qua những hình ảnh bình dị mà đầy sức mạnh của Tin Mừng Thánh Mát-thêu. Sau khi công bố Hiến chương Nước Trời với Tám Mối Phúc Thật trên núi, Chúa Giê-su không để các môn đệ dừng lại ở việc chiêm ngưỡng lý tưởng, nhưng Người lập tức chỉ ra căn tính và sứ mạng của họ trong thế gian. "Chính anh em là muối cho đời. Chính anh em là ánh sáng cho trần gian." Đây không phải là một lời cầu chúc hay một giả thuyết, mà là một lời khẳng định mang tính bản chất. Chúa không nói "anh em hãy cố gắng trở thành", nhưng Người nói "anh em là". Điều này có nghĩa là, ngay từ giây phút đón nhận giáo huấn của Thầy, các môn đệ đã mang trong mình một phẩm chất mới, một trách nhiệm mới đối với nhân loại đang khao khát ý nghĩa và sự thật.

Hình ảnh "muối cho đời" mang một ý nghĩa sâu sắc trong bối cảnh văn hóa Do Thái cổ đại. Muối không chỉ là gia vị làm cho món ăn thêm đậm đà, mà quan trọng hơn, muối là chất bảo quản để thực phẩm không bị hư nát. Trong một thế giới đầy dẫy những sự băng hoại về đạo đức, những giá trị bị đảo lộn và sự tuyệt vọng bủa vây, người Kitô hữu được mời gọi trở thành "chất bảo quản" tâm linh. Sự hiện diện của người môn đệ phải là yếu tố ngăn chặn sự lan rộng của cái ác, của sự hận thù và ích kỷ. Muối chỉ phát huy tác dụng khi nó tan biến đi, khi nó hòa nhập vào thức ăn. Cũng vậy, người Kitô hữu không sống tách biệt trong ốc đảo của riêng mình, nhưng phải dấn thân vào mọi ngõ ngách của đời sống xã hội, từ gia đình đến công sở, từ học đường đến thương trường, để ướp mặn cuộc đời bằng tinh thần Tin Mừng.

Tuy nhiên, Chúa Giê-su cũng đưa ra một lời cảnh báo nghiêm khắc về việc "muối nhạt đi". Trong thực tế địa chất vùng Trung Đông, muối thường được khai thác từ Biển Chết, vốn lẫn nhiều tạp chất và khoáng chất khác. Nếu bị ẩm ướt, phần muối mặn sẽ bị rửa trôi, chỉ còn lại lớp cặn trắng vô vị. Khi một Kitô hữu đánh mất bản sắc của mình, đánh mất đức tin và lòng mến, họ trở nên "nhạt nhẽo". Sự nhạt nhẽo này không chỉ là sự vô dụng về mặt tâm linh mà còn dẫn đến việc bị "người ta chà đạp". Nếu chúng ta sống không khác gì thế gian, nếu chúng ta cũng chạy theo danh lợi và thỏa hiệp với bất công, thì thế gian sẽ khinh thường đạo giáo mà chúng ta tuyên xưng. Sứ mạng của muối đòi hỏi một sự hy sinh tự hạ, một sự tan chảy thầm lặng để đem lại hương vị cứu độ cho tha nhân.

Tiếp nối hình ảnh muối là hình ảnh "ánh sáng cho trần gian". Nếu muối hoạt động thầm lặng bên trong thì ánh sáng có đặc tính lan tỏa và công khai. Chúa Giê-su dùng hình ảnh "thành xây trên núi" và "đèn đặt trên đế" để nhấn mạnh rằng đức tin không phải là chuyện riêng tư kín đáo. Ánh sáng của người môn đệ không tự thân mà có, nhưng đó là ánh sáng phản chiếu từ chính Chúa Giê-su – Ánh Sáng Thật. Khi chúng ta sống theo các mối phúc, chúng ta trở thành những ngọn đèn soi chiếu vào những góc tối của đau khổ, của sự thiếu hiểu biết và tội lỗi. Một thành phố trên núi thì không thể che giấu, cũng vậy, một cộng đoàn Kitô hữu sống yêu thương chân thành sẽ tự nhiên thu hút ánh nhìn của thế giới, trở thành dấu chỉ về sự hiện diện của Thiên Chúa giữa loài người.

 Tin Mừng cho thấy từ "ánh sáng" (phos) trong tiếng Hy Lạp không chỉ là ánh sáng vật lý mà còn chỉ sự hiểu biết thiêng liêng và sự thánh thiện. Việc "thắp đèn rồi để dưới cái thùng" là một hình ảnh mỉa mai về sự phi lý. "Cái thùng" ở đây có thể tượng trưng cho sự sợ hãi, sự lười biếng hoặc sự quan tâm quá mức đến những nhu cầu vật chất làm che lấp đi đời sống tâm linh. Chúa Giê-su mời gọi chúng ta đặt ngọn đèn đức tin lên "đế", tức là đưa đức tin vào vị trí ưu tiên, để từ đó mọi suy nghĩ, lời nói và hành động của chúng ta đều được soi dẫn. Mục đích cuối cùng của ánh sáng không phải để người ta ca tụng ngọn đèn, mà là để họ thấy "công việc tốt đẹp" (kalos erga) – những việc làm phát xuất từ lòng nhân hậu – mà tôn vinh Cha trên trời. Đây là cốt lõi của việc tông đồ: làm cho danh Chúa được cả sáng qua lối sống của chúng ta.

Gợi ý mục vụ cho chúng ta hôm nay bắt đầu từ việc xét lại "độ mặn" của đời sống Kitô hữu trong môi trường cụ thể. Trong một xã hội đang dần trở nên vô cảm, một lời hỏi han chân tình, một sự trung thực trong kinh doanh, hay một thái độ bao dung trước lỗi lầm của người khác chính là lúc chúng ta đang ướp mặn cuộc đời. Chúng ta được mời gọi không phải để làm những điều phi thường, nhưng để làm những việc bình thường với một tình yêu phi thường. Muối không cần nhiều, chỉ cần một lượng nhỏ cũng đủ làm thay đổi hương vị của cả một nồi canh lớn. Đừng nản lòng khi thấy mình nhỏ bé giữa một thế gian rộng lớn, bởi sức mạnh của Tin Mừng không nằm ở số lượng nhưng nằm ở phẩm chất của sự dấn thân.

Đối với các gia đình, ơn gọi làm ánh sáng có nghĩa là biến ngôi nhà thành một nơi ấm áp, nơi mà con cái nhìn thấy cha mẹ cầu nguyện, nhìn thấy sự hòa thuận và lòng hiếu khách. Ánh sáng của gia đình Kitô giáo phải chiếu tỏa sang các gia đình hàng xóm qua sự giúp đỡ tương thân tương ái. Đối với những người trẻ, ánh sáng là sự can đảm sống khác biệt, không chạy theo những trào lưu độc hại, biết dùng mạng xã hội để lan tỏa những sứ điệp tích cực thay vì những lời chỉ trích, lên án. Mỗi Kitô hữu phải là một "ngọn đèn" xua tan bóng tối của sự bi quan, mang lại niềm hy vọng cho những người đang tuyệt vọng vì bệnh tật, nghèo đói hoặc cô đơn.

Việc "tôn vinh Cha trên trời" phải là động lực duy nhất cho mọi hoạt động bác ái. Có một ranh giới mong manh giữa việc "làm việc tốt để người ta thấy" (vì hư danh) và việc "ánh sáng chiếu giãi để người ta thấy mà tôn vinh Chúa". Sự khác biệt nằm ở thái độ khiêm nhường. Khi chúng ta ý thức rằng mọi sự tốt lành chúng ta làm đều là hồng ân của Chúa, chúng ta sẽ không tìm kiếm sự tung hô cho bản thân. Một cộng đoàn Kitô hữu thực sự là muối và ánh sáng khi họ không còn quy hướng về mình, nhưng trở thành một máng xối để ân sủng Chúa tuôn đổ vào trần gian. Khi người ngoại đạo nhìn vào chúng ta và nói: "Xem họ yêu thương nhau biết bao", đó chính là lúc ánh sáng của chúng ta đang thực sự tỏa rạng.

Sứ điệp Tin Mừng hôm nay cũng nhắc nhở chúng ta về trách nhiệm đối với công ích. Người Kitô hữu không thể thờ ơ trước những vấn đề của xã hội như ô nhiễm môi trường, bất bình đẳng hay những chính sách thiếu nhân bản. Trở thành muối và ánh sáng nghĩa là phải có tiếng nói ngôn sứ, phải biết đấu tranh cho công lý và sự thật. Chúng ta không được phép "đậy thùng" lên lương tâm của mình trước những tiếng kêu cứu của người nghèo khổ. Sự thánh thiện không chỉ diễn ra trong nhà thờ, mà còn phải được chứng thực nơi công trường, ngoài chợ búa và trong mọi mối tương quan xã hội.

Trong cuộc sống đầy áp lực và vội vã, đôi khi ngọn đèn của chúng ta trở nên lu mờ vì thiếu "dầu" ân sủng. Dầu đó chính là lời Chúa, các Bí tích và đời sống cầu nguyện gắn bó mật thiết với Chúa Giê-su. Nếu không kết hợp với nguồn sáng là chính Chúa, ngọn đèn của chúng ta sẽ sớm lụi tàn. Nếu không được ướp mặn bằng Lời Chúa mỗi ngày, chúng ta sẽ sớm bị dòng đời cuốn trôi và trở nên nhạt nhẽo. Hãy xin Chúa ban cho chúng ta lòng nhiệt thành mới, để chúng ta không chỉ giữ đức tin cho riêng mình, nhưng biết can đảm đem hương vị và ánh sáng của Chúa đến cho mọi người chúng ta gặp gỡ.

Cuối cùng, chúng ta hãy nhớ rằng thế giới đang khát khao Thiên Chúa, dù có thể họ không nhận ra. Họ đang tìm kiếm một "hương vị" thực sự cho cuộc đời và một "ánh sáng" chỉ đường trong đêm đen của định mệnh. Chúng ta chính là những khí cụ mà Chúa chọn để đáp lại niềm khao khát đó. Đừng sợ hãi vì mình yếu đuối, vì chính trong sự yếu đuối, sức mạnh của Thiên Chúa mới được biểu lộ rõ nét nhất. Hãy để cuộc đời chúng ta trở thành một bài ca chúc tụng, một bằng chứng sống động về lòng thương xót của Thiên Chúa, để qua chúng ta, thế giới nhận biết rằng có một người Cha nhân hậu đang chờ đón họ trên trời.