HÀO NHOÁNG CỦA TRI THỨC VÀ SỰ TRỐNG RỖNG CỦA TÂM HỒN: TIẾNG CHUÔNG CẢNH TỈNH GIỮA LÒNG GIÁO HỘI
Giữa lòng những thành phố cổ kính, nơi những hàng cột đá cẩm thạch đứng sừng sững như những chứng nhân của lịch sử và đức tin, có một vẻ đẹp khiến người ta phải choáng ngợp. Đó là vẻ đẹp của những bức khảm Mosaic tinh xảo, nơi hàng ngàn mảnh ghép nhỏ bé, lấp lánh được bàn tay nghệ nhân sắp đặt một cách tài tình để tạo nên những hình ảnh thánh thiêng, rực rỡ. Nhìn từ xa, mọi thứ đều hoàn hảo, mọi chi tiết đều toát lên vẻ sang trọng và thánh đức. Thế nhưng, nếu soi chiếu hình ảnh ấy vào đời sống tâm linh của những người đang mang danh là môn đệ Chúa, đặc biệt là những người đang miệt mài trên con đường học thuật tại những trung tâm thần học lớn như Roma, ta chợt nhận ra một thực tế nghiệt ngã. Đằng sau cái vẻ ngoài lấp lánh như những bức khảm ấy, đôi khi lại là một sự xáo trộn đầy kiêu ngạo, một nội tâm vụn vỡ và lạc lõng giữa những mớ lý thuyết khô khan.
Cám dỗ lớn nhất của con người không phải luôn là những tội lỗi thô thiển, mà thường là những điều tinh vi, mang dáng dấp của sự thiện hảo. Tại những nơi mà tri thức được tôn vinh, người ta dễ dàng rơi vào cái bẫy của việc dùng kiến thức làm bức bình phong che khuất con người thật của mình. Chúng ta vác theo những mặt nạ hào nhoáng của học thuật, những học vị, những bằng cấp sáng chói để trình diễn trước mặt người đời và thậm chí là trước mặt Chúa. Chúng ta mải mê tranh luận về các bản văn, về những hệ thống thần học phức tạp, về những định nghĩa tín lý cao siêu, nhưng lại quên mất rằng tri thức mà không có tình yêu thì chỉ là thanh la phèng phèng hay chũm choẹ xoảng xoảng như lời Thánh Phaolô đã cảnh báo trong Thư gửi tín hữu Cô-rin-tô. Cái âm thanh chát chúa ấy có thể vang dội, có thể thu hút sự chú ý, nhưng nó không có sức sống, không mang lại sự bình an và chẳng thể chạm đến tâm hồn ai.
Có một câu hỏi nhức nhối cần được đặt ra trong sự thinh lặng của lương tâm: Có bao nhiêu bằng cấp mới đủ để khỏa lấp một tâm hồn đã nguội lạnh lửa mến? Chúng ta có thể sở hữu hàng tá chứng chỉ từ các đại học danh tiếng, chúng ta có thể được gọi là bậc thầy về thánh kinh hay giáo luật, nhưng nếu trái tim không còn rung động trước nỗi đau của tha nhân, nếu đôi gối không còn biết quỳ xuống trong sự chiêm niệm, thì tất cả những thứ đó chỉ là một sự lừa dối vĩ đại. Sự tự mãn về tri thức là một loại độc dược êm dịu, nó khiến người ta tin vào những tính toán của mình hơn là tin vào ân sủng. Khi trí tuệ được đặt lên ngai vàng, Thiên Chúa dễ dàng bị đẩy ra ngoài lề, chỉ còn là một đối tượng để nghiên cứu thay vì là một Đấng để yêu mến và thờ lạy.
Bài học từ vua Sa-un năm xưa vẫn còn đó như một lời cảnh báo rợn người cho mọi thời đại. Vì quá tin vào mưu lược của bản thân, vì lo sợ trước quân thù và sự thiếu kiên nhẫn, ông đã cả gan bước qua ranh giới thánh thiêng để tự mình dâng lễ tế thay cho ngôn sứ Sa-mu-en. Ông cho rằng sự tính toán của mình là cần thiết để cứu vãn tình thế, ông dùng lý lẽ của "sự hiệu quả" để biện minh cho sự bất tuân. Sa-un đã đánh mất vương quyền không phải vì ông thiếu tài năng, mà vì ông thiếu sự phó thác và lòng khiêm hạ trước nhan Chúa. Linh mục hôm nay cũng thế, chúng ta rất dễ đi vào vết xe đổ ấy. Khi chúng ta dùng những chứng chỉ, những bận rộn của công việc trí tuệ hay những dự án mục vụ để biện minh cho sự thiếu vắng giờ cầu nguyện, chúng ta đang thực sự sa ngã. Chúng ta đang dâng những "lễ vật lạ" bằng chính cái tôi kiêu ngạo của mình thay vì dâng chính trái tim tan nát và khiêm hạ mà Chúa hằng mong đợi.
Thật bi kịch khi một người nam, người nữ thánh hiến lại trở thành một "chuyên gia" về Thiên Chúa mà lại không hề biết Ngài. Chúng ta có thể giải thích vanh vách về mầu nhiệm Nhập Thể nhưng lại sống như những kẻ xa lạ với sự khiêm hạ của hang đá Bê-lem. Chúng ta có thể viết những khảo luận sâu sắc về Thập giá nhưng lại tìm mọi cách để né tránh những đau khổ nhỏ mọn trong đời sống chung. Cái hố ngăn cách giữa tri thức và đời sống tâm linh chính là nơi mà bóng tối của sự kiêu ngạo trú ngụ. Khi ấy, tri thức không còn là phương tiện để phục vụ Tin Mừng, mà trở thành một thứ trang sức xa xỉ để nuôi dưỡng lòng tự ái. Chúng ta trở thành những bức khảm Mosaic đẹp đẽ nhưng vô hồn, chỉ biết phản chiếu ánh sáng bên ngoài mà không có nguồn sáng tự bên trong.
Sự xáo trộn bên trong mà chúng ta hằng che giấu thường bắt nguồn từ nỗi sợ. Sợ bị coi là tầm thường, sợ bị đánh giá là kém cỏi, sợ phải đối diện với sự trống rỗng của chính mình khi trút bỏ những danh xưng học thuật. Chính nỗi sợ này đẩy chúng ta vào cuộc đua không hồi kết của việc tích lũy kiến thức như một hình thức tích trữ quyền lực. Nhưng ân sủng của Thiên Chúa không chảy vào những tâm hồn đầy ắp sự tự mãn, Ngài chỉ đổ đầy những gì trống rỗng. Một tâm hồn đầy chữ nghĩa nhưng thiếu vắng sự cầu nguyện giống như một khu vườn được trang trí bằng hoa giả: nhìn từ xa thì rực rỡ nhưng không bao giờ có hương thơm và sự sống.
Lửa mến là thứ duy nhất có thể biến tri thức thành thần học đích thực. Thánh Tôma Aquinô, bậc thầy của các nhà thần học, đã từng thú nhận rằng ông học được từ chân Thập giá nhiều hơn là từ sách vở. Nếu không có lửa mến, tri thức chỉ là gánh nặng, là xiềng xích trói buộc chúng ta vào cái tôi ích kỷ. Để khôi phục lại ngọn lửa ấy, không có cách nào khác ngoài việc can đảm tháo bỏ mặt nạ, bước ra khỏi sự bảo vệ của các bằng cấp để đứng trần trụi trước nhan Chúa. Chúng ta cần học lại cách làm một đứa trẻ, cách thưa chuyện với Cha bằng những lời giản đơn nhất, không cần những thuật ngữ thần học bóng bẩy, chỉ cần một tấm lòng chân thành và khao khát.
Cuộc đời linh mục và tu sĩ là một lời chứng về sự hiện diện của Thiên Chúa, chứ không phải là một bài thuyết trình về sự thông thái của con người. Nếu chúng ta chỉ mang đến cho giáo dân những mớ lý thuyết khô khan mà không cho họ thấy được một trái tim cháy bỏng tình yêu Đức Kitô, chúng ta đã thất bại trong sứ vụ của mình. Thế giới hôm nay không thiếu những học giả, họ đang khao khát những vị thánh – những người mà tri thức của họ đã được tôi luyện qua lò lửa của sự cầu nguyện và hy sinh. Đừng để những bức khảm Mosaic của chúng ta chỉ là những mảnh ghép rời rạc của sự kiêu ngạo, nhưng hãy để ân sủng gắn kết chúng ta lại thành một hình ảnh sống động của lòng thương xót Chúa.
Ước gì mỗi chúng ta biết dừng lại trong cuộc chạy đua học thuật để tự hỏi: Tôi đang tìm kiếm vinh quang cho ai? Nếu câu trả lời không phải là Thiên Chúa, thì đã đến lúc chúng ta phải đập nát bức bình phong giả tạo ấy đi. Hãy để tri thức trở thành chiếc thang dẫn đưa ta đến gần Chúa và anh em hơn, thay vì là bức tường ngăn cách. Chỉ khi tri thức quỳ gối trước tình yêu, nó mới thực sự trở nên ánh sáng soi đường. Bằng không, nó chỉ là bóng tối che mắt chúng ta khỏi nẻo đường cứu độ, đưa chúng ta lún sâu vào vết xe đổ của Sa-un, nơi mà sự tự mãn dẫn đến sự hủy diệt linh hồn. Xin Chúa ban cho chúng ta trái tim biết yêu mến trước khi cho chúng ta một trí tuệ sáng suốt, để mỗi trang sách chúng ta lật qua đều trở thành một lời kinh nguyện, và mỗi bằng cấp chúng ta nhận được đều là một cam kết phục vụ trong khiêm hạ.
Lm. Anmai, CSsR
BI KỊCH CỦA NHỮNG ÁNH HÀO QUANG GIẢ TẠO TRONG ĐỜI DÂNG HIẾN
Bi kịch dường như chưa bao giờ cũ, nó vẫn cứ âm thầm diễn ra như một dòng chảy ngầm bên dưới mặt hồ phẳng lặng của đời sống tu trì. Người ta thường nghĩ rằng nơi những giảng đường rực rỡ, nơi tụ hội của những tinh hoa học thuật và những bộ óc uyên bác nhất của Giáo hội, sẽ là nơi thánh thiêng nhất để hun đúc nên những tâm hồn phụng sự. Thế nhưng, chính tại nơi ấy, tôi đã bắt gặp một thực tế đầy tréo ngoe và đau đớn. Một thực tế mà đôi khi chúng ta cố tình nhắm mắt làm ngơ để duy trì một vẻ ngoài thánh thiện giả tạo. Tôi không muốn vơ đũa cả nắm, bởi tôi biết chắc rằng Giáo hội vẫn luôn có những vị thánh thầm lặng, những bậc thầy thực sự đang ngày đêm miệt mài bên trang sách không phải để tìm kiếm danh vọng, mà để tìm kiếm tôn nhan Thiên Chúa và phục vụ tha nhân. Họ là những người học để yêu, học để hiểu và học để chết đi cho chính mình. Thế nhưng, người ta thường bảo mây tầng nào gặp mây tầng đó, và có lẽ chính vì bản thân tôi cũng chẳng ra gì, nên tôi chỉ thấy mình thường quanh quẩn và kết thân với những kẻ cũng ngông cuồng của Chúa như mình.
Chúng tôi, những kẻ đang mải mê dệt đời linh mục không phải bằng sợi chỉ của sự khiêm nhường hay lòng mến sắt son, mà bằng sự hào nhoáng của chức thánh. Chúng tôi nhìn chức thánh như một tấm giấy thông hành để bước vào những tầng lớp thượng lưu, để được trọng vọng và nể phục. Chúng tôi say sưa trong những cuộc gặp gỡ nơi hành lang đại học rực rỡ, nơi những câu chuyện không còn xoay quanh Tin Mừng hay nỗi khổ của người nghèo, mà là những cuộc chạy đua về học thuật, những dự án thăng tiến và những mối quan hệ đầy tính toán. Những văn bằng đỏ chói, những học hàm học vị cao quý dường như đã trở thành những món trang sức lấp lánh để che đậy một tâm hồn trống rỗng. Chúng tôi tự hào về những gì mình đạt được trên con đường tri thức, nhưng lại quên mất rằng tri thức mà không có tình yêu thì chỉ làm cho con người ta thêm kiêu ngạo. Chúng tôi đang biến đời dâng hiến thành một sàn diễn thời trang của trí tuệ, nơi mỗi người cố gắng phô diễn vẻ đẹp trí thức của mình để nhận được những tràng pháo tay tán thưởng từ thế gian.
Bi kịch nằm ở chỗ chúng tôi đang nhầm lẫn giữa phương tiện và mục đích. Học thuật, văn bằng vốn dĩ là công cụ để phục vụ Giáo hội tốt hơn, nhưng chúng tôi đã biến chúng thành những ngai vàng để tự tôn thờ chính mình. Càng leo cao trên nấc thang danh vọng học thuật, chúng tôi càng rời xa những con đường gồ ghề của thực tế mục vụ, nơi có những mùi chiên hôi hám và những linh hồn đang khát khao sự an ủi. Chúng tôi thích ngồi trong những căn phòng máy lạnh, bàn luận về những học thuyết thần học cao siêu, hơn là đến với những xóm nghèo hay ngồi tòa giải tội hàng giờ liền. Sự hào nhoáng của những văn bằng đỏ chói đã làm mờ mắt chúng tôi, khiến chúng tôi không còn nhận ra dấu đinh trên đôi tay của Đấng mà chúng tôi tuyên bố là đang bước theo. Chúng tôi trở thành những "công chức tâm linh" có học thức cao, nhưng lại thiếu vắng trái tim của một người mục tử.
Thật đau lòng khi thấy những linh mục trẻ, đầy nhiệt huyết, nhưng lại sớm bị cuốn vào vòng xoáy của sự phù phiếm. Họ bắt đầu đo lường giá trị của mình bằng số lượng bằng cấp và sự quen biết với những người quyền thế. Họ coi việc đi học là một đặc quyền để thoát ly khỏi những gánh nặng của đời sống cộng đoàn và sứ vụ khó khăn. Những hành lang đại học rực rỡ trở thành thánh đường mới, nơi họ thờ phượng cái tôi của mình. Họ quên rằng Chúa Giêsu không chọn những triết gia lỗi lạc nhất để lập nhóm Mười Hai, Người chọn những ngư phủ đầy bụi trần nhưng có một trái tim rộng mở. Chúng tôi đang dệt nên một chiếc áo choàng linh mục rực rỡ bằng những sợi tơ của sự kiêu ngạo, và khi mặc nó vào, chúng tôi cảm thấy mình cao trọng hơn người khác, nhưng thực chất chúng tôi đang trở nên cô độc và xa lạ với chính đàn chiên của mình.
Cái ngông cuồng của chúng tôi là cái ngông cuồng của những kẻ tưởng mình đã nắm giữ được chân lý trong tay chỉ vì mình có nhiều bằng cấp. Chúng tôi sẵn sàng tranh luận nảy lửa về một dấu phẩy trong văn bản cổ, nhưng lại thờ ơ trước những giọt nước mắt của một người mẹ mất con hay sự bế tắc của một gia đình tan vỡ. Trí tuệ của chúng tôi trở thành những rào cản ngăn cách chúng tôi với con người thật của mình và với tha nhân. Chúng tôi sống trong một thế giới ảo của những khái niệm và định nghĩa, nơi mà Thiên Chúa cũng chỉ là một đối tượng để nghiên cứu chứ không còn là Đấng để yêu mến và tôn thờ bằng cả mạng sống. Đây chính là bi kịch lớn nhất: chúng tôi đang mất dần khả năng cảm thông, khả năng quỳ xuống rửa chân cho anh em, chỉ vì đôi đầu gối của chúng tôi đã quá cứng nhắc sau bao nhiêu năm ngồi trên ghế giảng đường đại học.
Sự tréo ngoe còn nằm ở chỗ, chính Giáo hội đôi khi cũng vô tình cổ súy cho lối sống này. Chúng ta quá chú trọng vào việc đào tạo những chuyên gia, những nhà quản lý mà quên mất việc đào tạo những vị thánh. Chúng ta tự hào khi có nhiều linh mục tiến sĩ, nhưng lại ít khi tự hỏi có bao nhiêu người trong số đó thực sự mang trong mình lòng thương xót của Chúa. Những văn bằng đỏ chói được treo trang trọng trên tường, nhưng sự thánh thiện thì lại vắng bóng trong đời sống thường ngày. Chúng tôi kết thân với nhau, lập thành những nhóm "tinh hoa" để cùng nhau tung hô, cùng nhau hưởng thụ sự sang trọng của tri thức, và cùng nhau nhìn xuống những người "ít học" với ánh mắt thương hại. Đó là một sự chia rẽ đau đớn ngay trong lòng nhiệm thể Chúa Kitô, nơi mà lẽ ra mọi người đều phải là anh chị em một nhà.
Tôi tự nhìn lại mình và thấy sợ hãi. Tôi cũng là một phần của thực tế đó, một kẻ cũng đang loay hoay với những hào nhoáng rỗng tuếch. Tôi nhận ra rằng, nếu không có ơn Chúa, tri thức sẽ trở thành một liều thuốc độc giết chết đức tin. Càng có nhiều kiến thức, tôi càng dễ tìm ra những lý lẽ tinh vi để bào chữa cho sự lười biếng và ích kỷ của mình. Tôi dùng thần học để che đậy sự thiếu vắng của lời cầu nguyện, dùng giáo luật để áp đặt ý chí của mình lên người khác, và dùng phụng vụ như một công cụ để phô diễn quyền lực. Những văn bằng của tôi chẳng là gì trước mặt Thiên Chúa nếu chúng không giúp tôi yêu người nghèo hơn, hy sinh nhiều hơn và sống khiêm nhường hơn. Bi kịch này sẽ mãi mãi cũ nếu chúng ta không dám đối diện với sự thật trần trụi về chính mình, không dám lột bỏ những chiếc mặt nạ học thuật để trở về với cái tâm của một người môn đệ.
Chúng ta cần một sự hoán cải tận căn trong tư duy về việc học và việc thi hành chức thánh. Học tập phải là một hành trình đi vào mầu nhiệm của Thiên Chúa, một hành trình làm cho trái tim chúng ta trở nên nhạy bén hơn trước những đau khổ của thế giới. Linh mục không phải là một học giả cô độc trong tháp ngà, mà là một người đứng giữa dòng đời để mang ánh sáng của Chúa đến cho những người đang ngồi trong bóng tối. Những cuộc gặp gỡ trong hành lang đại học rực rỡ chỉ có giá trị nếu nó thôi thúc chúng ta ra đi đến với những vùng ngoại biên. Những văn bằng đỏ chói chỉ thực sự có giá trị khi nó được nhúng vào máu và mồ hôi của sứ vụ mục tử. Nếu không, tất cả chỉ là rơm rác, là sự phù vân của những kẻ ngông cuồng đang tự lừa dối chính mình và lừa dối cả cộng đoàn dân Chúa.
Bi kịch này không bao giờ cũ vì lòng kiêu ngạo của con người là bất tận. Mỗi thế hệ đều có những cám dỗ riêng về sự hào nhoáng, và hôm nay, sự hào nhoáng ấy mang gương mặt của học thuật và bằng cấp. Chúng ta cần những vị thánh thầm lặng nơi giảng đường để nhắc nhở chúng ta rằng, cuối cùng chúng ta sẽ bị xét xử không phải dựa trên những gì chúng ta đã viết, những bằng cấp chúng ta có, mà dựa trên việc chúng ta đã yêu thương như thế nào. Đã đến lúc chúng ta phải dừng việc dệt đời linh mục bằng những sợi chỉ lấp lánh của thế gian, để bắt đầu dệt nó bằng những sợi chỉ thô sơ của Tin Mừng, của sự nghèo khó và của lòng vâng phục. Chỉ khi đó, bi kịch này mới có thể chấm dứt, và ánh sáng thực sự của chức thánh mới có thể tỏa lan, không phải từ những văn bằng, mà từ một đời sống dâng hiến trọn vẹn và khiêm nhường.
Lạy Chúa, xin thương xót chúng con, những linh mục đang mải mê tìm kiếm vinh quang cho chính mình dưới danh nghĩa phục vụ Chúa. Xin cho chúng con biết sợ hãi trước những ánh hào nhoáng giả tạo và biết tìm về với sự chân thật của thập giá. Xin cho những giảng đường không còn là nơi sản sinh ra những kẻ ngông cuồng, nhưng là nơi đào tạo những tâm hồn biết yêu mến chân lý và phụng sự anh em trong âm thầm. Ước gì chúng con nhận ra rằng, văn bằng quý giá nhất chính là dấu ấn của Chúa Kitô trong lòng mình, và học hàm cao trọng nhất chính là trở nên người phục vụ mọi người. Xin giúp chúng con thoát khỏi bi kịch của sự tự mãn để có thể thực sự trở thành những mục tử như lòng Chúa mong ước, những người không chỉ có trí tuệ sáng suốt mà còn có một trái tim cháy bỏng tình yêu.
Lm. Anmai, CSsR
BI KỊCH CỦA CHIẾC VƯƠNG MIỆN RỖNG VÀ NỖI CÔ ĐƠN TỘT CÙNG CỦA KẺ ĐÃ TỪNG ĐƯỢC XỨC DẦU
Có lẽ trong lịch sử cứu độ, hiếm có nhân vật nào để lại một dư vị đắng cay, một nỗi buồn thấu tâm can và một bài học kinh hoàng về sự sụp đổ thiêng liêng như Sa-un, vị vua đầu tiên của dân Ít-ra-en. Câu chuyện của ông không đơn thuần là sự thay đổi triều đại, không chỉ là chuyện thắng thua trên chiến trường, mà là một bi kịch của tâm hồn, một sự xói mòn khủng khiếp diễn ra âm thầm bên trong lớp áo hoàng bào rực rỡ. Chúng ta hãy cùng đi ngược dòng thời gian, không phải để phán xét một con người đã khuất bóng ngàn năm, mà để soi rọi vào chính những góc khuất trong tâm hồn mình, nơi mà ranh giới giữa sự khiêm hạ thẳm sâu và sự kiêu hãnh rỗng tuếch đôi khi mong manh như sợi tóc. Hãy nhìn vào Sa-un, để thấy rằng đỉnh cao của vinh quang thế gian, nếu không còn Thần Khí Chúa, sẽ trở thành nấm mồ chôn cất chính linh hồn mình.
Khởi đầu của Sa-un đẹp tựa như một bài thơ của ân sủng. Ngày ấy, khi ông còn là một chàng thanh niên vạm vỡ đi tìm những con lừa bị lạc cho cha, tâm hồn ông trong trẻo và ngây thơ biết bao. Khi đối diện với ngôn sứ Sa-mu-en và nghe về ý định tuyển chọn của Thiên Chúa, Sa-un đã thốt lên những lời gan ruột, những lời mà sau này trở thành bản cáo trạng đau đớn cho chính ông: "Tôi chẳng phải là người thuộc chi tộc Ben-gia-min, chi tộc nhỏ nhất của Ít-ra-en sao? Và gia tộc tôi lại chẳng là gia tộc nhỏ nhất trong các gia tộc của chi tộc Ben-gia-min sao?" (1 Sm 9,21). Đó không phải là một lời khách sáo xã giao. Đó là sự thật về xuất thân, và quan trọng hơn, đó là sự thật về tâm thế của ông lúc bấy giờ. Ông thấy mình nhỏ bé. Ông thấy mình không xứng đáng. Và chính trong cái "không xứng đáng" ấy, Thiên Chúa đã đổ tràn đầy Thần Khí của Ngài xuống. Thiên Chúa yêu thích sự trống rỗng của chiếc bình gốm khiêm hạ, để Ngài có thể rót đầy rượu mới của quyền năng. Sa-un đã khởi đi từ con số không, và vì là số không, ông đã để Chúa là tất cả. Ngày ông được xức dầu, ông trở thành một con người khác, trái tim ông được biến đổi, và ông đã từng là niềm hy vọng rạng ngời của cả một dân tộc đang khao khát một vị lãnh đạo.
Thế nhưng, bi kịch của đời người thường không bắt đầu từ những thất bại, mà lại bắt đầu ngay từ những đỉnh cao vinh quang. Khi quyền lực nằm trong tay, khi tiếng hò reo "Vạn tuế" vang dậy khắp các triền đồi, khi những chiến thắng quân sự làm nức lòng dân chúng, thì một cái gì đó trong Sa-un bắt đầu rạn vỡ. Sự khiêm hạ thẳm sâu ngày nào – cái nền móng vững chắc nhất để ân sủng đậu lại – bắt đầu bị thay thế bằng cái tôi to lớn của một bậc quân vương. Ông bắt đầu nhìn ngai vàng không phải như một sứ vụ được ủy thác, mà như một tài sản sở hữu. Và khi con người ta bắt đầu sở hữu, họ bắt đầu sợ mất. Nỗi sợ hãi là kẻ thù của đức tin, và cũng là kẻ thù của sự trung tín. Sa-un đã không mất vương quyền ngay lập tức sau một lỗi lầm, ông mất dần chính mình qua từng sự thỏa hiệp nhỏ nhặt.
Đỉnh điểm của bi kịch không nằm ở việc ông thua trận, mà nằm ở giây phút ông quyết định tự mình dâng lễ tế tại Ghin-gan vì Sa-mu-en đến muộn, và sau đó là việc ông giữ lại những súc vật béo tốt của quân A-ma-lếch. Nhìn bề ngoài, đó có vẻ là những lý do đạo đức: dâng lễ để cầu khẩn Chúa, giữ lại vật tốt để tế lễ cho Chúa. Nhưng Thiên Chúa, Đấng thấu suốt tâm can, đã nhìn thấy hạt mầm của sự phản loạn. Sa-un đã không còn tin vào sự quan phòng tuyệt đối của Thiên Chúa nữa; ông tin vào toan tính của mình, ông sợ dân chúng bỏ đi hơn là sợ làm buồn lòng Thiên Chúa. Khi Sa-mu-en thốt lên: "Vâng lời thì tốt hơn của lễ", đó là lúc chiếc mặt nạ đạo đức của Sa-un bị lột bỏ. Ông đã dùng nghi lễ tôn giáo để che đậy cho sự bất tuân. Ông đã dùng những con bò, con chiên béo tốt để hối lộ lương tâm và hối lộ cả Thiên Chúa. Và đau đớn thay, khi bị vạch trần tội lỗi, câu đầu tiên ông van xin Sa-mu-en không phải là "xin hãy cầu nguyện để Chúa tha thứ cho con", mà là: "Xin ngài hãy tôn vinh tôi trước mặt các kỳ mục của dân tôi" (1 Sm 15,30).
Đây chính là điểm mấu chốt của tấn bi kịch thiêng liêng đầy đau đớn mà chúng ta đang chiêm ngắm. Sa-un vẫn còn đó, ngai vàng vẫn còn đó, vương trượng vẫn nắm trong tay, nhưng Thần Khí Đức Chúa đã lìa bỏ ông. Có một sự rùng mình lạnh lẽo chạy dọc sống lưng khi ta đọc đến dòng chữ: "Thần khí Đức Chúa rời bỏ vua Sa-un, và một thần khí ác từ Đức Chúa đến quấy nhiễu vua" (1 Sm 16,14). Đây là một cái chết chưa chôn cất. Ông đã chết về mặt tâm linh, nhưng vẫn sống về mặt thể lý và chính trị. Không có gì bi thảm hơn một người lãnh đạo thuộc về Thiên Chúa mà bên trong hoàn toàn trống rỗng sự hiện diện của Ngài. Ông trở thành một cái vỏ rỗng tuếch, một bức tượng sáp biết đi. Những bộ hoàng bào lộng lẫy giờ đây không phải để tôn vinh uy quyền của Chúa, mà là để che đậy nỗi sợ hãi tột cùng và sự hoảng loạn của một tâm hồn đã mất đi điểm tựa duy nhất.
Khi Thần Khí ra đi, sự bình an cũng cất cánh bay theo. Sa-un rơi vào trạng thái hoang tưởng và ghen tuông điên loạn. Sự xuất hiện của Đa-vít, một chàng trai trẻ mang trong mình hình ảnh của chính Sa-un ngày xưa – khiêm nhu, dũng cảm và đầy Thần Khí – lại trở thành tấm gương phản chiếu sự tàn tạ của nhà vua. Thay vì nhìn thấy Đa-vít như một cánh tay đắc lực Chúa gửi đến, Sa-un nhìn thấy Đa-vít như một mối đe dọa cho cái ngai vàng lung lay của mình. Ông bám víu vào vương quyền bằng mọi giá. Ông phóng ngọn giáo vào người đang gảy đàn xoa dịu nỗi đau cho mình. Ông lùng sục khắp các hang cùng ngõ hẻm để giết một người vô tội. Tại sao một vị vua uy nghi lại phải sợ một kẻ chăn chiên? Bởi vì Sa-un biết rõ một sự thật đau lòng: Đa-vít có cái mà ông đã mất – đó là sự xức dầu đích thực, là sự hiện diện của Thiên Chúa. Sa-un ghen tị không phải vì tài năng của Đa-vít, mà ghen tị với sự bình an và ân sủng mà Đa-vít đang sở hữu, thứ mà dù có bao nhiêu binh lính, bao nhiêu châu báu, Sa-un cũng không thể mua lại được.
Những ngày tháng cuối đời của Sa-un là một chuỗi dài của những đêm mất ngủ, của những cơn ác mộng và sự im lặng đáng sợ từ trời cao. Kinh Thánh ghi lại một chi tiết ám ảnh: "Vua Sa-un thỉnh ý Đức Chúa, nhưng Đức Chúa không trả lời, dù bằng giấc mộng, bằng thẻ ưu-rim hay qua trung gian các ngôn sứ" (1 Sm 28,6). Sự im lặng của Thiên Chúa là hình phạt khủng khiếp nhất. Ông vẫn dâng lễ (dù sai lạc), vẫn giữ các nghi thức, vẫn mang danh hiệu "Kẻ được xức dầu", nhưng ông hoàn toàn cô độc trong vũ trụ này. Ông phải bám víu vào những vẻ bề ngoài giả tạo: những buổi thiết triều, những lời tung hô gượng gạo, những chiến dịch quân sự vô vọng. Ông cố gắng lấp đầy khoảng trống mênh mông trong linh hồn bằng quyền lực, bằng sự kiểm soát, nhưng càng nắm chặt, cát càng trôi tuột khỏi tay.
Sự trống rỗng ấy đã đẩy Sa-un đến tận cùng của sự tha hóa: tìm đến bà đồng cốt ở Ên Đô. Vị vua từng ra lệnh trục xuất các thầy bói và đồng cốt ra khỏi xứ sở để thanh tẩy đức tin cho dân, nay lại lén lút trong đêm tối, cải trang để đi tìm chính những thế lực đen tối ấy nhằm tìm một câu trả lời. Hình ảnh vua Sa-un sấp mình xuống đất trước bóng ma của Sa-mu-en là hình ảnh của sự sụp đổ hoàn toàn về nhân cách và đức tin. Ông đã không còn đường quay về. Ông đã đi quá xa khỏi sự khiêm hạ ban đầu. Ngày xưa, ông trốn trong đống hành lý vì thấy mình không xứng đáng làm vua; ngày nay, ông trốn trong bóng đêm của ma thuật vì không dám đối diện với ánh sáng của sự thật.
Cái chết của Sa-un trên núi Ghin-boa là hệ quả tất yếu của một quá trình băng hoại kéo dài. Ông ngã xuống, không chỉ vì mũi tên của quân Phi-li-tinh, mà ông đã ngã xuống từ lâu trong tâm hồn. Chiếc vương miện rơi lăn lóc, vương trượng gãy đôi, và thân xác người từng được xức dầu bị phơi bày nhục nhã. Nhưng điều đau đớn nhất không phải là cái chết thể xác, mà là cái chết của một ơn gọi. Sa-un là minh chứng hùng hồn nhất cho chân lý: ân sủng Chúa ban là nhưng không, nhưng để giữ được ân sủng cần sự cộng tác liên lỉ của lòng khiêm nhường và vâng phục. Chức vụ không bảo đảm cho sự thánh thiện. Chiếc áo dòng, phẩm phục giám mục, hay vương miện vua chúa không phải là bùa hộ mệnh chống lại sự sa ngã. Trái lại, càng ở trên cao, gió càng lớn, và nếu rễ cây không bám sâu vào lòng đất của sự khiêm nhu, cây sẽ bật gốc bất cứ lúc nào.
Suy niệm về Sa-un, chúng ta rùng mình nhận ra bóng dáng của mình trong đó. Có bao giờ chúng ta cũng khởi đầu đời sống dâng hiến, đời sống hôn nhân, hay một sứ vụ tông đồ với tất cả sự nhiệt thành và khiêm tốn, tự nhủ "tôi là ai mà Chúa thương tôi thế này"? Nhưng rồi thời gian trôi qua, những thành công, những lời khen ngợi, những thói quen của chức vụ đã làm chúng ta xơ cứng. Chúng ta vẫn đi lễ, vẫn đọc kinh, vẫn làm việc tông đồ, vẫn giảng dạy hay quỳ gối, nhưng bên trong... Thần Khí có còn hoạt động hay không, hay chỉ còn là quán tính? Chúng ta có đang bám víu vào "chức danh", vào "uy tín", vào "bề dày thành tích" để che đậy một tâm hồn đang khô héo và xa lạ với Chúa Giêsu? Chúng ta có đang sợ mất mặt trước "các kỳ mục" hơn là sợ mất nghĩa với Chúa?
Bi kịch của Sa-un là lời cảnh tỉnh về sự "giả hình thiêng liêng". Đó là tình trạng chúng ta vẫn giữ nguyên vỏ bọc đạo đức, vẫn dùng những từ ngữ thánh thiêng, nhưng động lực bên trong đã bị thay thế bằng cái tôi, bằng tham vọng, hoặc bằng nỗi sợ hãi. Chúng ta sợ sự thật. Chúng ta sợ phải thú nhận rằng mình yếu đuối. Chúng ta gồng mình lên để khoác chiếc áo hoàng bào của sự hoàn hảo, trong khi bên trong đang rỉ máu. Và khi thấy người khác – những "Đa-vít" mới – trổi trang hơn, được Chúa dùng, ta sinh lòng ghen ghét, đố kỵ, tìm cách hạ bệ họ để bảo vệ vị thế của mình. Đó là dấu hiệu của việc "mất Thần Khí".
Vương quyền đích thực không nằm ở ngai vàng, mà nằm ở sự làm chủ chính mình trong ân sủng. Sa-un đã có cả vương quốc nhưng đánh mất chính mình. Đa-vít, dù có lúc phạm tội tày trời, nhưng biết khóc lóc ăn năn, biết trút bỏ hoàng bào để sám hối trong tro bụi, nên đã giữ được Thần Khí. Sự khác biệt giữa Sa-un và Đa-vít không phải là ai ít tội hơn, mà là ai biết khiêm tốn quay về hơn. Sa-un đã chọn giữ thể diện thay vì giữ Chúa. Ông đã chọn bám víu vào những thứ "giả tạo" bên ngoài để khỏa lấp sự "trống rỗng" bên trong.
Hãy nhìn kỹ lại chiếc vương miện của Sa-un. Nó lấp lánh, nhưng nó lạnh lẽo. Nó là biểu tượng của quyền lực, nhưng cũng là chiếc vòng kim cô siết chặt lấy một cái đầu đầy nỗi sợ. Xin Chúa cho chúng ta đừng bao giờ rơi vào bi kịch ấy. Xin cho chúng ta, dù ở bất cứ vị trí nào, dù là người giáo dân bình thường hay đấng bậc trong Hội Thánh, luôn nhớ về "chi tộc nhỏ nhất" nơi mình xuất phát. Hãy nhớ về những ngày đầu tiên khi Chúa gọi ta, khi ta chưa có gì trong tay ngoài một trái tim rung động vì yêu mến. Đừng để những lớp bụi của thời gian và danh vọng che lấp đi vẻ đẹp đơn sơ ấy. Đừng để Chúa phải im lặng với chúng ta. Đừng để đến một ngày, ta vẫn đứng trên bục cao, vẫn mặc áo lễ, vẫn cầm micro, nhưng bên trong chỉ là tiếng vọng của một hang động trống rỗng, nơi Thần Khí đã lặng lẽ rời đi từ bao giờ.
Lạy Chúa, xin thương xót chúng con. Xin gìn giữ chúng con trong sự khiêm hạ thẳm sâu, để dù có được nâng lên cao đến đâu, chúng con vẫn luôn biết mình chỉ là đầy tớ vô dụng, và tất cả vinh quang đều thuộc về Ngài. Xin đừng cất Thần Khí Ngài khỏi chúng con, bởi nếu không có Ngài, mọi vương miện trên thế gian này chỉ là rác rưởi, và mọi ngai vàng chỉ là chiếc ghế của tử tội chờ ngày phán xét. Xin cho chúng con biết sợ cái "vỏ rỗng" hơn là sợ sự nghèo khó, biết sợ sự "xa mặt Chúa" hơn là sợ mất lòng người đời. Xin cho bài học của Sa-un khắc ghi vào tâm khảm chúng con, như một vết sẹo nhắc nhớ, để chúng con luôn bám chặt lấy Chúa, là Vua, là Chủ, và là Sự Sống đích thực của linh hồn chúng con.
Lm. Anmai, CSsR
THINH LẶNG GIỮA CHỢ ĐỜI VÀ TIẾNG GỌI TRỞ VỀ LÀM CON CHÚA
Giữa dòng đời xuôi ngược với biết bao thanh âm náo nhiệt của tiếng xe cộ, tiếng mời chào mua bán, và cả tiếng của những tham vọng, lo toan, đôi khi con người ta bỗng cảm thấy hụt hơi. Cái "chợ đời" ấy không chỉ nằm ở những góc phố, những sạp hàng, mà nó còn len lỏi vào tận sâu trong tâm thức, biến tâm hồn vốn là đền thờ của Thiên Chúa thành một nơi xao động và đầy ắp những toan tính đời thường. Trong bối cảnh ấy, một khao khát cháy bỏng bỗng trào dâng trong lòng: tôi thèm được trở về với sự thinh lặng. Đó không phải là sự thinh lặng của một kẻ lánh đời vô cảm, cũng không phải sự im lặng của hư vô, mà là sự thinh lặng của một người con trần tục nhất trước nhan Chúa. Một sự thinh lặng đầy khiêm nhường, nơi mà mọi tước vị, mọi áo mão và mọi hào quang giả tạo đều phải lùi xa, nhường chỗ cho một thực tại duy nhất: một tạo vật bé nhỏ đang đứng trước Đấng Tạo Hóa, một tội nhân đang đứng trước lòng thương xót vô biên.
Nỗi sợ lớn nhất của một người hiến thân cho Chúa không phải là sự nghèo khó hay gian khổ, mà là nỗi sợ trở thành một "viên chức tôn giáo" giỏi giang. Thật đáng sợ biết bao khi một người phục vụ bàn thờ lại vận hành công việc mục vụ như một cỗ máy được lập trình sẵn, đầy chuyên nghiệp nhưng lại trống rỗng Thần Khí. Người ta có thể giảng những bài thuyết pháp hùng hồn, điều hành những công trình vĩ đại, và quản trị giáo xứ một cách khoa học, nhưng nếu tất cả những điều đó thiếu vắng hơi thở của Chúa Thánh Thần, chúng chỉ là những xác không hồn. Một viên chức tôn giáo có thể nắm vững mọi quy luật giáo luật, thuộc lòng mọi nghi lễ, nhưng nếu trái tim họ xa lạ với sự rung cảm của Thần Khí, họ sẽ mãi là một người lạ lẫm ngay trong chính ngôi nhà của Cha mình. Thần Khí không tìm kiếm những kỹ năng quản lý xuất sắc, Người tìm kiếm những tâm hồn tan nát và khiêm cung, những người biết để cho Chúa dẫn dắt thay vì tự mình vạch ra những kế hoạch nhân loại.
Càng bước đi trên con đường ơn gọi, tôi càng nhận ra rằng cái bẫy của sự "giỏi giang" thường đi kèm với sự kiêu ngạo ngấm ngầm. Chúng ta dễ dàng nhầm tưởng rằng những bằng cấp, những kiến thức thần học cao siêu hay những lời khen ngợi của người đời là dấu chỉ của sự thánh thiện. Nhưng không, Thần Khí của Chúa thổi đâu thì thổi, và Người thường chọn những gì yếu hèn nhất để làm xao động những kẻ tự cho mình là khôn ngoan. Tôi cầu xin cho mình không bao giờ rơi vào sự xa lạ ấy. Xin cho tôi đừng bao giờ trở thành một kẻ thạo việc thánh nhưng lại mù lòa trước sự hiện diện của Đấng Thánh. Sự thinh lặng mà tôi thèm khát chính là không gian để tôi được lột xác, để tôi nhận ra mình chỉ là một người con trần tục, đầy rẫy những giới hạn và yếu đuối, nhưng lại được Chúa yêu thương một cách lạ lùng. Chính trong sự thinh lặng ấy, tiếng nói của Thần Khí mới có thể vang vọng, nhắc nhở tôi về căn tính đích thực của mình.
Đã đến lúc chúng ta cần đủ can đảm để cởi bỏ những lớp mặt nạ hào nhoáng. Thế giới hôm nay thích những gì bóng bẩy, những danh hiệu lẫy lừng và những hình ảnh được chăm chút kỹ lưỡng trên các phương tiện truyền thông. Đôi khi, chính những người sống đời thánh hiến cũng bị cuốn vào vòng xoáy ấy, tự khoác lên mình những chiếc mặt nạ của sự hoàn hảo, sự thánh thiện giả tạo để che đậy những khoảng trống bên trong. Nhưng trước mặt Chúa, mặt nạ nào cũng trở nên vô nghĩa. Ngài nhìn thấu tận tâm can, Ngài thấy rõ những vết sẹo, những góc tối và cả những sự phản bội thầm kín nhất. Can đảm để trở nên chân thật, để chỉ còn là một tội nhân được yêu, đó là một ơn phúc lớn lao. Khi một người dám thừa nhận mình là tội nhân, họ không còn gì để mất, không còn gì để che đậy, và đó là lúc lòng thương xót của Chúa có thể đổ tràn vào tâm hồn họ như một dòng thác lũ.
Chúng ta được xức dầu không phải để ngồi trên ngai vàng tri thức để phán xét và dạy đời. Việc xức dầu thánh hiến là một lời mời gọi bước xuống, chứ không phải đi lên. Dầu thánh trên trán, trên tay không phải là món trang sức để kiêu hãnh, mà là sức mạnh để phục vụ. Thật đáng buồn nếu kiến thức thần học hay vị thế trong Giáo hội lại trở thành bức tường ngăn cách chúng ta với anh chị em mình. Chúa Kitô, Thầy và là Chúa, đã để lại cho chúng ta một mẫu gương duy nhất và tối hậu: Người đã cúi xuống rửa chân cho các môn đệ. Đôi tay của người môn đệ phải là đôi tay thấm đẫm lòng thương xót, đôi tay biết chạm vào những vết thương của cuộc đời, biết nâng dậy những người ngã quỵ và biết lau khô những giọt nước mắt khổ đau. Nếu chúng ta dùng tri thức để ra oai, để áp đặt hay để chứng tỏ sự thượng đẳng của mình, chúng ta đã phản bội lại ơn xức dầu mà mình đã nhận lãnh.
Cái cúi xuống của người linh mục hay của bất kỳ người Kitô hữu nào đều mang một ý nghĩa thần học sâu sắc. Đó là cái cúi xuống của chính Thiên Chúa trong mầu nhiệm Nhập thể. Chúa đã cúi xuống tận cùng của thân phận con người để nâng con người lên. Vì thế, chúng ta chỉ thực sự là con Chúa khi chúng ta biết cúi xuống rửa chân cho anh em mình. Rửa chân không chỉ là một nghi thức trong Thứ Năm Tuần Thánh, mà phải là một lối sống hằng ngày. Đó là sự sẵn lòng chịu đựng những mùi hôi hám của tội lỗi người khác, là sự kiên nhẫn trước những cứng cỏi của lòng người, và là sự bao dung vô điều kiện. Khi đôi tay ta thấm đẫm lòng thương xót, mọi việc ta làm đều mang hương thơm của Chúa Kitô, và lúc đó, chúng ta không còn là những viên chức tôn giáo khô khan, mà là những máng cỏ sống động chuyển tải tình yêu Chúa đến cho thế gian.
Cuộc đời của mỗi chúng ta, dù dài hay ngắn, rồi cũng sẽ đi đến buổi xế chiều. Khi bóng tối của trần gian lùi xa và ánh sáng của vĩnh cửu bắt đầu ló rạng, mọi giá trị mà chúng ta hằng theo đuổi sẽ được đặt lên bàn cân của Thiên Chúa. Trong giờ phút định mệnh ấy, Chúa sẽ không hỏi chúng ta về số lượng bằng cấp chúng ta đã đạt được, Ngài cũng không kiểm tra danh sách những công trình kiến trúc hay những thành tựu lẫy lừng mà chúng ta đã thực hiện. Ngài sẽ không hỏi linh mục của Ngài rằng con có bao nhiêu người hâm mộ, hay con đã nổi tiếng như thế nào trên mạng xã hội. Câu hỏi duy nhất vang lên giữa sự thinh lặng tuyệt đối của ngày phán xét sẽ là: "Con đã yêu bao nhiêu?". Tình yêu chính là thước đo duy nhất của sự thánh thiện, là tấm thông hành duy nhất để vào Nước Trời.
Yêu bao nhiêu không có nghĩa là thực hiện bao nhiêu cử chỉ tử tế hời hợt, mà là chúng ta đã tiêu hao cuộc đời mình như thế nào vì tha nhân. Tình yêu ấy có thấm đẫm sự hy sinh của thập giá không? Tình yêu ấy có biết rung động trước nỗi đau của người nghèo khổ, có biết thổn thức trước sự lạc lối của những con chiên lạc không? Chúa sẽ nhìn vào những vết chai sần trên đôi tay vì phục vụ, nhìn vào những nếp nhăn trên trán vì trăn trở cho ơn cứu độ của anh em, và nhất là nhìn vào trái tim đã bị đâm thâu vì lòng trắc ẩn. Nếu cuộc đời chúng ta thiếu vắng tình yêu, thì mọi sự đều trở nên vô nghĩa, giống như tiếng vang của đồng la hay tiếng chập chả kêu loảng xoảng. Chỉ có tình yêu mới tồn tại mãi mãi, và chỉ có tình yêu mới là câu trả lời thỏa đáng nhất cho tiếng gọi của Đấng đã yêu chúng ta đến cùng.
Lạy Chúa, giữa những ồn ào của chợ đời, xin cho con biết tìm về góc khuất của tâm hồn để được thinh lặng bên Ngài. Xin hãy cứu con khỏi sự cám dỗ của việc trở thành một viên chức tôn giáo giỏi giang nhưng thiếu vắng tình yêu. Xin cho con đủ can đảm để lột bỏ mọi lớp mặt nạ, để con mãi mãi là một đứa con bé nhỏ, một tội nhân được Ngài xức dầu bằng lòng thương xót. Xin dạy con biết cúi xuống, biết rửa chân cho anh chị em mình bằng tất cả sự khiêm hạ và chân thành. Và lạy Chúa, khi buổi xế chiều của đời con đến, xin cho con có thể mỉm cười thưa với Ngài rằng, dù con yếu đuối và tội lỗi, nhưng con đã cố gắng hết mình để yêu như Ngài đã yêu. Vì sau tất cả, chỉ có tình yêu mới là điều thực sự quan trọng, và chỉ có tình yêu mới đưa con về tới bến đậu bình an trong trái tim Ngài.
Lm. Anmai, CSsR !
MỘT ĐỜI CẦM CHÉN THÁNH VÀ SỰ GIAO THOA CỦA HAI THẾ GIỚI
Mỗi khi đứng trước cánh cổng nghĩa trang, nơi những hàng bia đá lặng lẽ nằm dưới bóng hoàng hôn hay trong cái se lạnh của sương sớm, lòng tôi lại trào dâng một niềm xúc cảm khó tả. Nghĩa trang không đơn thuần là nơi yên nghỉ của những thân xác đã hoàn tất hành trình trần thế, mà đối với tôi, đó là một ngôi thánh đường của sự thinh lặng, nơi mà ranh giới giữa cõi sống và cõi chết dường như mỏng manh hơn bao giờ hết. Ngày Mẹ tôi mất, cả bầu trời trong tôi như đổ sụp, một khoảng trống mênh mông không gì khỏa lấp được đã hiện hữu. Mẹ đi rồi, những kỷ niệm về lời ru, về bàn tay gầy guộc tần tảo chỉ còn là những thước phim quay chậm trong ký ức. Nhưng chính cái chết của người thân yêu nhất đã mở ra trong tôi một nhãn quan mới về sự sống đời sau. Tôi thường xuyên viếng nghĩa trang không chỉ để tìm lại bóng dáng Mẹ, mà còn để đối diện với sự thật về phận người, để hiểu rằng tình yêu thương thì mạnh hơn cái chết và sự hiệp thông giữa chúng ta không bao giờ bị cắt đứt bởi nấm mồ.
Sau khi Mẹ qua đời, tôi đã đón Mẹ về "ở" tại Nhà Dòng, trong không gian thiêng liêng của lời kinh và tiếng chuông sớm chiều. Sự hiện diện thiêng liêng ấy như một sợi dây vô hình nối kết tôi với thế giới bên kia. Khi tôi chính thức bước lên bàn thánh, trở thành một linh mục của Chúa, ý thức về sự kết nối này càng trở nên mãnh liệt và sâu sắc hơn. Trở thành linh mục không phải là để tách biệt mình ra khỏi nỗi đau của nhân thế, mà là để ôm trọn lấy những nỗi đau ấy và dâng lên Thiên Chúa. Tôi nhận ra rằng, từ khi mặc trên mình chiếc áo dòng và mang ấn tín linh mục, ngày càng có nhiều người tìm đến tôi, gửi gắm những ý lễ cầu nguyện cho những người đã khuất. Có những giọt mắt rơi trên trang giấy ghi tên người quá cố, có những giọng nói nghẹn ngào khi nhắc về một người cha, người mẹ hay một người con đã ra đi sớm. Mỗi danh tính được gửi trao là một câu chuyện, một cuộc đời và một niềm hy vọng mãnh liệt vào sự khoan dung của Thiên Chúa.
Chính những lời thỉnh cầu ấy đã đánh động tâm hồn tôi, giúp tôi ý thức sâu xa hơn về vai trò và trách nhiệm của mình trong thiên chức linh mục. Tôi hiểu rằng mình không chỉ là người cử hành các bí tích một cách máy móc, mà là một kẻ trung gian, một người đứng giữa trời và đất để chuyển cầu. Linh mục là người mang lấy gánh nặng của niềm hy vọng từ phía giáo dân để trình dâng lên ngai tòa Chúa. Vì thế, bất kể ý lễ hằng ngày là cầu cho ai, cho sự bình an hay cho công việc, thì trong sâu thẳm tâm hồn, mỗi ngày hay bất chợt khi nhớ đến, tôi vẫn luôn dành một vị trí ưu tiên cho các linh hồn. Lời cầu nguyện cho những người đã khuất trở thành một hơi thở, một thói quen không thể thiếu trong đời sống tâm linh của tôi. Bởi tôi hiểu, ở thế giới bên kia, các linh hồn đang khao khát nhận được một chút giọt nước mát từ lời cầu nguyện của chúng ta, và họ cũng đang nhìn về chúng ta với một tình yêu thanh luyện nhất.
Mỗi khi tôi đứng trên bàn thờ, giây phút cực thánh nhất là khi tôi nâng chén thánh lên cao. Đó là khoảnh khắc mà thời gian như ngưng đọng, và không gian thánh đường được bao phủ bởi sự hiện diện của Đấng Phục Sinh. Tôi nhìn vào chén thánh và nhận ra một sự thật nhiệm mầu: chén thánh tôi cầm trên tay chính là nhịp cầu giao thoa giữa đất và trời. Trong chén ấy, không chỉ có Rượu nho trở thành Máu Thánh Chúa Kitô, mà còn chứa đựng cả những tiếng thở dài của người còn sống và niềm hy vọng của người đã khuất. Máu Đức Kitô là dòng suối thanh tẩy mọi tội lỗi, là nhịp cầu độc nhất và vững chãi nhất nối kết hai thế giới. Khi tôi nâng chén, tôi thấy mình đang đứng ở điểm giao cắt của tình yêu, nơi mà Mẹ tôi, những giáo dân đã qua đời và cả những linh hồn mồ côi không ai nhớ đến, đều được quy tụ chung quanh bàn tiệc của Chiên Thiên Chúa.
Trách nhiệm của một linh mục đối với các linh hồn không chỉ dừng lại ở việc đọc một vài lời kinh, mà là một sự dấn thân trọn vẹn trong sự hiệp thông. Mỗi thánh lễ tôi cử hành là một lần tôi cùng với cả Giáo hội – bao gồm Giáo hội lữ hành dưới đất, Giáo hội thanh luyện trong luyện hình và Giáo hội khải hoàn trên trời – hiệp nhất trong một hy tế duy nhất. Tôi ý thức rằng mình đang nắm giữ một "chìa khóa" nhiệm mầu để mở ra cửa thiên đàng cho anh chị em mình. Sự ý thức này khiến tôi không bao giờ cho phép mình cử hành thánh lễ một cách hời hợt. Từng cử chỉ, từng lời đọc, từng giây phút thinh lặng đều phải thấm đẫm tình yêu và lòng thương xót. Linh mục phải là người có trái tim đủ rộng lớn để chứa đựng nỗi nhớ thương của người ở lại và lời cầu khẩn của người ra đi.
Nghĩ về các linh hồn, tôi lại nghĩ về sự công bằng và lòng thương xót của Chúa. Có những linh hồn có lẽ đã bị thế gian lãng quên, tên của họ không còn ai nhắc đến, mộ phần của họ có thể đã xanh cỏ và không người thăm viếng. Nhưng trong chén thánh của linh mục, không ai bị lãng quên. Tôi luôn thầm thĩ dâng lên Chúa tất cả những ai đã đi vào cõi vĩnh hằng mà chưa được hưởng kiến tôn nhan Chúa. Đó là một sứ mạng thầm lặng nhưng lại mang tầm vóc vĩnh cửu. Sự ra đi của Mẹ tôi đã dạy tôi rằng, người chết không cần những vòng hoa rực rỡ hay những lời ca tụng hão huyền, cái họ cần nhất là sự trợ giúp từ bàn tiệc thánh. Vì vậy, mỗi giọt Máu Thánh trong chén chính là giọt sương hồng ân tưới gội xuống những tâm hồn đang khao khát sự thanh tẩy.
Thiên chức linh mục của tôi gắn liền với sự mong manh của kiếp người. Tôi nhận ra mình cũng chỉ là một bình sành dễ vỡ, nhưng lại được Chúa tin tưởng giao phó kho tàng vô giá. Việc cầu nguyện cho các linh hồn cũng là cách tôi chuẩn bị cho chính ngày ra đi của mình. Tôi cầu nguyện cho họ, để một mai khi tôi nằm xuống, cũng sẽ có những người anh em linh mục khác nâng chén thánh cầu nguyện cho tôi. Đó là một vòng tròn của tình yêu và sự tử tế thiêng liêng. Đời linh mục vì thế không bao giờ cô độc, bởi chung quanh bàn thờ luôn có sự hiện diện của "đám mây nhân chứng", của những người đi trước đang khích lệ và những người đang thanh luyện đang trông chờ.
Càng về già, càng có nhiều kinh nghiệm mục vụ, tôi càng thấm thía câu nói: "Sự sống thay đổi chứ không mất đi". Khi thân xác trở về với cát bụi, linh hồn bắt đầu một hành trình mới hướng về nguồn sáng. Linh mục là người đồng hành với họ trong giai đoạn chuyển giao ấy. Tôi thấy mình như một người canh gác, một người dẫn đường đứng tại cửa ngõ của sự vĩnh cửu. Chén thánh mà tôi cầm hằng ngày không phải là một vật trang trí đắt tiền, mà là một dụng cụ cứu độ. Chén ấy nặng trĩu những tâm tình, nặng trĩu những lời hứa và cũng đầy ắp niềm an ủi. Mỗi khi mỏi mệt hay gặp thử thách trong đời dâng hiến, tôi lại tìm đến nghĩa trang hoặc lặng quỳ trước chén thánh để lấy lại sức mạnh. Nhìn vào sự chết, tôi biết cách sống sao cho xứng đáng hơn. Nhìn vào chén thánh, tôi biết cách yêu thương sao cho trọn vẹn hơn.
Lạy Chúa, con cảm ơn Chúa đã ban cho con chức linh mục cực thánh này. Con cảm ơn Chúa đã gọi Mẹ con về để qua nỗi đau mất mát, con được lớn lên trong đức tin và lòng mến. Xin cho con luôn giữ vững ý thức rằng mình là nhịp cầu, là người kết nối giữa hai thế giới. Xin cho đôi tay con khi nâng chén thánh luôn run rẩy vì xúc động và trái tim con luôn bùng cháy lửa cầu nguyện cho các linh hồn. Bất kể là ngày vui hay ngày buồn, xin cho con đừng bao giờ quên những người đã khuất, bởi họ chính là một phần của thân thể mầu nhiệm Chúa Kitô mà con có trách nhiệm chăm sóc. Đời linh mục của con xin được tan chảy như rượu trong chén, để đem lại niềm vui và sự bình an cho mọi linh hồn, từ những người thân yêu cho đến những kẻ xa lạ nhất. Với con, chén thánh chính là điểm hẹn của tình yêu không biên giới, nơi đất thấp gặp trời cao, nơi nỗi đau hóa thành niềm hy vọng vĩnh cửu.
Lm. Anmai, CSsR
CHÉN THÁNH, LỜI KINH VÀ NHỊP CẦU HIỆP THÔNG VĨNH CỬU
Trong sự thinh lặng của ngôi thánh đường khi hoàng hôn buông xuống, hay trong cái tĩnh mịch của buổi sớm mai khi sương còn giăng lối, tôi thường đứng một mình trước bàn thờ, nơi mà ánh nến lung linh hắt bóng lên chén thánh. Đối với một linh mục, khoảnh khắc dâng thánh lễ hay những giờ kinh chiều không chỉ là bổn phận mục vụ, mà là những giây phút giao thoa kỳ diệu giữa đất và trời, giữa cõi tạm và cõi vĩnh hằng. Mỗi ngày, khi đôi tay tôi nâng cao Hy tế của Đức Kitô, trong thâm tâm tôi luôn dành một khoảng lặng sâu thẳm để nhớ đến các linh hồn. Lời cầu nguyện cho những người đã khuất không đơn thuần là một nghi thức tôn giáo, mà đối với tôi, đó là một cuộc đối thoại nội tâm đầy chiêm nghiệm. Cầu cho các linh hồn cũng chính là lúc tôi đang chơi với bản thân mình, là lúc tôi dám can đảm nhìn thẳng vào linh hồn mình để nhận ra sự yếu đuối, mỏng manh của phận người. Tôi thấy mình trong họ, và thấy họ trong chính bước đường mình đang đi.
Cái chết không phải là một bức tường ngăn cách, mà là một cánh cửa mở vào một thực tại khác. Khi tôi thầm thĩ đọc tên một linh hồn vừa mới qua đời, tôi cảm nhận được một sự kết nối lạ lùng. Có một sợi dây vô hình nhưng bền chặt nối kết chúng ta lại với nhau. Dù là người còn đang tất bật với cơm áo gạo tiền nơi trần thế, dù là linh hồn đang chịu thanh luyện trong lửa mến, hay là những bậc thánh nhân đang hưởng nhan thánh Chúa trên thiên đàng, chúng ta vẫn thuộc về nhau. Chúng ta cùng chung một dòng máu cứu độ của Đức Kitô, cùng chung một niềm hy vọng phục sinh. Sự hiệp thông này chính là vẻ đẹp huy hoàng nhất của Giáo hội. Trong tình yêu của Thiên Chúa, không có ai bị lãng quên, không có ai bị bỏ lại phía sau. Mỗi lời kinh tôi dâng lên là một nhịp cầu, một cái nắm tay thiêng liêng xuyên qua ranh giới của sự chết để an ủi và nâng đỡ những người anh em đang ở phía bên kia cuộc đời.
Việc cầu nguyện cho các linh hồn giúp tôi giữ đôi chân mình sát mặt đất. Giữa những vinh hoa giả tạo hay những áp lực của chức thánh, việc nhớ đến cái chết và sự thanh luyện khiến tôi khiêm nhường hơn. Tôi nhận ra rằng, dù tôi có là ai, dù tôi có làm được bao nhiêu việc đại sự, thì cuối cùng tôi cũng chỉ là một nắm tro bụi cần lòng thương xót của Chúa. Khi tôi nhìn vào một linh hồn vừa ra đi, tôi thấy được sự phù vân của thế gian. Mọi danh vọng, chức tước đều ở lại bên này nấm mồ; thứ duy nhất đi theo họ chính là tình yêu và những lời cầu nguyện của người ở lại. Chính vì thế, tôi tự nhắc nhở mình phải sống sao cho trọn vẹn với thiên chức, để mỗi khi cầm chén thánh trên tay, tôi không chỉ dâng Chúa Máu Thánh cực trọng, mà còn dâng cả những giọt lệ sám hối của nhân gian và niềm khát khao được về nhà Cha của các linh hồn.
Có những chiều muộn, khi ngồi trong nhà nguyện vắng lặng, tôi tự hỏi lòng mình một câu hỏi đầy khắc khoải: Liệu mai này khi tôi nằm xuống, khi hơi thở đã tắt và trái tim đã ngừng đập, có ai đó cũng sẽ dành cho tôi một hơi ấm từ lời kinh như tôi đang làm lúc này chăng? Câu hỏi ấy không phải là sự lo âu về sự cô độc, mà là một lời nhắc nhở về lòng biết ơn. Tôi cầu nguyện cho người khác không phải để đổi chác, nhưng tôi tin vào sự tử tế thiêng liêng. Tôi tin rằng trong mầu nhiệm hiệp thông, lời cầu nguyện là một kho tàng chung mà chúng ta cùng đóng góp vào. Nếu hôm nay tôi gieo những hạt mầm kinh nguyện cho người quá cố, thì chắc chắn mai sau, Chúa sẽ gởi đến những tâm hồn quảng đại để tưới mát cho linh hồn tôi bằng những lời khẩn nguyện tha thiết. Hơi ấm của lời kinh là thứ duy nhất có thể sưởi ấm sự giá lạnh của ngôi mộ, là ánh sáng duy nhất dẫn lối cho linh hồn đi qua bóng tối của cuộc thanh luyện.
Thực tế, phận người chúng ta thật yếu đuối. Chúng ta dễ dàng quên lãng nhau khi bóng hình không còn hiện hữu trước mắt. Nhưng với linh mục, bàn thờ là nơi gặp gỡ. Mỗi khi dâng lễ, tôi thấy cả một cộng đoàn vĩ đại đang quây quần, bao gồm cả những người tôi chưa từng quen biết nhưng họ đã đi vào vĩnh hằng. Tôi thấy Mẹ tôi, thấy những ân nhân, thấy những người giáo dân nghèo khổ đã từng chia sẻ mẩu bánh với tôi. Tất cả đều hiện diện trong chén thánh. Sự hiệp thông này xóa tan mọi khoảng cách địa lý và thời gian. Khi tôi cầu cho họ, tôi thấy mình được an ủi ngược lại. Chính họ nhắc tôi rằng quê hương chúng ta ở trên trời, và mọi đau khổ trần gian này chỉ là tạm bợ. Sự yếu đuối của tôi được bù đắp bằng sức mạnh của cả một Hội thánh đang cầu thay nguyện giúp cho nhau.
Tôi thường dừng lại thật lâu ở lời nguyện cho người quá cố trong Kinh nguyện Thánh Thể. Từng chữ, từng câu thấm vào máu thịt. "Xin Chúa cũng nhớ đến anh chị em chúng con đang an nghỉ trong niềm hy vọng sống lại..." Đó không phải là một lời cầu xin viển vông, mà là một lời tuyên xưng đức tin mạnh mẽ. Tôi ý thức rằng mình đang thay mặt cho cả thế giới để nài van lòng nhân hậu của Chúa. Khi tôi dâng lễ cầu cho các linh hồn, tôi cũng đang dâng lễ cho chính mình. Bởi lẽ, ranh giới giữa tôi và họ chỉ là một hơi thở. Hôm nay là họ, ngày mai có thể là tôi. Sự hoán đổi vị trí này khiến tôi trân trọng từng phút giây của cuộc sống hiện tại, sống sao cho bác ái hơn, bao dung hơn và đạo đức hơn.
Nhìn thẳng vào linh hồn mình, tôi thấy những góc khuất, những thiếu sót mà chỉ có ánh sáng của Chúa mới làm sạch được. Các linh hồn trong luyện hình chính là tấm gương phản chiếu trung thực nhất về tình trạng của tôi. Họ là những người đã yêu mến Chúa nhưng tình yêu ấy chưa đạt đến độ tinh ròng tuyệt đối. Tôi cũng thế, tôi vẫn đang trên hành trình thanh luyện mỗi ngày ngay tại trần thế này. Vì vậy, khi tôi cầu nguyện cho họ, tôi xin Chúa cũng thanh tẩy tâm hồn tôi. Chúng ta cùng dắt tay nhau đi về phía Ánh Sáng. Tình yêu mà chúng ta dành cho nhau trong lời kinh chính là minh chứng rõ nhất cho việc chúng ta thực sự thuộc về nhau trong Chúa. Không có sự chia lìa vĩnh viễn đối với những người tin vào Chúa Kitô, chỉ có sự chuyển đổi trạng thái hiện hữu trong cùng một tình yêu duy nhất.
Mỗi khi tôi thầm thĩ với một linh hồn vừa qua đời, tôi cảm thấy như đang trò chuyện với một người bạn sắp đi xa. Tôi gửi gắm theo họ những tâm tình, những lời xin lỗi và cả những niềm hy vọng. Tôi mong rằng lời kinh của mình sẽ là đóa hoa thơm ngát dâng lên tòa Chúa để xin Ngài rút ngắn thời gian thử thách cho họ. Và trong sâu thẳm, tôi tin rằng họ sẽ không quên tôi. Sự hiệp thông là hai chiều. Các linh hồn, khi đã được hưởng kiến Chúa, sẽ trở thành những vị hộ thủ đắc lực cho những người còn đang chiến đấu dưới trần gian. Mối liên hệ này đẹp đẽ và huyền diệu đến mức không ngôn từ nào diễn tả xiết. Đó là một sự trao đổi hồng ân liên tục, làm cho đời sống tâm linh của tôi trở nên phong phú và đầy ý nghĩa.
Cuối cùng, điều đọng lại trong tôi sau mỗi giờ kinh, mỗi thánh lễ chính là sự bình an. Bình an vì biết rằng mình không đơn độc. Bình an vì biết rằng cái chết không có tiếng nói cuối cùng. Và bình an vì biết rằng dù tôi có nằm xuống, tình yêu của Chúa vẫn bao phủ lấy tôi thông qua lời cầu nguyện của Giáo hội. Tôi sẽ tiếp tục dâng lễ, tiếp tục đọc kinh chiều, và tiếp tục nhớ đến các linh hồn như một phần không thể tách rời của đời mình. Tôi sẽ tiếp tục "chơi" với bản thân mình trong sự soi rọi của cõi vĩnh hằng, để thấy rằng mỗi ngày sống là một hồng ân và mỗi lời kinh là một sợi dây yêu thương nối dài đến vô tận. Chén thánh tôi cầm trên tay hôm nay sẽ mãi là nhịp cầu giao thoa, nơi mà đất thấp và trời cao gặp nhau trong một nụ hôn hòa bình vĩnh cửu.
Lm. Anmai, CSsR
NHỮNG NGƯỜI BẠN VÔ HÌNH TRÊN HÀNH TRÌNH HÀNH HƯƠNG VÀ LỜI KINH HIỆP THÔNG TỪ TRÁI TIM NGƯỜI MỤC TỬ
Giữa dòng chảy hối hả của cuộc đời, có những khoảng lặng mà ở đó, ranh giới giữa cõi sống và cõi chết dường như tan biến, chỉ còn lại sự hiện diện nồng ấm của tình yêu và niềm hy vọng vào sự sống đời đời. Là một linh mục, đôi khi tôi thấy mình đứng ở ngã ba đường của những nỗi đau và niềm an ủi, giữa những lời kinh cầu cho người đang sống và những tiếng thở dài mặc niệm cho người đã khuất. Nhưng chính trong chiều sâu của mầu nhiệm ơn gọi, tôi nhận ra rằng việc nhớ đến và cầu nguyện cho các linh hồn không phải là một bổn phận nặng nề hay một nghi thức khô khan, mà là một nhu cầu tự thân của tâm hồn, một sự gắn kết thiêng liêng mà nếu thiếu nó, đời linh mục của tôi sẽ trở nên lẻ loi và khô héo. Các linh hồn, dù mắt trần không thể nhìn thấy, dù đôi tay không thể chạm tới, nhưng họ vẫn ở đó, hiện diện một cách vô hình nhưng vô cùng mạnh mẽ, như một luồng ánh sáng âm thầm nâng đỡ bước chân tôi mỗi ngày trên hành trình phục vụ Chúa và tha nhân.
Mỗi buổi sáng khi đứng trước bàn thờ để cử hành Thánh lễ, tôi luôn cảm thấy một sự hiệp thông kỳ diệu. Chung quanh tôi không chỉ là những giáo dân đang sốt sắng thưa kinh, mà dường như còn có cả một đám mây chứng nhân đông đảo, những người đã hoàn tất cuộc lữ hành trần thế và đang nằm trong vòng tay thanh luyện của Chúa. Sự hiện diện vô hình ấy không làm tôi sợ hãi, trái lại, nó mang đến một sự an tâm lạ lùng. Có những lúc mệt mỏi vì gánh nặng mục vụ, có những khi tâm hồn chao đảo trước những cám dỗ hay những thất bại của bản thân, tôi lại tìm thấy sức mạnh từ chính những linh hồn ấy. Họ là những người đã đi trước, đã từng sống, từng yêu, và chắc chắn cũng đã từng yếu đuối, vấp ngã như tôi. Sự lặng lẽ đồng hành của họ như một lời nhắc nhở không lời rằng: "Đừng sợ, chúng tôi cũng đã từng như bạn, và Thiên Chúa vẫn luôn giàu lòng xót thương".
Cầu nguyện cho các linh hồn thực chất là một cuộc đối thoại của tình yêu. Khi tôi dâng lên Chúa những lời kinh tha thiết xin Ngài sớm đưa các linh hồn về hưởng nhan thánh, tôi nhận ra mình đang nhận lại nhiều hơn là cho đi. Trong những lúc tâm hồn tôi dường như trống rỗng, chính sự nhắc nhở về sự hiện diện của họ đã kéo tôi trở về với căn tính của mình. Họ nhắc tôi nhớ mình là ai: là một tội nhân được yêu thương, một linh mục được tuyển chọn không phải vì sự xứng đáng cá nhân, mà vì lòng nhân từ vô biên của Thiên Chúa. Khi cầu cho họ, tôi thấy mình được bao bọc trong mầu nhiệm hiệp thông của Hội Thánh – một sợi dây liên kết bền chặt không gì có thể cắt đứt, kể cả cái chết. Đó là một thực tại sống động mà ở đó, lời cầu nguyện của kẻ lữ hành trên đất có thể xoa dịu nỗi đau thanh luyện của người đã khuất, và ngược lại, sự chuyển cầu của các thánh cùng lòng khát khao của các linh hồn lại trở thành nguồn trợ lực cho người đang sống.
Tôi thường suy ngẫm về sự yếu đuối của con người. Những người đã khuất, có lẽ họ đã từng có những ngày tháng vẫy vùng trong tội lỗi, đã từng có những dự định dở dang, hay những vết thương chưa kịp chữa lành trước khi lìa đời. Chính cái "đã từng yếu đuối" ấy lại tạo nên một sự gần gũi lạ kỳ. Tôi nhìn thấy bóng dáng của chính mình trong họ. Và khi tôi cầu nguyện cho họ được ơn tha thứ, tôi cũng đang tự thú nhận sự cần thiết của lòng thương xót Chúa đối với chính cuộc đời mình. Việc cầu cho các linh hồn chính là một cách tôi chuẩn bị cho ngày sau hết của mình. Đó là tiến trình thanh luyện tâm hồn ngay tại trần thế, để tôi biết buông bỏ những phù hoa, biết trân trọng những giá trị vĩnh cửu và biết sống sao cho xứng đáng với tiếng gọi "Con là linh mục đời đời". Mỗi lời kinh cho người quá cố là một lần tôi tự hỏi: "Nếu hôm nay là ngày cuối cùng, tôi sẽ mang gì về cho Chúa?".
Sự hiện diện vô hình của các linh hồn còn là một liều thuốc cho sự cô độc. Đời linh mục có những góc khuất mà không ai có thể thấu hiểu, có những nỗi cô đơn mà chỉ mình Chúa và những người bạn ở thế giới bên kia mới có thể chia sẻ. Trong sự thinh lặng của nhà chầu hay trong bóng tối của nghĩa trang, tôi cảm nhận được sự đồng hành của những vị tiền bối, những giáo dân đã qua đời mà tôi từng xức dầu hay làm lễ an táng. Họ không còn xa lạ, họ đã trở thành những người bạn thân tình. Tôi thầm thưa với Chúa rằng, xin cho con biết yêu thương họ không phải như những đối tượng xa xăm, nhưng như những người anh em, người chị em đang cùng con bước đi trên con đường về nhà Cha. Tình yêu ấy vượt qua mọi không gian và thời gian, biến cái chết trở thành một nhịp cầu chứ không phải là một vực thẳm ngăn cách.
Mỗi khi lòng tôi cảm thấy nặng nề trước những thách đố của thời đại, tôi lại nhìn lên các linh hồn và học nơi họ bài học về sự kiên nhẫn. Họ đang chờ đợi trong niềm hy vọng để được chiêm ngưỡng nhan Thiên Chúa. Sự chờ đợi của họ thanh thản và đầy tin kính, khác hẳn với sự nóng vội và bất an của thế giới hôm nay. Họ dạy tôi rằng, mọi đau khổ và thanh luyện rồi sẽ qua đi, chỉ có tình yêu là tồn tại mãi mãi. Khi tôi cầu nguyện cho họ, tôi cũng xin cho mình có được sự kiên vững ấy, để giữa những cơn bão của cuộc đời, tôi vẫn giữ vững ngọn đèn đức tin và trung thành với lời giao ước đã khấn hứa. Đó là sự nâng đỡ âm thầm nhưng vô cùng hiệu quả, giúp tôi vượt qua những phút giây nản chí để tiếp tục dấn thân phục vụ cộng đoàn.
Mầu nhiệm hiệp thông của Hội Thánh chính là trái tim của lời cầu nguyện này. Chúng ta không sống cho chính mình và cũng không chết cho chính mình. Sự thánh thiện của một người có sức lan tỏa và cứu độ cho nhiều người khác. Khi tôi dâng Thánh lễ cầu cho các linh hồn, tôi đang thực thi quyền năng linh mục để nối kết trời và đất, để mang ơn cứu độ của Đức Kitô đến cho những ai đang khao khát Ngài. Trong giây phút ấy, tôi nhận ra mình chỉ là một công cụ nhỏ bé nhưng lại mang một sứ mạng cao cả. Việc nhớ đến các linh hồn giúp tôi không bao giờ quên đi đích đến cuối cùng của cuộc đời mình. Trần gian này chỉ là quán trọ, và quê hương đích thực của chúng ta là ở trên trời. Sự hiện diện của những người đi trước chính là những cột mốc dẫn đường, nhắc nhở tôi đừng quá quyến luyến những gì tạm bợ mà quên mất kho tàng vĩnh cửu.
Lạy Chúa, con vẫn thầm thưa với Ngài trong những giờ kinh tối, khi bóng đêm bao trùm vạn vật: Xin cho con biết yêu thương những người đã khuất bằng một tình yêu chân thành và nồng nhiệt nhất. Xin đừng để con quên lãng họ, vì trong sự quên lãng ấy, con cũng đang dần đánh mất một phần tâm linh của chính mình. Những người bạn vô hình ấy chính là những người thầy dạy con về sự khiêm nhường và lòng cậy trông. Con cầu nguyện cho họ không phải vì con tốt lành hơn họ, nhưng vì con biết rằng chúng con đều là những lữ khách đang khát khao ánh sáng. Sự hiệp thông này là nguồn an ủi lớn lao, giúp con cảm thấy mình luôn được bao bọc bởi tình thân, ngay cả khi con đứng một mình giữa thế gian đầy biến động.
Tôi vẫn hằng mơ về ngày sau hết, khi mọi bóng tối của sự thanh luyện sẽ tan biến hoàn toàn. Đó sẽ là một cuộc hội ngộ rạng ngời, nơi không còn nước mắt, không còn chia ly và không còn những u uẩn của tội lỗi. Chúng con sẽ gặp lại nhau, những linh mục và giáo dân, những người bạn cũ và những người xa lạ đã từng được liên kết qua lời cầu nguyện. Khi ấy, chúng con sẽ không còn nhìn nhau qua tấm gương mờ mịt của đức tin, nhưng sẽ được trực diện chiêm ngưỡng tôn nhan rạng ngời của Chúa. Trong ánh sáng của vinh quang vĩnh cửu, chúng con sẽ hiểu rõ hơn bao giờ hết giá trị của sự hiệp thông mà chúng con đã từng sống và thực hành khi còn ở thế gian. Mọi nỗ lực cầu nguyện, mọi hy sinh thầm lặng dành cho các linh hồn sẽ được đền bù bằng niềm vui bất tận trong vương quốc của Thiên Chúa.
Cho đến ngày ấy, con xin Chúa giữ cho ngọn lửa yêu mến trong tim con luôn rực cháy. Xin cho con mỗi ngày biết dành ra những phút giây thinh lặng để nhớ về những người đã ra đi. Xin cho những lời kinh của con không chỉ là những môi miếng bên ngoài, nhưng là những giọt lệ từ tâm hồn tuôn đổ ra để cầu xin lòng thương xót Chúa. Và mỗi khi đứng trước thử thách, xin cho con được nghe thấy tiếng thầm thì an ủi của những người bạn vô hình, để con thêm vững bước trên con đường ơn gọi linh mục. Sự hiện diện âm thầm của họ chính là sức mạnh giúp con trung thành, là ánh sáng giúp con khỏi lạc lối, và là niềm hy vọng giúp con luôn hướng về trời cao. Chúng con là một trong Chúa, và trong Ngài, cái chết đã bị đánh bại, chỉ còn lại sự sống và tình yêu tồn tại đến muôn đời. Amen.
Lm. Anmai, CSsR !
NHIỆT THÀNH TRONG NHÀ CHÚA: TỪ TIẾNG GỌI TÌNH YÊU ĐẾN NƠI TRÚ ẨN CỦA TÂM HỒN
Bước vào ngưỡng cửa của thánh đường, nơi khói hương trầm quyện tỏa và những lời kinh thiết tha dâng lên tòa Chúa, ta thường bắt gặp những bóng hình miệt mài với công việc nhà Đức Chúa Trời. Có người quét dọn bàn thờ, có người cắm hoa, có người lo việc sổ sách giáo xứ, hay có những người hăng say trong các hội đoàn. Nhìn vào sự hăng say ấy, ta vẫn thường gọi đó là lòng nhiệt thành – một hồng ân quý giá mà Thiên Chúa ban tặng cho những ai muốn dấn thân phục vụ Người. Thế nhưng, đàng sau sự tất bật và những nỗ lực không mệt mỏi ấy, nếu dừng lại một chút để suy ngẫm, ta sẽ thấy lòng nhiệt thành mang những gương mặt rất khác nhau. Đó không chỉ là sự phản chiếu của đức tin, mà còn là bản bản giao hưởng của những thân phận người, nơi có sự thanh khiết của tình yêu vô vị lợi và cũng có cả những tiếng thở dài của nỗi đau cần được khỏa lấp.
Chúng ta hãy chiêm ngắm dạng thức thứ nhất của lòng nhiệt thành, đó là những tâm hồn đơn sơ mà thế gian có thể coi là “chậm lụt” hay kém tài. Trong một xã hội luôn tôn thờ hiệu quả, tốc độ và sự sắc sảo, những người này dường như lạc lõng. Họ không có những bài thuyết trình bóng bẩy, không có khả năng lãnh đạo xuất chúng, cũng chẳng sở hữu những tài năng thiên bẩm để làm rạng danh một tổ chức. Họ xuất hiện âm thầm như những hạt bụi trong nắng, nhưng lại mang trong mình một khối tình chân chất. Họ đến với nhà Chúa không phải để khẳng định cái tôi, cũng chẳng phải để tìm kiếm một chỗ đứng trong bậc thang danh vọng của giáo xứ. Với họ, phục vụ là một niềm hạnh phúc tự thân. Họ có thể dành hàng giờ để lau chùi từng kẽ gạch, chăm sóc từng nhành cây trong khuôn viên nhà thờ với một sự tỉ mỉ lạ lùng, như thể mỗi động tác ấy là một lời cầu nguyện không lời.
Những tâm hồn đơn sơ này dạy cho chúng ta bài học về sự vô vị lợi. Trong đời sống mục vụ, đôi khi chúng ta quá chú trọng đến kết quả mà quên mất thái độ của trái tim. Chúng ta muốn những lễ hội phải hoành tráng, những buổi rước phải đông đảo, và những người phục vụ phải là những người giỏi giang nhất. Thế nhưng, trước mặt Chúa, giá trị của một công việc không đo bằng quy mô của nó, mà đo bằng lượng tình yêu được đặt để vào đó. Những người bị coi là “chậm lụt” ấy, họ phục vụ mà không cần sự đền đáp, không cần một lời khen ngợi từ cha sở hay một cái gật đầu công nhận từ giáo dân. Họ như những bông hoa rừng nở lặng lẽ trong lũng sâu, chỉ cần Chúa biết và Chúa hay là đủ. Sự nhiệt thành của họ không phải là ngọn lửa bùng cháy tức thời rồi lụi tắt, mà là ngọn đèn dầu cháy bền bỉ qua những đêm dài canh thức. Họ là những cột trụ vô hình nâng đỡ đức tin của cộng đoàn bằng chính sự hiện diện khiêm nhường của mình.
Ngược lại với sự tĩnh lặng ấy, chúng ta bắt gặp một dạng thức nhiệt thành khác, sôi nổi hơn nhưng cũng chứa đựng nhiều uẩn khúc hơn. Đó là những người đang đối diện với những cơn bão lòng, những khủng hoảng trong đời sống hôn nhân và gia đình. Đối với họ, việc nhà Chúa trở thành một “nơi trú ẩn” (sanctuary) theo đúng nghĩa đen. Khi tổ ấm không còn là nơi đem lại hơi ấm, khi những cuộc cãi vã và sự lạnh nhạt làm tan nát trái tim, người ta có xu hướng tìm kiếm một không gian khác để quên đi thực tại đau lòng. Giáo xứ, với những hoạt động bận rộn và những mối quan hệ cộng đồng, vô tình trở thành một “liều thuốc giảm đau” lý tưởng. Họ dấn thân vào mọi việc, có mặt trong mọi buổi họp, tham gia mọi chuyến công tác xã hội. Nhìn bên ngoài, họ là những người đạo đức gương mẫu, nhưng bên trong, đó là một nỗ lực tuyệt vọng để khỏa lấp sự trống rỗng và nỗi buồn đang gặm nhấm tâm hồn.
Sự nhiệt thành này mang dáng dấp của một sự “chạy trốn thánh thiện”. Thay vì đối diện với vết thương đang rỉ máu ở nhà, họ chọn cách vùi đầu vào công việc của Thiên Chúa. Có một sự thật trớ trêu là người ta có thể rất tử tế với người ngoài, rất hăng say việc chung, nhưng lại cạn kiệt kiên nhẫn với chính những người thân yêu nhất trong gia đình. Việc nhà Chúa lúc này không còn là mục đích cuối cùng, mà là một phương tiện để họ cảm thấy mình vẫn còn giá trị, vẫn còn được yêu mến và kính trọng, điều mà có lẽ họ đang thiếu hụt trầm trọng trong tổ ấm riêng. Nỗi buồn được bọc trong lớp vỏ của sự đạo đức, và sự cô đơn được che đậy bởi sự ồn ào của những sinh hoạt giáo xứ. Đây là một thực tế mục vụ đòi hỏi sự phân định tinh tế và lòng trắc ẩn sâu xa từ phía những người mục tử và cộng đoàn.
Tuy nhiên, chúng ta không nên nhìn dạng thức nhiệt thành thứ hai này bằng con mắt phán xét. Thiên Chúa là Đấng thấu suốt mọi bí ẩn của tâm hồn, Người hiểu rằng đôi khi con người cần một điểm tựa để không ngã quỵ trước sóng gió. Việc họ tìm đến nhà Chúa thay vì những chốn ăn chơi phù phiếm đã là một bước đi hướng về sự thiện. Những cơn bão lòng có thể khiến người ta mất phương hướng, và nhà Chúa chính là bến cảng bình an nhất để họ tạm lánh nạn. Vấn đề chỉ nảy sinh khi sự phục vụ ấy trở thành một cơ chế phòng vệ ngăn cản họ giải quyết những vấn đề cốt lõi của đời mình. Lòng nhiệt thành chân chính không bao giờ được xây dựng trên sự đổ nát của bổn phận gia đình. Thiên Chúa không muốn chúng ta yêu Người bằng cách bỏ mặc những người mà Người đã trao phó cho chúng ta chăm sóc.
Sự khác biệt giữa hai dạng thức nhiệt thành này nằm ở nguồn gốc của động lực. Một bên xuất phát từ sự dư đầy của tình yêu – một tâm hồn đơn sơ cảm thấy mình nhận được quá nhiều hồng ân nên muốn trao ban lại một cách vô điều kiện. Một bên xuất phát từ sự thiếu hụt của tâm hồn – một người đau khổ tìm kiếm sự an ủi và khỏa lấp khoảng trống. Cả hai đều cần được trân trọng, nhưng cũng đều cần được định hướng. Đối với những tâm hồn đơn sơ, Giáo hội cần bảo vệ họ khỏi sự lợi dụng hoặc coi thường của thế gian, để họ tiếp tục là những chứng nhân cho sự thánh thiện giản dị. Đối với những tâm hồn đang trú ẩn, Giáo hội cần giúp họ nhận ra rằng sự nhiệt thành việc nhà Chúa phải là nguồn sức mạnh để họ trở về đối diện và chữa lành vết thương gia đình, chứ không phải là bức tường ngăn cách họ với thực tại.
Đời sống mục vụ sẽ trở nên phong phú hơn khi chúng ta biết lắng nghe những nhịp đập khác nhau đằng sau lòng nhiệt thành. Đôi khi, một người hăng hái nhất lại là người đang cần được lắng nghe và an ủi nhất. Và đôi khi, người lặng lẽ nhất lại là người đang dạy cho chúng ta cách yêu Chúa một cách trọn vẹn nhất. Sự nhiệt thành không nên là một chiếc mặt nạ, cũng không nên là một gánh nặng. Nó phải là một dòng chảy tự nhiên của đức tin, nơi mà mỗi người, dù là kẻ tài hèn sức mọn hay người đang mang nặng ưu tư, đều tìm thấy vị trí của mình trong kế hoạch cứu độ của Thiên Chúa.
Khi chúng ta phục vụ trong nhà Chúa, hãy tự hỏi mình: Tôi đang đến với Người bằng trái tim của một đứa trẻ đơn sơ, hay tôi đang mang theo những mảnh vỡ của đời mình để tìm sự vá víu? Thực tế, trong mỗi chúng ta thường pha trộn cả hai. Có những lúc chúng ta yêu Chúa thật thuần khiết, nhưng cũng có những lúc chúng ta dùng việc đạo đức để che đậy những khiếm khuyết cá nhân. Điều quan trọng không phải là chúng ta hoàn hảo, mà là chúng ta chân thật với Chúa và với chính mình. Lòng nhiệt thành thật sự chỉ nảy nở khi nó được đặt trên nền tảng của sự khiêm nhường và lòng hoán cải liên lụy.
Những người bị coi là “chậm lụt” thực ra lại là những người đi nhanh nhất trên con đường nhân đức, vì hành trang của họ nhẹ tênh, không vướng bận danh lợi. Họ dạy chúng ta rằng Chúa không cần những bàn tay khéo léo cho bằng một trái tim rộng mở. Trong khi đó, những người đang trú ẩn trong nhà Chúa dạy chúng ta về lòng thương xót. Họ nhắc nhở cộng đoàn rằng Giáo xứ phải là một gia đình của các gia đình, nơi mỗi thành viên có thể tìm thấy sự nâng đỡ để vượt qua khủng hoảng. Sự nhiệt thành của họ, dù có vẻ ích kỷ một chút trong lúc khởi đầu, vẫn có thể được ơn Chúa biến đổi thành một tình yêu quảng đại và bao dung hơn nếu họ được đồng hành đúng cách.
Nhìn sâu vào thực tế này, chúng ta thấy lòng nhiệt thành với việc nhà Chúa là một hành trình dài của sự thanh luyện. Với người đơn sơ, đó là hành trình giữ vững sự kiên trung trước những lời xì xầm của thế gian. Với người đang đau khổ, đó là hành trình chuyển hóa nỗi đau thành sự phục vụ cứu độ. Không có sự phục vụ nào là vô ích, cũng không có nỗi đau nào là thừa thãi trong bàn tay quan phòng của Thiên Chúa. Người sử dụng tất cả – cả tài năng lẫn sự yếu đuối, cả niềm vui lẫn nỗi buồn – để dệt nên bức tranh thánh thiện của Giáo hội.
Chúng ta cần có một cái nhìn bao dung và thấu cảm hơn đối với tất cả những ai đang dấn thân. Đừng vội tung hô những người năng nổ mà quên mất những người lặng lẽ trong góc tối nhà thờ. Và cũng đừng vội phê phán những ai “ăn cơm nhà vác tù và hàng tổng” trong khi gia đình họ đang trục trặc, vì có thể đó là cách duy nhất họ còn giữ được sợi dây liên lạc với sự sống và niềm hy vọng. Sự nhiệt thành là một hồng ân, nhưng nó cũng là một bài học về sự trưởng thành tâm linh.
Cuối cùng, đích đến của mọi lòng nhiệt thành phải là vinh danh Thiên Chúa và cứu rỗi các linh hồn. Dù chúng ta là ai, đang ở trong tình trạng nào, khi bước vào nhà Chúa để phục vụ, chúng ta đều là những tội nhân được yêu thương. Những tâm hồn đơn sơ giúp chúng ta nhìn thấy Thiên đàng giữa trần gian qua sự tận tụy của họ. Những tâm hồn đang trú ẩn giúp chúng ta nhìn thấy thập giá cuộc đời đang cần được vác đi với sự trợ giúp của ơn thánh. Cả hai dạng thức này, như hai mặt của một đồng tiền, nhắc nhở chúng ta rằng Giáo hội là nơi của sự thánh thiện nhưng cũng là bệnh viện của những linh hồn bị thương tổn.
Ước gì mỗi người chúng ta, khi thực thi lòng nhiệt thành với việc nhà Chúa, luôn biết thanh lọc động cơ của mình mỗi ngày. Để nếu chúng ta đơn sơ, chúng ta sẽ không kiêu ngạo về sự khiêm nhường của mình. Và nếu chúng ta đang đau khổ, chúng ta sẽ tìm thấy nơi Chúa sức mạnh để chữa lành và trở về xây dựng lại tổ ấm của mình. Hồng ân nhiệt thành sẽ chỉ thực sự trổ sinh hoa trái khi nó gắn liền với đức ái – một đức ái không chỉ dành cho những việc chung ở giáo xứ, mà còn khởi đi từ chính những người thân cận nhất trong cuộc đời.
Lòng nhiệt thành ấy, khi được đặt đúng chỗ và được tưới gội bằng ơn Chúa, sẽ trở thành một bài ca hy vọng. Nó biến những người kém tài thành những vĩ nhân trong nước trời, và biến những tâm hồn tan vỡ thành những khí cụ bình an. Xin cho chúng ta luôn biết trân trọng mọi dạng thức của lòng nhiệt thành trong cộng đoàn, biết nâng đỡ kẻ yếu đuối và học hỏi người khiêm nhường, để cùng nhau, chúng ta xây dựng ngôi nhà Chúa thành một nơi đầy ắp tình thương và sự thật. Bởi vì suy cho cùng, tất cả chúng ta đều là những khách lữ hành đang trên đường về nhà Cha, và lòng nhiệt thành chính là ngọn lửa sưởi ấm tâm hồn chúng ta trong suốt cuộc hành trình ấy.
Trong những phút giây thinh lặng trước Thánh Thể, chúng ta hãy dâng lên Chúa tất cả những nỗ lực phục vụ của mình. Xin Người thanh luyện những gì còn vị kỷ, an ủi những gì còn đớn đau, và thánh hóa những gì còn đơn sơ yếu kém. Để mỗi việc chúng ta làm, dù lớn hay nhỏ, dù là phục vụ vì tình yêu hay là tìm nơi trú ẩn, đều trở thành một lễ tế đẹp lòng Thiên Chúa. Để rồi qua đó, thế gian sẽ nhận biết Chúa không qua những công trình vĩ đại, nhưng qua cách chúng ta yêu thương và phục vụ lẫn nhau với một lòng nhiệt thành chân thành và sâu sắc nhất.
Hồng ân lớn nhất không phải là được làm việc này việc kia cho Chúa, mà là được Chúa chấp nhận trái tim của chúng ta, với tất cả sự đơn sơ hay những vết thương mà chúng ta mang theo. Khi hiểu được điều đó, lòng nhiệt thành sẽ không còn là một gánh nặng hay một sự trốn chạy, mà là một sự tự do đích thực trong Thần Khí. Đó là sự tự do của người con cái Chúa, biết rằng mình được yêu ngay cả khi mình chẳng có gì để cho, và được cứu chuộc ngay cả khi mình đang ở trong hố thẳm của nỗi đau gia đình. Lòng nhiệt thành lúc này trở thành lời tạ ơn không dứt, một nhịp cầu nối liền trái tim con người với trái tim nhân hậu của Thiên Chúa.
Lm. Anmai, CSsR !
KHI NHÀ CHÚA TRỞ THÀNH NƠI TRỐN TRÁNH: CÁI BẪY TINH VI CỦA LÒNG NHIỆT THÀNH LỆCH LẠC
Trong hành trình đức tin, đôi khi chúng ta mải mê đuổi theo những ánh hào quang của sự phục vụ mà quên mất rằng, tiếng gọi đầu tiên và thánh thiêng nhất lại vang lên ngay dưới mái nhà mình. Có một cám dỗ rất đỗi ngọt ngào nhưng cũng đầy hiểm họa, đó là việc biến việc đạo đức thành một tấm bình phong che đậy sự trốn chạy trước những trách nhiệm đời thường. Chúng ta tìm đến nhà Chúa, không phải để kín múc sức mạnh mà dấn thân vào đời, nhưng để tìm một nơi trú ẩn an toàn, tránh né những tiếng cằn nhằn của người bạn đời, những đòi hỏi của con cái, hay những gánh nặng vụn vặt của đời sống gia đình. Lòng nhiệt thành khi ấy, thay vì là ngọn lửa mến yêu, lại trở thành một thứ thuốc tê làm giảm đi sự cắn rứt của lương tâm đối với những bổn phận ưu tiên nhất.
Đời sống thánh hiến hay đời sống giáo dân đều có những rủi ro tinh vi khiến bản chất thực sự của ơn gọi bị bóp méo. Một người cha quá bận rộn với các ban ngành trong giáo xứ, một người mẹ dành cả ngày để đọc kinh xem lễ nhưng để con cái bơ vơ trong sự thiếu vắng sự quan tâm, họ đang xây dựng một tòa tháp đức tin trên nền cát của sự ích kỷ. Chúng ta lầm tưởng rằng việc hy sinh cho cộng đoàn là sự hy sinh cao cả nhất, nhưng thực tế, Thiên Chúa không bao giờ đòi hỏi chúng ta phải xây dựng vương quốc của Người bằng cách phá hủy sự hiệp nhất của gia đình – vốn là Hội thánh tại gia. Trật tự của yêu thương đòi hỏi chúng ta phải biết yêu cái gần nhất trước khi yêu cái xa xôi, phải biết phục vụ những người thân thuộc nhất trước khi thi thố lòng nhân ái với người dưng.
Tình yêu Đức Ki-tô không phải là một thứ tình cảm trừu tượng hay bay bổng trên mây xanh, mà là một tình yêu nhập thể, đụng chạm đến những thực tại trần thế đau thương và nhọc nhằn. Chúa Ki-tô luôn tôn trọng sự hiệp nhất và trật tự của yêu thương; Người không bao giờ cổ vũ một sự đạo đức giả tạo, nơi người ta dâng cho Chúa những gì vốn dĩ thuộc về nghĩa vụ đối với tha nhân. Khi một người bạn đời bị bỏ mặc trong cô đơn, khi một đứa trẻ lớn lên trong sự thiếu hụt sự dìu dắt của cha mẹ chỉ vì họ "bận việc Chúa", thì đó là một nỗi đau đớn cho Giáo hội. Lòng nhiệt thành đó không bắt nguồn từ Thánh Thần, mà bắt nguồn từ một cái tôi muốn được khẳng định, muốn được khen ngợi hoặc đơn giản là muốn trốn chạy những thử thách cam go của đời sống hôn nhân.
Chúng ta cần can đảm nhìn lại động cơ sâu xa của mỗi hành động đạo đức. Có phải tôi đi lễ mỗi ngày vì lòng yêu mến Chúa, hay vì tôi không muốn đối diện với sự im lặng đáng sợ trong căn bếp nhà mình? Có phải tôi tham gia mọi công tác tông đồ vì muốn mở mang nước Chúa, hay vì ở đó tôi được kính trọng, được tung hô, trong khi ở nhà tôi chỉ là một người chồng, người vợ đầy khuyết điểm? Nhà Chúa là nơi để chúng ta được biến đổi, được tiếp thêm năng lượng để trở về yêu thương gia đình mình hơn, chứ không phải là một "vùng xám" để ta ẩn nấp khỏi những thập giá đời thường. Một đời sống đạo đức lệch lạc sẽ tạo ra những "vị thánh" trong nhà thờ nhưng lại là "những bóng ma" trong chính gia đình họ.
Sự ưu tiên trong bậc sống không phải là một lựa chọn tùy nghi, mà là một ý muốn của Thiên Chúa. Người giáo dân nên thánh qua việc chu toàn nghĩa vụ gia đình, qua việc yêu thương người bạn đời bằng tình yêu hy hiến và nuôi dạy con cái trong đức tin. Nếu nền tảng này bị lung lay, mọi hoạt động bên ngoài đều trở nên vô nghĩa. Thiên Chúa không thể vui lòng khi chúng ta dâng cho Người những giờ cầu nguyện dài lê thê, trong khi trái tim chúng ta đóng kín trước nỗi đau của người thân ngay bên cạnh. Lòng nhiệt thành đúng nghĩa phải bắt đầu từ việc quét dọn căn nhà, từ nụ cười với người bạn đời sau một ngày làm việc mệt mỏi, và từ sự kiên nhẫn lắng nghe những tâm sự vụn vặt của con trẻ.
Đôi khi, chúng ta lầm tưởng rằng càng làm nhiều việc cho Giáo hội thì càng đẹp lòng Chúa. Nhưng sự thật, Chúa nhìn vào chất lượng của tình yêu chứ không phải số lượng của công việc. Một người cha biết từ chối một buổi họp không quá quan trọng để ở nhà dạy con học bài, đó có thể là một hành vi thờ phượng đẹp lòng Chúa hơn cả. Một người mẹ biết tiết giảm thời gian tham gia các hội đoàn để chuẩn bị một bữa cơm ấm cúng cho chồng con, đó chính là sự tận hiến đích thực. Trật tự yêu thương bị đảo lộn sẽ dẫn đến sự đổ vỡ âm thầm nhưng mãnh liệt, nơi mà niềm tin tôn giáo trở thành rào cản ngăn cách các thành viên gia đình thay vì là sợi dây liên kết.
Đức Ki-tô, Đấng là mẫu mực của tình yêu, đã dành phần lớn cuộc đời mình tại Na-da-rét để làm việc và sống trách nhiệm trong một gia đình. Người không vội vàng đi rao giảng khi chưa hoàn thành sứ mạng của người con trong gia đình nhân loại. Điều đó dạy chúng ta rằng, tính thánh thiêng nằm ngay trong những công việc tầm thường nhất nếu chúng được thực hiện với tình yêu lớn lao. Việc tìm đến nhà Chúa để trốn tránh trách nhiệm không chỉ là một sự sai lầm về nhận thức, mà còn là một tội lỗi chống lại tình yêu. Nó biến tôn giáo thành một thứ thuốc phiện gây mê, khiến con người ta quên đi thực tại và từ chối vác thập giá của bổn phận hằng ngày.
Chúng ta phải tỉnh thức trước những "cơn cám dỗ nhân lành". Ma quỷ rất tinh vi, nó không luôn luôn xúi giục ta làm điều ác, nhưng nó có thể xúi giục ta làm một điều tốt không đúng lúc và không đúng vị trí. Nó cổ vũ ta đi làm từ thiện ở nơi xa xôi trong khi cha mẹ già ở nhà không ai chăm sóc. Nó khích lệ ta thức đêm cầu nguyện trong khi sức khỏe suy kiệt khiến ta trở nên gắt gỏng với vợ con vào sáng hôm sau. Sự lệch lạc này dần dần sẽ hút cạn sức sống của ơn gọi, khiến người giáo dân trở nên khô khan trong tình cảm gia đình và người tu sĩ trở nên xa lạ với cộng đoàn.
Sâu thẳm trong lòng người, nỗi sợ đối diện với bản thân và những thiếu sót của mình thường dẫn đến việc tìm kiếm sự công nhận từ bên ngoài. Nhà Chúa, với sự trang nghiêm và bao dung, đôi khi vô tình trở thành nơi lý tưởng để người ta xây dựng một hình ảnh giả tạo về sự thánh thiện. Nhưng Thiên Chúa thấu suốt mọi tâm can. Người không cần những lễ vật được đánh đổi bằng sự cô đơn của người bạn đời hay sự bơ vơ của những đứa trẻ. Người cần một trái tim biết yêu thương trật tự, biết ưu tiên cho những gì Người đã ủy thác qua bí tích Hôn phối hoặc qua ơn gọi đặc thù. Sự hiệp nhất trong gia đình chính là bài giảng hùng hồn nhất về tình yêu Thiên Chúa.
Khi một gia đình tan vỡ vì một thành viên quá "đạo đức", đó là một nghịch lý đau lòng. Nó đặt ra câu hỏi về bản chất của đức tin mà chúng ta đang theo đuổi. Phải chăng đức tin đó chỉ là một hệ thống các nghi lễ mà thiếu vắng lòng nhân hậu? Tình yêu Đức Ki-tô luôn mời gọi chúng ta đi ra khỏi chính mình, nhưng không phải là đi ra để trốn chạy, mà là đi ra để phục vụ. Và nơi phục vụ khó khăn nhất, đòi hỏi nhiều hy sinh nhất, chính là gia đình mình. Ở đó, không có tiếng vỗ tay, không có bằng khen, chỉ có những hy sinh âm thầm và những nỗ lực không ngừng để thấu hiểu và tha thứ.
Lòng nhiệt thành đích thực không bao giờ mâu thuẫn với bổn phận. Nếu việc phụng sự Chúa khiến chúng ta trở nên xa cách, lạnh lùng và vô trách nhiệm với gia đình, thì chắc chắn chúng ta đang đi sai đường. Chúng ta cần phải can đảm để dừng lại, để nhìn vào đôi mắt của những người thân yêu và hỏi rằng: "Tôi có đang thực sự hiện diện cho họ không?". Sự hiện diện đó chính là dấu chỉ của sự hiện diện của Thiên Chúa. Đừng để nhà Chúa trở thành một cái hang để chúng ta ẩn náu khỏi những thực tại khó khăn của cuộc đời, nhưng hãy để đó là nơi chúng ta được nạp năng lượng để trở thành những người chồng, người vợ, người cha, người mẹ tốt hơn.
Sự thánh thiện không phải là điều gì đó xa vời, thoát tục, mà là sự tròn đầy của tình yêu trong hoàn cảnh cụ thể của mình. Một người giáo dân thánh thiện là người mà qua họ, gia đình cảm nhận được sự ấm áp, an toàn và tin yêu. Một lòng đạo đức đích thực sẽ thôi thúc người ta về nhà nhanh hơn sau giờ lễ để chia sẻ gánh nặng với người thân, chứ không phải nán lại để tán gẫu hay tìm kiếm sự giải trí tinh thần đơn thuần. Hãy trả lại cho gia đình vị trí ưu tiên mà Thiên Chúa đã thiết lập. Khi gia đình vững mạnh trong tình yêu và trách nhiệm, thì mọi công việc tông đồ khác mới thực sự mang lại hoa trái lâu dài.
Cuối cùng, trật tự của yêu thương chính là thước đo của sự trưởng thành tâm linh. Chúng ta không thể nói rằng mình yêu mến Thiên Chúa mà mình không thấy, trong khi lại bỏ mặc người anh em, người bạn đời mà mình thấy hằng ngày. Hãy để mỗi lần đến với Chúa là một lần chúng ta được nhắc nhở về sứ mạng tại gia đình. Hãy để tình yêu Đức Ki-tô uốn nắn lòng nhiệt thành của chúng ta, để nó không còn là một sự ích kỷ trá hình, nhưng là một dòng chảy êm đềm, bắt nguồn từ bàn thờ và tuôn đổ vào chính căn nhà của mình. Đó mới là sự thánh thiện đích thực, một sự thánh thiện thấm đẫm mùi vị của cuộc sống và rạng ngời ánh sáng của Tin Mừng.
Mỗi bước chân chúng ta đi về phía nhà Chúa phải đồng thời là một bước chân dấn thân sâu hơn vào trách nhiệm với tha nhân. Đừng để đức tin trở thành cái cớ cho sự lười biếng trong bổn phận trần thế. Hãy để sự thánh hiến của chúng ta – dù trong đời tu hay đời thường – được minh chứng bằng sự hy sinh vô vị lợi cho những người Chúa đã đặt bên cạnh. Đó là con đường hẹp, con đường của thập giá, nhưng cũng là con đường duy nhất dẫn đến vinh quang đích thực. Lòng nhiệt thành khi ấy sẽ không còn là một rủi ro, mà là một sức mạnh biến đổi thế giới, bắt đầu từ những điều nhỏ bé và thân thương nhất dưới mái ấm gia đình.
Lạy Chúa, xin cho chúng con hiểu rằng phụng sự Ngài không bao giờ là trốn chạy trách nhiệm. Xin dạy chúng con biết yêu thương bằng một trái tim có trật tự, biết tìm thấy Thánh ý Ngài trong tiếng gọi của người thân, và biết biến gia đình chúng con thành một đền thờ sống động, nơi tình yêu Ngài được hiển trị qua sự quan tâm và trách nhiệm của mỗi chúng con. Chỉ khi ấy, lòng nhiệt thành của chúng con mới thực sự bắt nguồn từ Ngài và sinh hoa kết quả dồi dào cho đến muôn đời.
Lm. Anmai, CSsR !
