Cơn đau

Bài thơ "Cơn đau" của tác giả Hồng Bính là một bản tình ca buồn được viết theo thể thơ lục bát truyền thống. Dù thể thơ lục bát vốn mang nhịp điệu êm ái, đều đặn, nhưng ở đây, nó lại chuyên chở một khối tình cảm cuộn trào, day dứt và đầy khắc khoải của một người đàn ông hoài niệm về mối tình đã qua.

Chúng ta có thể đi sâu vào bài thơ qua các khía cạnh sau:

1. Bối cảnh khơi gợi nỗi nhớ (Bốn câu đầu)
Bài thơ mở ra bằng một mốc thời gian rất cụ thể:

"Chào ngày mồng một tháng ba
Chút xuân còn lại xót xa gió chiều"

Tháng ba là thời điểm cuối xuân, khi sự ấm áp và tươi mới đang dần tàn phai để nhường chỗ cho mùa hè. "Chút xuân còn lại" kết hợp với "gió chiều" và "bóng tà tịch lặng" vẽ nên một bức tranh chiều tà quạnh hiu, trống vắng. Khung cảnh ấy chính là chất xúc tác hoàn hảo để cõi lòng con người chùng xuống, bật lên tiếng thở dài và nỗi nhớ trực diện: "Nhớ người con gái tôi yêu vô cùng". Lời xưng hô "tôi" nghe rất chân thật, bộc trực và đầy si tình.

2. Hồi ức mùa đông ấm áp (Bốn câu tiếp theo)
Nỗi nhớ dẫn dắt nhân vật trữ tình quay ngược dòng thời gian về một "đêm đông lạnh lùng". Thủ pháp đối lập được sử dụng rất khéo léo ở đây:

"Nụ hôn trao vội lòng run bồi hồi
Dịu dàng mật ngọt trên môi
Vòng tay quấn chặt quên đời bể dâu"

Thời tiết bên ngoài dẫu có buốt giá đến đâu thì bên trong, tình yêu lại tỏa ra sự nồng nhiệt, ấm áp. Những từ ngữ miêu tả xúc giác và vị giác như "nụ hôn trao vội", "mật ngọt", "vòng tay quấn chặt" cho thấy đây từng là một tình yêu sâu đậm và say đắm. Vòng tay ấy từng là nơi trú ẩn an toàn, giúp họ che chắn mọi giông bão, trắc trở của cuộc đời ("quên đời bể dâu").

3. Sự phũ phàng của hiện tại và nỗi day dứt (Sáu câu tiếp)
Từ đỉnh cao của hồi ức hạnh phúc, tác giả đột ngột rơi rớt xuống thực tại chia xa phũ phàng:

"Giờ nầy tình đã về đâu
Sông tình đứt khúc nhịp cầu chia hai"

Hình ảnh "sông tình đứt khúc", "nhịp cầu chia hai" là ẩn dụ kinh điển cho sự chia ly, đổ vỡ không thể hàn gắn. Đáng chú ý nhất là tâm lý giằng xé, ghen tuông ngầm mang đậm tính người: "Nụ hôn em giữ hay là cho ai / Giờ nầy đã có bờ vai / Cho em nương tựa nồng nàn tháng năm". Người ở lại không chỉ buồn vì mất đi tình yêu, mà còn đau đớn khi tự hỏi liệu người kia có còn nhớ chút kỷ niệm nào không, hay đã vội vàng tìm một bến đỗ mới.

4. Đỉnh điểm của "Cơn đau" (Bốn câu cuối)
Phần cuối của bài thơ là sự bùng nổ của cảm xúc đau thương, dồn nén thành những biểu hiện vật lý:

"Nhớ ngưới nát cả ruột gan
Lòng run vì lạnh cơm chan lệ sầu
Đắng lòng nuốt trọn cơn đau
Vào ra ngơ ngẩn tím màu buồn tênh."

Nỗi buồn không còn vô hình nữa mà đã hóa thành cái "lạnh" thấu xương tủy, thành bát "cơm chan lệ sầu", thành vị "đắng" nơi cuống họng. Động từ "nuốt trọn" cho thấy sự cam chịu và bế tắc của nhân vật trữ tình. Đặc biệt, câu thơ cuối "Vào ra ngơ ngẩn tím màu buồn tênh" là một câu thơ rất đắt giá. Từ láy "ngơ ngẩn" lột tả trạng thái mất hồn, thất thần. Chữ "tím" ở đây không phải là màu tím của sự thủy chung lãng mạn, mà là màu tím tái của vết thương lòng, của một khoảng không gian quạnh quẽ, bầm dập và cô độc.

Tổng kết lại: "Cơn đau" của Hồng Bính không sử dụng từ ngữ quá cầu kỳ hay đánh đố người đọc. Sức mạnh của bài thơ nằm ở sự chân thật trong cảm xúc. Tác giả đã dùng nhịp điệu lục bát dặt dìu để kể lại một câu chuyện tình dang dở, khiến người đọc có thể dễ dàng đồng cảm với nỗi xót xa, nuối tiếc và nỗi đau tột cùng của một người vỡ mộng chung tình.